Τετάρτη, 25 Μαρτίου 2015

Διατροφικά συμπληρώματα, διατροφή και ... καλά γηρατειά ...!


Δρ Ψυρρόπουλος Ζ. Δημήτρης 
(dps.kardiologos@gmail.com & 2310 913 880 & 6944 372 956 - Ιατρείο: Αλ. Παπαναστασίου 49, περιοχή Ιπποκράτειο, Θεσσαλονίκη)

Όλοι  χρειαζόμαστε σωστή διατροφή και διατροφικά συμπληρώματα ακόμη όταν έχουμε περάσει τα 65 χρόνια ζωής

Στην Ευρώπη έως το 2050 περίπου, οι άνθρωποι που θα είναι πάνω από 65 χρονών θα αποτελούν το 30 % (δηλαδή ο ένας στους τρεις περίπου) του πληθυσμού της από το 17 % που είναι σήμερα. Επίσης ο αριθμός των ατόμων που είναι πάνω από 80 χρόνια θα τριπλασιαστεί κατά την ίδια περίοδο. Είναι συνεπώς εμφανές ότι βασικός στόχος όλων των προηγμένων κοινωνιών θα είναι ο εξής: η ομάδα των ανθρώπων άνω των 65 χρόνων να είναι υγιής και ενεργός δηλαδή να μπορεί να προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο

Συνεπώς ο όρος «υγιής γήρανση» αναφέρεται στη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία των ανθρώπων πάνω από τα 65 χρόνια ενώ ο όρος «ενεργός γήρανση» σημαίνει τη συνέχιση της ενεργού συμμετοχής σε πολιτικές, πολιτιστικές, οικονομικές, κοινωνικές, πνευματικές και αθλητικές δραστηριότητες.

Πως επηρεάζεται η υγιής ... γήρανση 

Ενέχονται αρκετοί καθοριστικοί παράγοντες, οι οποίοι είναι οικονομικοί, κοινωνικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες.

Οι οικονομικοί παράγοντες περιλαμβάνουν το εισόδημα, την κοινωνική προστασία και την εργασία, κυρίως για τα άτομα που έχουν χαμηλό εισόδημα και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για νοσήματα, καθώς και για αναπηρίες. Αυτό προκύπτει επειδή τα θρεπτικά τρόφιμα, η υγειονομική περίθαλψη και η στέγαση είναι λιγότερο προσιτά και προσβάσιμα σε άτομα που βιώνουν οικονομικές δυσκολίες. 

Ένα επαρκές και όχι υποβαθμισμένο σύστημα υγείας και κοινωνικών υπηρεσιών που δίνει έμφαση στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη των νοσημάτων, π.χ. μέσω προγραμμάτων εμβολιασμού ή τακτικού ελέγχου για την υποθρεψία και την καταβολή αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική κοινωνική παράμετρο. Είναι γνωστό ότι η γήρανση επηρεάζεται από το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Οι πόλεις, οι κοινότητες ακόμα και οι γειτονιές θα μπορούσαν να προσαρμόσουν τις δομές και τις υπηρεσίες τους με βάση τις διαφορετικές ανάγκες και ικανότητες των ηλικιωμένων. Ζωτικής σημασίας είναι και η θετική συμπεριφορά, όπως είναι  η ισορροπημένη διατροφή, η φυσική άσκηση, η αποφυγή του καπνίσματος και της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, καθώς και η ορθή χρήση των φαρμάκων.

Υποθρεψία 

Η υποθρεψία αποτελεί επίσης, ένα σημαντικό πρόβλημα των ηλικιωμένων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πάνω από 20 εκατομμύρια ηλικιωμένοι διατρέχουν κίνδυνο υποθρεψίας, που κοστίζει στα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας και κοινωνικής φροντίδας περίπου 120 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Οι λειτουργικές αλλαγές που εμφανίζονται με τη γήρανση, συμπεριλαμβανομένων των σωματικών και των φυσιολογικών αλλαγών (κυρίως νευρολογικά προβλήματα), μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την πρόσληψη τροφής και το βαθμό της υποθρεψίας στους ηλικιωμένους. 

Οι περιορισμοί στην κινητικότητα που οφείλονται σε διαταραχές όπως η σαρκοπενία (απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης), η αρθρίτιδα και η οστεοπόρωση είναι πιθανό να επηρεάσουν την πρόσβαση σε τρόφιμα και κατά συνέπεια, την κατανάλωση τροφίμων. 

Αισθητηριακές αλλαγές, ιδίως στη γεύση και την όσφρηση, μπορεί να μειώσουν το κίνητρο και το ενδιαφέρον για τρόφιμα, ενώ προβλήματα στοματικής υγείας, όπως η απώλεια των δοντιών και η μειωμένη παραγωγή σάλιου μπορεί να οδηγήσουν στην αποφυγή τροφίμων που είναι δύσκολα στη μάσηση, π.χ. φρούτα και λαχανικά. 

Μεγαλώνοντας οι άνθρωποι παρουσιάζουν επίσης απώλεια της όρεξης που προκαλείται από αλλαγές στην απελευθέρωση συγκεκριμένων ορμονών του εντέρου που ρυθμίζουν την όρεξη. Οι διάφορες γνωστικές / γνωσιακές διαταραχές μπορεί να επηρεάσουν την πρόσληψη τροφής στους ηλικιωμένους, όπως τα άτομα με άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ που συχνά ξεχνάνε να φάνε ή να πιουν.


Διατροφή και διατροφικά συμπληρώματα 

Όσον αφορά τα συμπληρώματα διατροφής και το ρόλο τους στην αντιμετώπιση της υποθρεψίας, σήμερα υπάρχουν επαρκή στοιχεία που αποδεικνύουν τη δράση τους στην προαγωγή της υγείας των ανθρώπων που είναι πάνω από 65 χρόνια. Δηλαδή η πρόταση, την οποία και υποστηρίζω, αφορά τη μεγιστοποίηση της πρόσληψης των βασικών βιταμινών, μετάλλων και άλλων βιοδραστικών ουσιών με πλούσιο αντιοξειδωτικό φορτίο.  Συνιστάται η επεξεργασία των ουσιών αυτών να είναι όσο το δυνατό πιο φυσική και η πιστοποίησή τους να υπογράφεται από αναγνωρισμένους οργανισμούς.

Εναλλακτικά η μεσογειακή διατροφή δρα ευεργετικά στη γήρανση, ακριβώς επειδή σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα και πρόωρη θνησιμότητα. Υπάρχουν επίσης, στοιχεία ότι η μεσογειακή διατροφή σε συνδυασμό με τα συμπληρώματα διατροφής μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο έκπτωσης των γνωστικών / γνωσιακών  λειτουργιών.

Πηγές: 1) European Commission DG Joint Research Centre (2014). JRC Science and Policy Reports: The Role of Nutrition in Active and Healthy Ageing. For prevention and treatment of age-related diseases: evidence so far. European Union, Luxembourg. 
2) https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/role-nutrition-active-and-healthy-ageing-prevention-and-treatment-age-related-diseases
3)