Παρασκευή, 22 Σεπτεμβρίου 2017

Η καρδιά κινδυνεύει από τις φθινοπωρινές ιώσεις



Κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, δημιουργείται ιδιαίτερη ανησυχία στους πολίτες εξαιτίας αιφνίδιων θανάτων που αποδίδονται σε ιογενείς λοιμώξεις  (ιώσεις) που προσβάλλουν κυρίως την καρδιά προκαλώντας μυοπερικαρδίτιδες

Τι ακριβώς είναι η μυοκαρδίτιδα και η περικαρδίτιδα

Πρόκειται για δύο νοσήματα που προσβάλλουν την καρδιά. Η μυοκαρδίτιδα αφορά την προσβολή του καρδιακού μυός, ενώ η περικαρδίτιδα την φλεγμονή της διπλής προστατευτικής «μεμβράνης» που περιβάλλει την καρδιά, δηλαδή του περικαρδίου. 

Συνήθως, η φλεγμονή του περικαρδίου συνδυάζεται με τη συλλογή υγρού ανάμεσα στα δύο πέταλα του περικαρδίου (εσωτερική και εξωτερική μεμβράνη) και σε αυτή την περίπτωση ονομάζεται υγρά περικαρδίτιδα. Πολύ συχνά, το ένα νόσημα επιπλέκεται με το άλλο και για αυτό το λόγο χρησιμοποιείται  ο όρος μυοπερικαρδίτιδα


Πού οφείλονται οι μυοπερικαρδίτιδες

Τα αίτια των δύο νοσημάτων είναι συνήθως ιογενή. Οι πιο συνηθισμένες κατηγορίες ιών που ενοχοποιούνται για τις μυοπερικαρδίτιδες είναι οι ιοί Coxsackie (κυρίως οι τύποι Β1 έως Β6), οι αδενοιοί, οι ιοί της γρίπης Α και Β, οι ECHO ιοί και άλλες λιγότερο συχνές ομάδες ιών.

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά στελέχη ιών, ιδίως της γρίπης, ενώ η πλειονότητα των ιογενών λοιμώξεων δεν οδηγεί σε μυοπερικαρδίτιδα. 

Πώς μεταδίδονται αυτοί οι ιοί

Ο κύριος τρόπος μετάδοσης των ιών της γρίπης και των αδενοιών είναι μέσω μικροσταγονιδίων που αποβάλλουν οι πάσχοντες με το βήχα και διαχέονται στην ατμόσφαιρα. Οι ιοί εντοπίζονται στο σίελο, στα πτύελα ή στις ρινικές εκκρίσεις ενός επιμολυσμένου ατόμου. 

Τα υπόλοιπα άτομα επιμολύνονται από τον ιό σε περίπτωση που έλθουν σε άμεση επαφή με τις εκκρίσεις ενός πάσχοντα ή με αντικείμενα (επιφάνειες που έχουν επιμολυνθεί, όπως τα κοινά ποτήρια). Αντιθέτως, οι ιοί της κατηγορίας των Coxsackie ανήκουν στην ομάδα των εντεροιών και μεταδίδονται κυρίως μέσω της οδού κοπράνων-στόματος. Με άλλα λόγια, λερωμένες τουαλέτες, ανεπαρκές πλύσιμο των χεριών κ.λπ. 

Δυστυχώς, όλες αυτές οι κατηγορίες ιών χαρακτηρίζονται από μεγάλη μολυσματικότητα, δηλαδή μπορούν να μεταδοθούν πολύ εύκολα.

Ποιοι οι κίνδυνοι από τη μυοκαρδίτιδα και την περικαρδίτιδα 

Η περικαρδίτιδα, δηλαδή η συλλογή υγρού ανάμεσα στα δύο πέταλα του περικαρδίου οδηγεί σε περιορισμό της ικανότητας έκπτυξης της καρδιάς και επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργικότητά της με αποτέλεσμα να μην μπορεί να στείλει μεγάλη ποσότητα οξυγομένου αίματος στα διάφορα όργανα του σώματος. Σπάνια η συλλογή υγρού είναι τόσο μεγάλη, ώστε να καταλήγει σε μεγάλο περιορισμό της κινητικότητας του καρδιακού μυός (καρδιακός επιπωματισμός) και να κινδυνεύει η ζωή μας.

Η μυοκαρδίτιδα, από την άλλη πλευρά, επηρεάζει τη λειτουργικότητα του καρδιακού μυός και τη μετάδοση των ηλεκτρικών ερεθισμάτων που συντονίζουν την καρδιακή λειτουργία. Σαν αποτέλεσμα, η καρδιά χάνει την ικανότητά να συστέλλεται και να διαστέλλεται συντονισμένα, δηλαδή να αντλεί το αίμα από τα διάφορα μέρη του σώματος και αφού αυτό οξυγονωθεί στους πνεύμονες  να το "εκτοξεύει" πάλι πίσω στα διάφορα όργανα και συστήματα του σώματος μας. 

Από άποψη πρόγνωσης, η μυοκαρδίτιδα είναι μια σοβαρή ασθένεια που μπορεί να έχει ακόμη και μοιραία κατάληξη και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής.




Ποια είναι τα ανησυχητικά συμπτώματα

Τα συμπτώματα της ιογενούς περικαρδίτιδας και της μυοκαρδίτιδας μπορεί να μη γίνουν αμέσως αντιληπτά στα αρχικά στάδια της νόσου, καθώς τις πρώτες ημέρες επικρατούν τα συμπτώματα της οξείας φάσης της λοίμωξης, όπως ο πυρετός, η κακουχία και η ρινόρροια.

Σε περίπτωση περικαρδίτιδας, ο ασθενής αρχίζει να αισθάνεται έντονο πόνο στο θώρακα που εντοπίζεται στην περιοχή πίσω από το στέρνο (οπισθοστερνικά) και επιδεινώνεται ιδιαίτερα με τις αναπνευστικές κινήσεις και ιδίως στη βαθιά εισπνοή. Επίσης, χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ο πάσχων δεν βρίσκει ανακούφιση σε καμία στάση σώματος. Ο πόνος μπορεί να αντανακλά στην περιοχή του λαιμού (τράχηλος), στην πλάτη ή και προς την περιοχή του στομάχου.

Η συλλογή μικρής ποσότητας περικαρδιακού υγρού δεν συνδυάζεται με θορυβώδη συμπτώματα καρδιακής δυσλειτουργίας, όπως προαναφέρθηκε, και συνήθως το υγρό απορροφάται μόνο του ή με τη βοήθεια φαρμακευτικής αγωγής (με αντιφλεγμονώδη ή και στεροειδή σε πιο σοβαρές περιπτώσεις) μέσα σε λίγες ημέρες. 

Η μυοκαρδίτιδα ξεκινά με συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά μιας ίωσης, δηλαδή με κακουχία, δύσπνοια, πυρετό και πόνο στις αρθρώσεις. Υπάρχει όμως η πιθανότητα η νόσος να έχει απότομη έναρξη με κύρια χαρακτηριστικά αυτά της καρδιακής ανεπάρκειας: δύσπνοια, οιδήματα κάτω άκρων, διάταση των φλεβών του τραχήλου, γρήγορες αναπνοές (ταχύπνοια). Αλλα πιθανά συμπτώματα της μυοκαρδίτιδας είναι οι καρδιακές αρρυθμίες (ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού) ή και τα συγκοπτικά επεισόδια (απώλεια συνείδησης). Επίσης, είναι δυνατόν να παρουσιαστεί πολύ απότομα με αιφνίδιο θάνατο, χωρίς να έχουν προηγηθεί συμπτώματα ενδεικτικά της βαρύτητας της πάθησης, αν και κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά σπάνιο και ο κόσμος δεν θα πρέπει να πανικοβάλλεται.

Συνοψίζοντας, αν τα συμπτώματα μιας ίωσης παρατείνονται για περισσότερο από δύο με τρία εικοσιτετράωρα ή συνδυάζονται με έντονη δυσκολία αναπνοής, κόπωση ή πόνο στο στήθος που χειροτερεύει με τις κινήσεις και δεν ανακουφίζεται σε καμία στάση σώματος, επιβάλλεται να επισκεφθείτε άμεσα τον καρδιολόγο σας.

Πώς μπορεί κανείς να προστατευτεί

Αποτελεσματικός τρόπος προφύλαξης είναι οι εποχιακοί εμβολιασμοί μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού και κυρίως των ευπαθών ομάδων, π.χ. ηλικιωμένοι, πάσχοντες από χρόνια νοσήματα, κ.α.

Εποχική λήψη για μεγάλο σχετικά διάστημα πρωτογάλακτος - Colostrum, κυρίως σε υγρή μορφή, φαίνεται ότι παρέχει υψηλής διαβάθμισης ανοσία. όπως επίσης και η καλή διατροφή που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά με την ταυτόχρονη συμπληρωματική λήψη βιταμινών (π.χ. βιταμίνη C, διάφορα συμπλέγματα βιταμινών κ.α.).

Αναφορικά με τη δημόσια υγεία δεν υπάρχουν συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης εκτός από την αποφυγή του συγχρωτισμού με άτομα που πάσχουν από ιώσεις, καθώς και την αποφυγή παραμονής σε κλειστούς χώρους όπου υπάρχουν πολλά άτομα. Αυτό συνιστάται ιδίως στις περιπτώσεις ατόμων που είναι ευάλωτα σε προσβολή από λοιμώξεις, όπως οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά, τα άτομα που αναρρώνουν από κάποια ασθένεια, καθώς και όσοι πάσχουν από κάποια μορφή ανοσοκαταστολής (νεοπλασία, AIDS, κ.λ.π.). Αποτελεσματικό μέτρο είναι επίσης η διατήρηση καλών συνθηκών υγιεινής και ιδίως το συχνό πλύσιμο των χεριών.