Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2018

Αισθάνεσαι νέος, έχεις νεώτερο εγκέφαλο από την ηλικία σου

Οι άνθρωποι που αισθάνονται νεότεροι από την πραγματική ηλικία τους μπορεί επίσης να έχουν εγκεφάλους που γερνούν πιο αργά, υποδηλώνει μια μικρή μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Frontiers in Aging Neuroscience.

Μελετήθηκαν εγκέφαλοι από 68 υγιείς ηλικιωμένους, ηλικίας 59 έως 84, για να μετρηθεί ο όγκος της φαιάς εγκεφαλικής ουσίας σε διάφορες περιοχές. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε διάφορα "στανταρισμένα" ερωτηματολόγια ώστε να διαπιστωθεί αν αισθάνονταν μεγαλύτεροι ή μικρότεροι από την ηλικία τους και να εκτιμηθούν οι γνωστικές τους ικανότητες και οι αντιλήψεις τους για τη γενική υγεία.

Στη συνέχεια έγινε σύγκριση των αποτελεσμάτων των μετρήσεων του όγκου της φαιάς ουσίας και των καταγραφών των ερωτηματολογίων. Διαπιστώθηκε ότι οι άνθρωποι που αισθάνονται νεότεροι από την ηλικία τους βαθμολογούνται υψηλότερα στις δοκιμές μνήμης, αυτοχαρακτηρίζονται ως υγιείς και είναι λιγότερο πιθανό να παρουσιάσουν συμπτώματα κατάθλιψης. Οι άνθρωποι αυτής της ομάδας είχαν επίσης μεγαλύτερο όγκο φαιάς ουσίας σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, ένα βασικό χαρακτηριστικό των νεότερων εγκεφάλων.

Ενώ χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να εξηγηθεί αυτή η συσχέτιση,  η μελέτη πιθανολογεί ότι οι άνθρωποι που θεωρούν τους εαυτούς τους νεότερους έχουν περισσότερες πιθανότητες να ακολουθήσουν έναν ενεργό τρόπο ζωής σε σύγκριση με αυτούς που αισθάνονται μεγαλύτερης ηλικίας και αυτό μπορεί να επηρεάσει τον όγκο της φαιάς ουσίας.

Πηγές: Frontiers in Aging Neuroscience, Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος

Δευτέρα, 10 Δεκεμβρίου 2018

Η άσκηση πριν το μπάι-πας βοηθά στην καλή έκβαση της επέμβασης


Η "πρόληψη" μπορεί να βελτιώσει την αποκατάσταση της καρδιακής λειτουργίας

Μετά από μια χειρουργική επέμβαση καρδιάς, οι ασθενείς εγγράφονται συχνά στην καρδιακή αποκατάσταση (rehabilitation), ένα πολυετές πρόγραμμα δομημένης άσκησης σε συνδυασμό με τον τρόπο ζωής και τη διατροφική εκπαίδευση. 

Μια νέα αντίληψη υποδεικνύει ότι ένα παρόμοιο πρόγραμμα που γίνεται πριν από τη χειρουργική επέμβαση, γνωστό ως προ-αποκατάσταση (pre-rehabilitation), μπορεί να βοηθήσει τους ηλικιωμένους και ευπαθείς ανθρώπους να αναρρώσουν καλύτερα μετά το χειρουργείο.

Σαν ακρωνύμιο της προ-αποκατάστασης (pre-rehabilitation) ορίστηκε το NEW (nutritional status, exercise capacity, and worry reduction) που εκφράζει τη διατροφική κατάσταση, την ικανότητα άσκησης και τη μείωση της ανησυχίας.  Η στοχοθέτηση αυτών των τριών παραγόντων φαίνεται να βελτιώνει τη σωματική και ψυχολογική ετοιμότητα των ανθρώπων για να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, σύμφωνα με πρόσφατο άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Canadian Journal of Cardiology.

Στον Καναδά, οι άνθρωποι που χρειάζονται μη επείγουσα καρδιοχειρουργική επέμβαση τοποθετούνται σε λίστες αναμονής για διάστημα έως δύο μηνών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, συνήθως δεν ασκούνται και ανησυχούν για την επερχόμενη διαδικασία. Η προκύπτουσα σωματική και ψυχική επιβάρυνση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ανάρρωσή τους. 

Δύο μεγάλες μελέτες εφαρμόζουν επί του παρόντος το NEW πρωτόκολλο προ-αποκατάστασης (pre-rehabilitation) σε ηλικιωμένους, ευπαθείς ενήλικες που περιμένουν διάφορες καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένων της αορτοστεφανιαίας παράκαμψης (by pass) και της αντικατάστασης βαλβίδων καρδιάς.

Πηγές: Canadian Journal of Cardiology, Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος
-------------------------------
ProCardia Medical Institute ΠΡΟΤΥΠΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ / ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟ, ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΚΟ / ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΩΝ Κλεάνθους 16 (γωνία με Κ. Καραμανλή) - Περιοχή Ιπποκράτειο - Θεσσαλονίκη - ΤΚ 54642 Τηλ: 2310 913 880 & 6944 372 956 e-mail: dps.kardiologos@gmail.com & info@kardiologos-1.net 

Σάββατο, 8 Δεκεμβρίου 2018

Τα αντικαταθλιπτικά παχαίνουν


Είναι γνωστή η σχέση μεταξύ της αύξησης του σωματικού βάρους και αρκετών κύριων κατηγοριών αντικαταθλιπτικών, όπως είναι οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), π.χ. η σερτραλίνη (Zoloft) και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, π.χ. η αμιτριπτυλίνη (Elavil). 

Έρευνες έχουν δείξει ότι η αύξηση του σωματικού βάρους είναι μια πιθανή βραχυπρόθεσμη παρενέργεια των φαρμάκων.

Ωστόσο, πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The BMJ, υποδηλώνει ότι τα αντικαταθλιπτικά σχετίζονται επίσης με συνεχή αύξηση βάρους. Οι ερευνητές ανέλυσαν τις πληροφορίες για την υγεία περισσότερων από 300.000 ατόμων στο Ηνωμένο Βασίλειο (μέσος όρος ηλικίας 51 ετών), οι οποίοι είχαν μετρήσει το βάρος τους και το δείκτη σωματικής μάζας σε ιατρούς μεταξύ 2004 και 2014. Περίπου σε 18% είχαν συνταγογραφηθεί αντικαταθλιπτικά. Κατά την περίοδο της μελέτης, τα άτομα που έλαβαν αντικαταθλιπτικά είχαν 21% υψηλότερο κίνδυνο αύξησης βάρους τουλάχιστον κατά 5% ή και περισσότερο, σε σύγκριση με άτομα που δεν έλαβαν αντικαταθλιπτικά. Ο κίνδυνος κορυφώθηκε κατά το δεύτερο και τρίτο έτος. Δεν υπήρξαν ενδείξεις αύξησης του βάρους μετά από επτά χρόνια. 

Η μελέτη ήταν παρατηρητική (observational study) και για αυτό το λόγο δεν απέδειξε στατιστικά ότι τα αντικαταθλιπτικά προκαλούν αύξηση βάρους. 

Ωστόσο, προν το παρόν ο στόχος της μελέτης είναι να ενθαρρύνει τους ενδιαφερόμενους να συζητούν με τους γιατρούς τους σχετικά με την αύξηση του σωματικού βάρους ως πιθανή παρενέργεια των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Και βέβαια να πάρουν τα αντίστοιχα προληπτικά μέτρα  για αυτή την πιθανή και καθυστερημένη αύξηση του βάρους τους, αν χρησιμοποιούν τα φάρμακα.

Πηγές: BMJ, Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος

Δευτέρα, 26 Νοεμβρίου 2018

Τι πρέπει να ξέρω γα το εγκεφαλικό επεισόδιο


Τα κύτταρα του εγκεφάλου χρειάζονται μια σταθερή παροχή οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών. Παρέχονται από ένα δίκτυο αιμοφόρων αγγείων που φθάνουν σε κάθε τμήμα του εγκεφάλου. Όταν κάτι κόβει την παροχή, τα εγκεφαλικά κύτταρα αρχίζουν να πεθαίνουν. Ο τραυματισμός που ακολουθεί ονομάζεται εγκεφαλικό επεισόδιο.

Τα περισσότερα εγκεφαλικά επεισόδια συμβαίνουν όταν ένας θρόμβος αίματος καταλήγει σε μια από τις αρτηρίες του εγκεφάλου, εμποδίζοντας τη ροή του αίματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο θρόμβος σχηματίζεται μέσα στην ίδια την αρτηρία, συνήθως επειδή μια πλάκα γεμάτη χοληστερόλη μέσα στην αρτηρία σπάει. Αυτό ονομάζεται θρομβωτικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Σε άλλες περιπτώσεις, ένας θρόμβος αίματος ή μια συμπαγής μάζα που σχηματίζεται από τη συγκόλληση διάφορων σωματιδίων / συστατικών κατευθύνεται στον εγκέφαλο, όπου "μπλοκάρει" μια εγκεφαλική αρτηρία. Αυτό ονομάζεται εμβολικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Ένας τρίτος τύπος εγκεφαλικού επεισοδίου, το αιμορραγικό εγκεφαλικό, συμβαίνει όταν ένα αιμοφόρο αγγείο στον εγκέφαλο εκρήγνυται.

Δεδομένου ότι διάφορες περιοχές του εγκεφάλου είναι υπεύθυνες για διαφορετικές λειτουργίες, τα συμπτώματα του εγκεφαλικού επεισοδίου ποικίλλουν. Μπορούν να είναι αλλαγές στην αίσθηση, την κίνηση, την όραση, την ομιλία, την ισορροπία και το συντονισμό κινήσεων. Μερικές φορές ένα εγκεφαλικό επεισόδιο προηγείται από μία ή περισσότερες παροδικές ισχαιμικές επιθέσεις (TIAs). Αυτά είναι σύντομα επεισόδια συμπτωμάτων που μοιάζουν με αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, τα οποία διαρκούν μερικά λεπτά - ή, ενδεχομένως, μέχρι 24 ώρες - και υποχωρούν χωρίς να αφήσουν κατάλοιπα. 

Αν νομίζουμε ότι έχει συμβεί κάτι αντίστοιχο σε εμάς τους ίδιους ή σε κάποιον άλλο, τότε πρέπει να ξεκινήσει όσο πιο γρήγορα γίνεται η αντίστοιχη θεραπεία. Στην περίπτωση αυτή ισχύει το "time is brain", δηλαδή "ο χρόνος είναι ο εγκέφαλος". 

Ο τύπος της θεραπείας εξαρτάται από τον τύπο του εγκεφαλικού επεισοδίου που έχει συμβεί. Εάν η παροχή αίματος στον εγκέφαλο αποκατασταθεί γρήγορα και πλήρως, είναι δυνατή μια πλήρη ανάκαμψη με ελάχιστη ή καθόλου αναπηρία. Όσο πιο εκτεταμένες είναι οι βλάβες και η μεγαλύτερη καθυστέρηση της θεραπείας, τόσο πιο σοβαρές και μακροχρόνιες είναι οι βλάβες.

Η αποκατάσταση μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο εξαρτάται από το πόσο καλά διάφορες υγιείς περιοχές του εγκεφάλου αναλαμβάνουν τα καθήκοντα με τα οποία είχαν επιφορτιστεί τα καταστραμμένα εγκεφαλικά κύτταρα.  

Σε κάποιο βαθμό, ιδιαίτερα σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες, η ανάκτηση ικανοτήτων είναι εφικτή λόγω της δυνατότητας του εγκεφάλου να αντισταθμίζει τις ζημιές σε μια περιοχή του, αναπτύσσοντας μια άλλη περιοχή. Αυτό βασίζεται στην ιδιότητα του εγκεφάλου να αξιοποιεί εναλλακτικές νευρικές "καλωδιώσεις" ή να δημιουργεί νευρική "επανακαλωδίωση" γύρω από την τραυματισμένη περιοχή. Εάν αυτοί οι μηχανισμοί δεν ενεργοποιηθούν, τότε προσπαθούμε με διάφορες τεχνικές αποκατάστασης να βοηθήσουμε τον εγκέφαλο να ανακτήσει τη λειτουργία του.

Πηγές: Stroke, Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος

Κυριακή, 18 Νοεμβρίου 2018

Ρινικό σπρέι θα ρυθμίζει άμεσα τις ταχυκαρδίες


Δρ Ψυρρόπουλος Ζ. Δημήτρης /

Ένα νέο ρινικό σπρέι αντιμετωπίζει άμεσα τον γρήγορο καρδιακό ρυθμό

Ένα πειραματικό ρινικό σπρέι φαίνεται ότι θα αντιμετωπίζει άμεσα την καρδιακή αρρυθμία που εμφανίζεται με ταχείς καρδιακούς ρυθμούς και καλείται υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (SVT), σύμφωνα με νέα μελέτη.

Προκαλούμενη από μια ηλεκτρική αναταραχή που υπερισχύει του φυσικού βηματοδότη της καρδιάς, η SVT εμφανίζεται απρόβλεπτα και διαρκεί από λεπτά έως ώρες. Παρόλο που είναι συνήθως αβλαβής, η κατάσταση αυτή συνοδεύεται από έντονη ζάλη, αδυναμία, θωρακική δυσφορία, αίσθημα αφανισμού, κ.α.

Τα άτομα με επίμονη SVT συνήθως πρέπει να νοσηλευθούν για λίγες ώρες ώστε να τους χορηγηθεί κυρίως ενδοφλέβια ένα από τα ειδικά φάρμακα που επιβραδύνουν τον καρδιακό ρυθμό.

Τελευταία σε δοκιμές, όπως δημοσιεύεται στο Journal of the American College of Cardiology - JACC, μελετάται ένα ρινικό σπρέι που περιέχει την φαρμακευτική ουσία etripamil. Αυτό το σπρέι επανέφερε μέσα σε 15 λεπτά από τη χορήγησή του σε άτομα με ταχυκαρδία ένα φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό.

Τα ευρήματα αυτά υπόσχονται ότι η μελλοντική εξέλιξη του φαρμάκου θα επιτρέψει την ασφαλή ανάταξη της ταχυκαρδίας από τους ίδιους τους πάσχοντες, ακόμα και στο σπίτι τους ή στη δουλειά τους.

Πηγές: JACC, Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος

Κυριακή, 28 Οκτωβρίου 2018

Η γλουτένη δεν προκαλεί τελικά έμφραγμα;


Δρ Ψυρρόπουλος Ζ. Δημήτρης /

Δεν χρειάζεται να αποφεύγουμε τη γλουτένη εάν δεν έχουμε κοιλιοκάκη, σύμφωνα με σχετικά πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ.

Η γλουτένη, μια αποθηκευτική πρωτεΐνη που βρίσκεται στα δημητριακά όπως το σιτάρι, η σίκαλη και το κριθάρι, προκαλεί φλεγμονή και εντερική βλάβη κυρίως σε άτομα με την αυτοάνοση ασθένεια της κοιλιοκάκης.  

Λόγω της ανησυχίας ότι η γλουτένη μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου σε υγιείς ανθρώπους, ο αριθμός των ατόμων χωρίς κοιλιοκάκη που έχουν υιοθετήσει δίαιτα χωρίς γλουτένη (gluten free) τριπλασιάστηκε από το 2009 έως το 2014.

Μια ομάδα με επικεφαλής ερευνητές από το Harvard T.H. Chan School of Public Health χρησιμοποίησε στοιχεία 20 έως 30 ετών από 64.714 γυναίκες (Nurse's Health Study) και από 45.305 άνδρες (Health Professionals Follow-up Study) για να εξετάσει τη σχέση της διατροφικής γλουτένης με τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων καρδιαγγειακών παθήσεων (στεφανιαία νόσος, αρτηριακή υπέρατση, σακχαρώδης διαβήτης, κ.α.)  σε άτομα χωρίς κοιλιοκάκη ή προηγούμενη καρδιαγγειακή νόσο. Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν συμπληρώσει ερωτηματολόγια για τη διατροφή και την υγεία τους κάθε τέσσερα χρόνια από το 1986 έως το 2010.

Η ομάδα δεν βρήκε καμία σημαντική στατιστική σχέση μεταξύ της εκτιμώμενης πρόσληψης γλουτένης από τους συμμετέχοντες και του κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου. Επιπλέον, περαιτέρω αναλύσεις υποδεικνύουν ότι ο περιορισμός της διατροφικής γλουτένης μπορεί να μειώσει την διατροφική πρόσληψη ολόκληρων σπόρων, που ως γνωστόν συνδέεται με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι πρόκειται για μια μελέτη παρατήρησης, επομένως δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την αιτία και το αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά, δεν υποστηρίζουν την προώθηση μιας διατροφής περιορισμένης γλουτένης για τη μείωση του κινδύνου στεφανιαίας νόσου ή άλλων καρδιαγγειακών νοσημάτων. 

Πηγές: BMJ, Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος

Σάββατο, 20 Οκτωβρίου 2018

Πόσο επικίνδυνες είναι οι μικρές βλάβες στις καρωτίδες;


Δρ Ψυρρόπουλος Ζ. Δημήτρης /

Πόσο σοβαρή είναι η ήπια στένωση της καρωτιδικής αρτηρίας;

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία της ήπιας στένωσης της καρωτιδικής αρτηρίας που ανιχνεύεται από υπερηχογράφημα; Ποτέ δεν είχα συμπτώματα εγκεφαλικού επεισοδίου.

Απάντηση: Η "ήπια" στένωση κυμαίνεται από το 15% έως 49% απόφραξη της αρτηρίας. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η στένωση μπορεί να προχωρήσει και να οδηγήσει σε εγκεφαλικό επεισόδιο. Ακόμη και αν δεν εξελιχθεί, η ήπια στένωση είναι ένα σαφέστατο σημάδι της πρώιμης αθηρωματικής αγγειακής νόσου και απαιτεί άμεσα προληπτικά μέτρα.

Η παρουσία αθηροσκληρωτικής πλάκας στην καρωτιδική αρτηρία αποτελεί πρόβλεψη για μελλοντικό κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Αλλά όταν η βλάβη δεν είναι σοβαρή, η εστίαση είναι στη φαρμακευτική θεραπεία και όχι στη χειρουργική επέμβαση. 

Η εξέλιξη σχετίζεται με διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη και του καπνίσματος. Το αρχικό ποσό της στένωσης είναι επίσης σημαντικό. 

Τα φάρμακα μείωσης της χοληστερόλης (στατίνες, Ω3, κ.α.),  η ασπιρίνη και ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης (λιγότερο από 130/80 mm Hg) συνιστώνται κυρίως για όλους τους άνδρες με οποιαδήποτε μέτρια έως σημαντική καρωτιδική αρτηριακή νόσο. Επειδή η στένωση μπορεί να επιδεινωθεί με την πάροδο του χρόνου, συστήνεται η περιοδική επανάληψη του υπερηχογραφήματος των καρωτίδων ακόμα και σε ασυμπτωματικά άτομα. 

Τα περισσότερα εγκεφαλικά επεισόδια σε περιπτώσεις καρωτιδικής στένωσης ακολουθούνται από συμπτώματα κοινά σε παροδικά ισχαιμικά επεισόδια (minigrokes), όπως μούδιασμα του προσώπου ή του χεριού, προβλήματα ομιλίας ή αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος. Είναι εξαιρετικά σημαντικό και κρίσιμο σημαντικό να αντιμετωπιστούν θεραπευτικά αυτά τα συμπτώματα, ακόμη και αν είναι σύντομα και συνήθως βελτιώνονται χωρίς θεραπεία.

Πηγές: Harvard Men's Health Watch, Δ. Ψυρρόπουλος
-------------------------------

Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2018

Η άσκηση νικά το βαρύ κληρονομικό για έμφραγμα και εγκεφαλικό



Η άσκηση μειώνει τον κίνδυνο για εμφάνιση εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου ακόμη και σε περιπτώσεις με υψηλότατη κληρονομική επιβάρυνση.

Η διατήρηση καλής φυσικής κατάστασης συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου (π.χ. έμφραγμα, ανακοπή, εγκεφαλικό, κ.α.), ακόμη και αν υπάρχει σοβαρό οικογενειακό ιστορικό / κληρονομικό, διαπιστώνει μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Circulation.

Οι ερευνητές βασίστηκαν σε στοιχεία από σχεδόν μισό εκατομμύριο μεσήλικες και ηλικιωμένους ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Κατά τη διάρκεια της εξαετούς μελέτης, τα άτομα που είχαν 1) υψηλά επίπεδα απόδοσης στη δοκιμασία grip strength, 2) υψηλή αυτοαναφερόμενη σωματική δραστηριότητα και 3) καλή καρδιοαναπνευστική απόδοση (δοκιμασία σταθερού ποδήλατου - stationary bike test) παρουσίασαν λιγότερα επεισόδια καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου

Αυτό ήταν εμφανές ακόμη και μεταξύ των ατόμων με υψηλό γενετικό κίνδυνο για εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων, δηλαδή 49% χαμηλότερο κίνδυνο για στεφανιαία νόσο (έμφραγμα, κ.α.) και 60% χαμηλότερο κίνδυνο για κολπική μαρμαρυγή, μια διαταραχή του καρδιακού ρυθμού που αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. 

Πηγές: Circulation,  Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος

Δευτέρα, 24 Σεπτεμβρίου 2018

Όσοι έχουν έκζεμα κινδυνεύουν από έμφραγμα και εγκεφαλικό


Δρ Ψυρρόπουλος Ζ. Δημήτρης /

Το έκζεμα μπορεί να συνοδεύεται από μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών καρδιαγγειακών προβλημάτων

Περίπου ένας στους δέκα ανθρώπους έχει έκζεμα, μια χρόνια φλεγμονώδη κατάσταση που αφήνει το δέρμα στεγνό και φέρνει φαγούρα. Οι άνθρωποι με πιο σοβαρές μορφές εκζέματος μπορεί να βιώσουν ένα εκτεταμένο εξάνθημα ή ένα δέρμα που ξεφλουδίζει. Αυτοί οι άνθρωποι μπορεί επίσης να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The BMJ.

Για τη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 385.000 ενήλικες με έκζεμα, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως ήπιο, μέτριο ή σοβαρό. Ο καθένας συνδυάστηκε με έως και πέντε άτομα παρόμοιας ηλικίας και φύλου που δεν είχαν έκζεμα.

Μετά από μια πενταετή παρακολούθηση, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με σοβαρό έκζεμα είχαν 40% έως 50% αυξημένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής, κολπικής μαρμαρυγής και θανάτου από καρδιακές παθήσεις, καθώς και 20% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Οι κίνδυνοι παρέμειναν ακόμη και αφού οι ερευνητές διόρθωσαν στατιστικά και άλλους συνυπάρχοντες παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως το βάρος, το κάπνισμα και τη χρήση αλκοόλ.

Συμφωνώ με την πρόταση των συντακτών της μελέτης ότι τα άτομα με έκζεμα και κυρίως αυτοί με τη σοβαρή μορφή θα πρέπει να εξετάζονται επισταμένα για παράγοντες κινδύνου για καρδιακές παθήσεις, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση και αυξημένη χοληστερόλη. Και επιπλέον θα πρέπει να ελέγχονται πλήρως καρδιολογικά σε τακτικότερα χρονικά διαστήματα

Πηγές: BMJ, Harvard Heart Letter, Δ. Ψυρρόπουλος

Δευτέρα, 17 Σεπτεμβρίου 2018

Ευθύνονται τα γονίδια για την πίεση και την ταχυκαρδία στην άσκηση;



Ευθύνονται τα γονίδια για την υψηλή πίεση και την ταχυκαρδία στην άσκηση;

Είναι γνωστό ότι κατά τη διάρκεια της άθλησης η καρδιακή συχνότητα και η αρτηριακή πίεση αυξάνονται διαφέροντας όμως από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Σε νέα μελέτη (The Journal of Physiology, Dr. Philip J. Millar, University of Guelph, Canada) οι συγγραφείς της αναφέρουν ότι γενετικές ιδιαιτερότητες σε υποδοχείς των σκελετικών μυών ρυθμίζουν την συχνότητα που η καρδιά πάλλεται και το επίπεδο που ανεβαίνει η αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια της άθλησης. 

Οι υποδοχείς αυτοί είναι εξειδικευμένα οργανίδια που ανιχνεύουν αλλαγές που συμβαίνουν στον οργανισμό κατά τη διάρκεια της άσκησης (π.χ. υψηλότερη θερμοκρασία, λιγότερο νερό, αλλαγές στα επίπεδα των ηλεκτρολυτών, κ.α.) και προκαλούν ανάλογες και διαβαθμισμένες αντιδράσεις από τα διάφορα συστήματα του σώματος (π.χ. το καρδιαγγειακό σύστημα).

Είναι επιστημονικά γνωστό ότι οι μεγάλες διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης κατά την άσκηση σχετικά νεότερων σε ηλικία αθλούμενων καθιστούν πιθανότερη τη μελλοντική εκδήλωση υπέρτασης. Στο πλαίσιο αυτό οι συγγραφείς της μελέτης μέτρησαν την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα 200 υγιών ανδρών και γυναικών πριν και μετά από συγκεκριμένη άσκηση κάνοντας επίσης και ανάλυση γονιδιώματος των υποδοχέων των σκελετικών μυών. 

Διαπιστώθηκε λοιπόν ότι η συχνή παρουσία δύο γονιδιακών μεταλλάξεων στους υποδοχείς των σκελετικών μυών είχε στενή σχέση κυρίως με την εμφάνιση υψηλών τιμών αρτηριακής πίεσης ιδιαίτερα στους άνδρες και λιγότερο με την εμφάνιση σχετικά πρώιμης ταχυκαρδίας. 

Φαίνεται ότι, αν και η μελέτη αυτή είναι βασίζεται σε μικρό στατιστικό δείγμα, η καλύτερη κατανόηση των λόγων που κάποιοι ανταποκρίνονται διαφορετικά στις αθλητικές δραστηριότητες είναι εξαιρετικά σημαντική στην ανίχνευση καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου και την άμεση παρέμβαση για την πρόληψη ή τη θεραπεία τους.

Πηγές: The Journal of Physiology, Δ. Ψυρρόπουλος

Τρίτη, 29 Μαΐου 2018

Γιατί ξαπαπαίρνω γρήγορα τα κιλά που έχασα;



Η απώλεια των περιττών κιλών είναι γνωστό ότι συχνά ακολουθείται από την επαναπρόσληψή τους. Αμερικανικοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα απολεσθέντα κιλά αρχίζουν και πάλι να συσσωρεύονται σχεδόν αμέσως μετά το τέλος της δίαιτας.

Σύμφωνα με άρθρο του επιστημονικού εντύπου Obesity, επιστημονική ομάδα του Κολλεγίου Δημόσιας Υγείας και Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου της Φλόριντα έθεσε υπό ιατρική παρακολούθηση 70 υπέρβαρα ή παχύσαρκα ενήλικα άτομα που είχαν ολοκληρώσει ένα πρόγραμμα διαχείρισης βάρους διάρκειας 12 εβδομάδων.

Οι συμμετέχοντες είχαν χάσει κατά μέσο όρο περίπου 453 γραμμάρια την εβδομάδα, αλλά μόλις σταμάτησε το πρόγραμμα άρχισαν σχεδόν αμέσως να ξαναπαίρνουν βάρος.

Συγκεκριμένα πήραν πάλι 68 γραμμάρια ανά εβδομάδα τις πρώτες 11 εβδομάδες, και σχεδόν 12 εβδομάδες μετά την έναρξη της μελέτης το ποσοστό επαναπρόσληψης του βάρους επιβράδυνε ελαφρώς.

Σύμφωνα με την Κάθριν Ρος, επικεφαλής ερευνήτρια, «πιστεύαμε ότι η περίοδος επαναπρόσληψης του βάρους θα αργούσε και δεν θα ξεκινούσε αμέσως μετά το τέλος της δίαιτας. Βέβαια σε καμιά περίπτωση δεν θα πρέπει να σκεφτούμε ότι δεν υπάρχει τρόπος να κρατήσουμε μακριά τα περιττά κιλά».

Επισημαίνεται: 
1) ότι η τακτική παρακολούθηση του σωματικού βάρους συνδυαστικά με την σωματική άσκηση μπορεί να συμβάλλουν στην διατήρηση υγιούς βάρους, έχοντας φυσικά υιοθετήσει κανείς δια βίου ένα υγιεινό τρόπο διατροφής. 
2) ότι μετά από κάθε πρόγραμμα απώλειας βάρους δια της διατροφής πρέπει πάντα να ακολουθεί και ένα πρόγραμμα συντήρησης καθώς υπάρχουν παθολογικοί και μεταβολικοί λόγοι για την επανάκτηση των απολεσθέντων κιλών.

Σε αυτό το σημείο θα συμφωνήσω με την άποψη της Σαμάνθα Χέλλερ (σύστημα Υγείας Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης), δηλαδή «Το σώμα εξαρτάται από το βάρος του. Και όταν κάποιος κάνει δίαιτα και πεινάει, το σώμα πιστεύει ότι δεν υπάρχει διαθέσιμη τροφή. Και έτσι ενθαρρύνεται η κατανάλωση φαγητού. Και ένας τρόπος να το αντιπαρέλθεις αυτό είναι χάνοντας πολύ σταδιακά βάρος μέσα από υγιείς συμπεριφορές».

Πηγές: Δ. Ψυρρόπουλος, health.in.gr

Τετάρτη, 25 Απριλίου 2018

Ο δυνατός θόρυβος κάνει σοβαρή ζημιά στην καρδιά μας



Ο δυνατός θόρυβος στον χώρο εργασίας δεν αποτελεί κίνδυνο μόνο για την ακοή αλλά συντελεί σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων της χοληστερόλης, σύμφωνα με πρόσφατη ιατρική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο American Journal of Industrial Medicine.

Επιστημονική ομάδα του Αμερικανικού Εθνικού Ινστιτούτου U.S. National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) ανέλυσε στοιχεία από τη δημοσκόπηση National Health Interview Survey του 2014 και διαπίστωσε ότι 41 εκατομμύρια αμερικανοί είχαν ιστορικό έκθεσης στον θόρυβο στον χώρο εργασίας και το 14% ανέφερε έκθεση σε θόρυβο εντός των προηγούμενων 12 μηνών.

Κι ενώ το 12% είχε προβλήματα ακοής, το 24% είχε υπέρταση και το 28% υψηλή χοληστερόλη. Η έκθεση στον θόρυβο στο περιβάλλον εργασίας σχετίστηκε με το 58% των προβλημάτων ακοής και 14% των περιπτώσεων υπέρτασης αι το 9% των περιπτώσεων υψηλής χοληστερόλης.

Οι εργοστασιακές δομές με υψηλά ποσοστά έκθεσης των εργαζομένων σε θόρυβο ήταν τα ορυχεία (61%), τα εργοτάξια (51%) και οι γραμμές παραγωγής (47%).

«Σημαντικό ποσοστό εργαζομένων είχαν ακουστικές δυσκολίες, υπέρταση και υπερχοληστερολαιμία που αποδίδονται στον θόρυβο στο εργασιακό περιβάλλον. Αν μπορεί να μειωθεί ο θόρυβος στο εργασιακό περιβάλλον σε ασφαλέστερο επίπεδο, πάνω από πέντε εκατομμύρια περιπτώσεις ακουστικών δυσκολιών μεταξύ των εργαζομένων σε θορυβώδες περιβάλλον θα μπορούσαν να προληφθούν», σύμφωνα με την Λιζ Μαστερσον, συγγραφέα της μελέτης και μέλος των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ.

Και ο Δρ Τζον Χαουαρντ, διευθυντής του NIOSH, συμπληρώνει ότι «η μείωση της έκθεσης στον θόρυβο δεν είναι καίριας σημασίας μόνον για την ακοή, αλλά επίσης για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης. Τα προγράμματα ελέγχου της επαγγελματικής υγείας θα πρέπει να περιλαμβάνουν και εξετάσεις για την υπέρταση και την χοληστερόλη, εδικά σε άτομα που εργάζονται σε θορυβώδες εργασιακό περιβάλλον».

Πηγές: Δ. Ψυρρόπουλος, health.in.gr 

Δευτέρα, 2 Απριλίου 2018

Πόσο χρήσιμα είναι τα συμπληρώματα διατροφής;



Τι είναι τα συμπληρώματα διατροφής; 

Σαν συμπληρώματα διατροφής ορίζονται οι συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών συστατικών ή άλλων ουσιών που χρησιμοποιούνται για τη συμπλήρωση της συνήθους δίαιτας και συνήθως περιέχουν αμινοξέα, πρωτεΐνες, βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και υδατάνθρακες. Όλες οι ηλικιακές ομάδες, παιδιά και ενήλικες, μπορούν να λαμβάνουν συμπληρώματα διατροφής.

Αν και τα συμπληρώματα διατροφής ενισχύουν τον οργανισμό συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού όπως είναι οι καρδιοπαθείς, έγκυοι, οι χορτοφάγοι, οι καπνιστές, οι αθλούμενοι, οι χρόνιοι ασθενούντες, κ.α. εντούτοις καλό να γνωρίζουμε ότι δεν είναι απολύτως ακίνδυνα.

Σημειωτέον ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν υπόκεινται στο ίδιο αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο όπως τα φάρμακα. Είναι ενδεικτικό ότι δεν είναι υποχρεωτικό από την ελληνική νομοθεσία να αναγράφονται οι παρενέργειές τους, ενώ δεν απαιτείται να λαμβάνουν έγκριση (πιστοποίηση) από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) παρά μονάχα να αναγράφεται ένας κωδικός γνωστοποίησης τους. Για αυτό το λόγο είναι απαραίτητο να αναζητείται πιστοποίηση σε άλλες χώρες από έγκυρους οργανισμούς πιστοποίησης , πχ. Η.Π.Α., Μ. Βρετανία, Γερμανία, κ.α.

Επιπλέον, η διάθεσή τους είναι ελεύθερη, καθώς μπορεί να γίνεται από τα φαρμακεία και τα καταστήματα που προμηθεύουν προϊόντα υγιεινής διατροφής κατά την κείμενη νομοθεσία, αλλά παράλληλα διακινούνται και μέσω Διαδικτύου ή ακόμη και μέσω τηλεφωνικών παραγγελιών.

Στο πλαίσιο αυτό, η λήψη τους ενδείκνυται σε εγκύους, λόγω των υψηλών διατροφικών τους αναγκών, σε χορτοφάγους, οι οποίοι συνήθως έχουν έλλειψη των συστατικών που βρίσκονται στο κρέας και στα γαλακτοκομικά, σε ασθενείς που πάσχουν από οστεοπόρωση και σε καπνιστές.

Οι καρδιαγγειακοί ασθενείς ή όσοι έχουν δυσλιπιδαιμία βελτιώνουν το προφίλ των παραγόντων κινδύνου με τη λήψη ωμέγα 3 λιπαρών οξέων. 

Σημαντικά οφέλη έχουν και οι ασθενείς με σιδηροπενική αναιμία, οι οποίοι πρέπει να ενισχύσουν τον οργανισμό τους με σίδηρο. Στην περίπτωση αυτή, η λήψη του σιδήρου συνιστάται να συνοδεύεται από λήψη και βιταμίνης C για αύξηση της απορρόφησής του. 

Επίσης είναι απαραίτητα στα άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη, δεδομένου ότι στερούνται την πρόσληψη βιταμινών, πρωτεϊνών και υδατανθράκων που περιέχονται φυσιολογικά στα πλήρη γαλακτομικά προϊόντα.

Σημαντική ευεργετική δράση έχουν σε άτομα που αθλούνται εντατικά, καθώς εμφανίζουν μεγαλύτερες ανάγκες σε μέταλλα, αμινοξέα, πρωτεΐνες και βιταμίνες.

Επισημαίνεται όμως ότι η λήψη των συμπληρωμάτων διατροφής πρέπει να γίνεται μόνο έπειτα από ιατρική υπόδειξη και ίσως για ορισμένη χρονική περίοδο. Είναι γνωστό ότι η πρόσληψη συμπληρωμάτων διατροφής για μεγάλο χρονικό διάστημα, σε μεγαλύτερη δοσολογία από τη συνιστώμενη ή με συνδυασμό πολλών συστατικών χωρίς ιατρική επίβλεψη, μπορεί να προκαλέσει δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία. 

Επίσης επισημαίνεται ότι πολλά σκευάσματα αναφέρουν παραπλανητικά στοιχεία στη σύνθεσή τους, τα οποία αφορούν είτε έλλειψη κάποιου αναγραφόμενου συστατικού είτε απόκρυψή του.

Με βάση τα ήδη αναφερθέντα είναι συνετό να αναζητούνται πιστοποιημένα συμπληρώματα διατροφής αφού προηγηθεί ενημέρωση από γνώστες του πεδίου αυτού σε εξειδικευμένους χώρους (π.χ. Doctor's Green Spot)

Τι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα οι αθλητές / αθλούμενοι;

- Να ακολουθούν μία ισορροπημένη διατροφή σε καθημερινή βάση, η οποία να περιλαμβάνει τροφές με όλα τα απαραίτητα συστατικά για την ομαλή λειτουργία του οργανισμού. Σύμφωνα με έρευνες, 8 στους 10 αθλητές υψηλού επιπέδου δεν τρέφονται σωστά.
- Να καταναλώνουν πολλά υγρά, καθώς έχει καταγραφεί αρκετές φορές ότι ακόμα και ήπια αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις επιδόσεις των αθλητών.
- Να είναι καχύποπτοι και να εμπιστεύονται κυρίως πιστοποιημένα προϊόντα γνωστών εταιρειών. Η πιστοποίηση δεν υφίσταται από ΕΟΦ και συνεπώς είναι καλό να αναζητείται πιστοποίηση σε άλλες χώρες, πχ. Η.Π.Α., Μ. Βρετανία, Γερμανία, κ.α.
- Ο όρος «φυσικό/ φυτικό» δεν σημαίνει και «ασφαλές».
- Να χρησιμοποιούν συμπληρώματα διατροφής μόνο με βάση την ιατρική ένδειξη και οδηγία.
- Ο αθλητής είναι προσωπικά υπεύθυνος για τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που λαμβάνει, καθώς πολλά αποκαλούμενα «συμπληρώματα διατροφής μπορεί να οδηγήσουν σε θετικό αποτέλεσμα κατά τον έλεγχο ντόπινγκ. Η άγνοια δεν συγχωρείται και δεν δικαιολογείται από καμία ελεγκτική αρχή.
- Σε περιπτώσεις τραυματισμού, να παρέχονται ταυτόχρονα με την κατάλληλη ιατρική βοήθεια και φυσικοθεραπεία για την αποκατάσταση του αθλητή και την άμεση επιστροφή του στις αθλητικές δραστηριότητες.

Πηγές: Δ. Ψυρρόπουλος, nea.gr

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2018

Γυμναστείτε: Δεν θα πάθετε άνοια!



Η καλή φυσική κατάσταση αποτρέπει την εκδήλωσης άνοιας

Η επίτευξη καλής φυσικής κατάστασης μπορεί μεν να είναι κοπιαστική αλλά σίγουρα ανταμοίβει τους αθλούμενους, με καλύτερη μνήμη στην τρίτη ηλικία, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο Neurology Journal.

Επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ (Σουηδία), μελέτησε ομάδα σχεδόν 200 γυναικών, 38-60 ετών, ξεκινώντας από το 1960 έως το 1980 όταν ήταν κατά μέσο όρο 50 ετών. 

Η φυσική τους κατάσταση αξιολογήθηκε μέσω δοκιμασίας σε στατικό ποδήλατο. Σαράντα γυναίκες είχαν υψηλή φυσική κατάσταση, 92 ενδιάμεση και 59 χαμηλή. 

Τα επόμενα 44 χρόνια, οι ερευνητές έλεγχαν τις γυναίκες ως προς τη λειτουργικότητα της μνήμης και της σκέψης, ως ένδειξη άνοιας. 

Μόνο το 5% των γυναικών που είχαν καλή φυσική κατάσταση κατά τη μέση ηλικία εκδήλωσε άνοια. Άνοια εκδήλωσε το 25% των γυναικών της ενδιάμεσης φυσικής κατάστασης ενώ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 32% στην ομάδας με χαμηλό επίπεδο φυσικής κατάστασης. Επίσης, το 45% των γυναικών που δεν ολοκλήρωσαν με επιτυχία τη δοκιμασία του στατικού ποδηλάτου εκδήλωσε άνοια. 

«Όσο κρατάμε τον εαυτό μας σε καλή φυσική κατάσταση, με γυμναστική και υγιεινή διατροφή, τόσο μειώνουμε τον κίνδυνο εκδήλωσης άνοιας στην τρίτη ηλικία. Επίσης, αισθανόμαστε καλύτερα και μειώνουμε τον κίνδυνο και για άλλα προβλήματα υγείας, όπως κυρίως είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα», υποστηρίζει ο Δρ Ινγκμαν Σκόογκ, συγγραφέας της μελέτης. Επισημαίνεται ότι, η υψηλής έντασης γυμναστική έχει άμεσο όφελος στα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου.

Πηγές: Δ. Ψυρρόπουλος, health.in.gr  (Μ. Μπιμπή)

Έμφραγμα: Τι νιώθουμε λίγο πριν μας συμβεί;



Έμφραγμα: Τι νιώθουμε λίγο πριν συμβεί;

Οι περισσότεροι θάνατοι από εμφράγματα προκαλούνται από κοιλιακή μαρμαρυγή (αρρυθμία) με συνέπεια την ανακοπή της καρδιάς που εμφανίζεται πριν προλάβει ο ασθενής να φτάσει στα Επείγοντα ενός νοσοκομείου. Όσοι καταφέρνουν να φτάσουν εκεί, έχουν εξαιρετικές πιθανότητες επιβίωσης. Με τη σύγχρονη θεραπεία αυτές υπερβαίνουν το 90%.

Γι' αυτό είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να αναγνωρίσουμε έγκαιρα, εκείνα τα σημάδια που δείχνουν ότι είναι πολύ πιθανό να πάθουμε ή ήδη να ήδη να είναι σε εξέλιξη κάποιο έμφραγμα.

Αν και ο πόνος και η δυσφορία στο στήθος είναι τα πιο κοινά συμπτώματα καρδιακής προσβολής, κάποιοι άνθρωποι δεν αισθάνονται καθόλου πόνο στο στήθος, ενώ άλλοι βιώνουν μόνο έναν ήπιο πόνο, ή ελαφριά δυσφορία. Άλλοι μπορεί να αντιμετωπίσουν μόνο ένα σύμπτωμα, ενώ ορισμένοι παρουσιάζουν έναν συνδυασμό από αυτά.

Δείτε πώς “χτυπάει” προηγουμένως ένα πιθανό έμφραγμα σε συγκεκριμένα σημεία στο σώμα:

Σαγόνι: Δυσφορία ή πόνος στο σαγόνι. Πόνος ή σφίξιμο μέσα και γύρω από την κάτω γνάθο σε κάθε μία ή και στις δύο πλευρές. Αυτή η δυσφορία μπορεί να μεταδοθεί από το στήθος στο σαγόνι.

Λαιμός: Δυσφορία ή πόνος στον λαιμό. Οι άνθρωποι που έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή περιγράφουν μια γενική δυσφορία στον λαιμό τους, ή αίσθημα πνιγμού ή καψίματος. Αυτή η δυσφορία μπορεί να εξαπλωθεί από το στήθος ή τους ώμους προς τον λαιμό.

Ώμοι: Δυσφορία ή πόνος επάνω σε και γύρω από τον έναν ή και τους δύο ώμους σας. Οι άνθρωποι που έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή περιγράφουν μια αίσθηση γενικού πόνου, ένα αίσθημα βάρους ή πίεσης που απλώνεται από το στήθος τους στον ώμο τους.

Πλάτη: Δυσφορία ή πόνος στην πλάτη. Οι άνθρωποι που έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή περιγράφουν μια αίσθηση ενός γενικού πόνου στην περιοχή ανάμεσα από τις δύο ωμοπλάτες τους. Αυτή η δυσφορία μπορεί να μεταδοθεί από το στήθος στην πλάτη.

Χέρια: Δυσφορία, πόνος, αίσθημα βάρους ή αδυναμία σε ένα, ή και στα δύο χέρια. Οι άνθρωποι που έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή περιγράφουν αίσθημα δυσφορίας, μούδιασμα, ή μυρμήγκιασμα στο αριστερό τους χέρι. Αυτή η δυσφορία μπορεί να εξαπλωθεί από το στήθος στο χέρι.

Εκτός από αυτά τα σημεία στο σώμα, λίγο ΠΡΙΝ από ένα έμφραγμα, μπορεί επίσης να αισθανθούμε και τα παρακάτω συμπτώματα:
-Ναυτία
-Ζαλάδα
-“Κρύος” ιδρώτας
-Δυσκολία στην αναπνοή.

Πηγές: Πηγές: Δ. Ψυρρόπουλος,  www.heartattackfacts.org.au,  iatropedia  (Μ. Θερμόπουλος)