Κυριακή, 10 Νοεμβρίου 2013

Οι επικίνδυνες χημικές ουσίες των τσιγάρων

 
(dps.kardiologos@gmail.com & 2310 963286 & 6944 372956)


Οι χημικές ουσίεςστα τσιγάρα

Από το 2013, κάτι φαίνεται να αλλάζει σε ό,τι αφορά τον έλεγχο των καπνοβιομηχανιών. Στις ΗΠΑ, για πρώτη φορά νόμος θα αναγκάζει τις εταιρείες να αναγράφουν στα προϊόντα τους την ποσότητα συνολικά 20 επικίνδυνων ουσιών που περιέχονται στο νέφος καπνού του τσιγάρου - πρόκειται για ένα βήμα προόδου στο συγκεκριμένο πεδίο. Ένα πεδίο που φαίνεται να «νοσεί» (και μαζί του ο πληθυσμός), όπως δείχνει και η σοκαριστική μελέτη του  καθηγητή Στάντον Γκλαντζ και της ομάδας του, η οποία φέρνει στο φως τους κινδύνους των πρόσθετων των τσιγάρων.

Η «κόκκινη λίστα»

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τις 18 χημικές ουσίες του νέφους καπνού του τσιγάρου που σχηματίζονται μέσω πυρόλυσης και καύσης κατά το κάπνισμα, η ποσότητα των οποίων θα πρέπει να αναγράφεται υποχρεωτικά στις ΗΠΑ επάνω στα πακέτα από το 2013. Περιλαμβάνονται επίσης δύο ουσίες που αφορούν τα στριφτά τσιγάρα. Αυτή η σύντομη λίστα των 20 ουσιών θα αποτελεί την αρχή ενός μεγαλύτερου καταλόγου που θα περιλαμβάνει σε βάθος χρόνου συνολικά 93 συστατικά του νέφους καπνού. Η αναγραφή καθίσταται υποχρεωτική στο πλαίσιο του νόμου για τον καπνό (The Family Smoking Prevention and Tobacco Control Act) που ψηφίστηκε το 2009 από το Κογκρέσο. Η λίστα των ουσιών προέκυψε από μελέτες και αναλύσεις της αρμόδιας αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA).

Η μενθόλη της εξάρτησης

Η μενθόλη, η οποία ήταν η κύρια αιτία που ... έσπρωξε άμα τη εμφανίσει της εφήβους και νέους στο κάπνισμα, φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο σε ό,τι αφορά την εξάρτηση καθώς «αναισθητοποιεί» τις αναπνευστικές οδούς. Ο καθηγητής εξηγεί ότι μειώνει την πικράδα του καπνού και οδηγεί με αυτόν τον τρόπο σε πιο βαθιά εισπνοή του. Ετσι, οι χημικές ουσίες και τα μικροσωματίδια εισέρχονται ακόμη πιο βαθιά στους βρόγχους και στις κυψελίδες των πνευμόνων όπου μπορούν να «πυροδοτήσουν» τους πιο επικίνδυνους καρκίνους. Συγχρόνως η μενθόλη ενισχύει την απορρόφηση της νικοτίνης στο στόμα και στον λάρυγγα αυξάνοντας τη διαπερατότητα των βλεννωδών μεμβρανών τους αλλά και την παραγωγή σάλιου. Επιπροσθέτως οδηγεί σε μεγαλύτερη παραγωγή μικροσωματιδίων στο νέφος καπνού του τσιγάρου, γεγονός που αυξάνει τον καρδιακό κίνδυνο.

Τέλος, το συγκεκριμένο πρόσθετο αποτελεί μια πολύ καλή λύση ώστε τα λάιτ τσιγάρα να διατηρούν τις εθιστικές ιδιότητές τους. Δρα συνεργικά με το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, γεγονός που επιτρέπει να μειώνεται η ποσότητα νικοτίνης, χωρίς να μειώνεται όμως η εθιστικότητα του καπνού.

Τα σάκχαρα πάλι, που περιέχονται φυσικά στα φύλλα του καπνού και χάνονται σε μεγάλο βαθμό κατά την επεξεργασία του, προστίθενται τεχνητά ώστε να μειώσουν τη στυφή γεύση του. Εχουν την ιδιότητα να παράγουν χημικά υποπροϊόντα που ονομάζονται αλδεΰδες (όπως η φορμαλδεΰδη, η ακεταλδεΰδη κ.ά.). Μελέτες έδειξαν όμως ότι η ακεταλδεΰδη δρα συνεργικά με τη νικοτίνη αυξάνοντας τον εθισμό σε αυτήν. «Είναι τυχαίο άραγε ότι μάρκες τσιγάρων όπως τα Marlboro που περιέχουν την περισσότερη ζάχαρη είναι και οι πιο δημοφιλείς;» ερωτά ο καθηγητής Γκλαντζ.

Νόμος στα ... δαχτυλίδια καπνού

Ενώ το τοπίο φαίνεται τουλάχιστον «θολό» (από τα σύννεφα καπνού) σε ό,τι αφορά τις κινήσεις των χωρών για την προστασία του πληθυσμού από το κάπνισμα, ένας νόμος που τίθεται σε ισχύ στις ΗΠΑ από το 2013 φαίνεται να ρίχνει μια αχτίδα αισιοδοξίας - ή μήπως όχι; Σύμφωνα με το νόμο αυτό, οι καπνοβιομηχανίες και οι εισαγωγείς πρέπει να αναφέρουν τις ακριβείς ποσότητες 93 διαφορετικών ουσιών που περιέχονται στο νέφος καπνού του τσιγάρου και των στριφτών τσιγάρων. Αρχικώς, ο νόμος θα αφορά 18 ουσίες του νέφους καπνού των «συμβατικών» τσιγάρων και δύο των στριφτών τσιγάρων (δείτε τον σχετικό πίνακα) καθώς η αρμόδια αμερικανική Επιτροπή Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) που συνέταξε τη λίστα των επικίνδυνων ουσιών παραδέχθηκε ότι οι εταιρείες χρειάζονται χρόνο προκειμένου να είναι σε θέση να διεξάγουν αναλύσεις για σχεδόν 100 ουσίες σε κάθε προϊόν.

Είναι η συγκεκριμένη κίνηση ένα βήμα προς τον καλύτερο έλεγχο της καπνοβιομηχανίας; Ο καθηγητής Γκλαντζ απαντά αρνητικά. Οπως λέει «δεν νομίζω ότι αυτή η κίνηση θα προσφέρει κάτι σημαντικό. Αρκετοί ειδικοί που ανήκουν στον χώρο της δημόσιας υγείας, συμπεριλαμβανομένου εμού, δεν είναι καθόλου ευχαριστημένοι από την FDA η οποία δείχνει να είναι άκρως "ελαστική" με τις καπνοβιομηχανίες. Αν ήθελε να κάνει κάτι δραστικό τότε θα έπρεπε να απαγορεύσει άμεσα τη χρήση τουλάχιστον κάποιων προσθέτων στα τσιγάρα με πρώτη τη μενθόλη. Ενώ ήδη από το 2001 έχει παραδεχθεί μέσα από μελέτες που διεξήγαγε ότι η απομάκρυνση της μενθόλης από τα τσιγάρα θα είχε όφελος για τη δημόσια υγεία, σήμερα, τόσα χρόνια μετά, δεν έχει κάνει τίποτα. Αν θέλουμε να έχουμε αποτέλεσμα πρέπει να ακολουθήσουμε το παράδειγμα της Βραζιλίας».

Ιδού ποιο είναι το βραζιλιάνικο παράδειγμα προς μίμηση, κατά τον ειδικό: «Η Βραζιλία είναι η πρώτη χώρα παγκοσμίως η οποία πριν από επτά μήνες απαγόρευσε τη χρήση όλων σχεδόν των προσθέτων στα τσιγάρα τα οποία μπορεί να ενισχύσουν τη δράση της νικοτίνης όπως η θεοβρομίνη (περιέχεται στο κακάο), η αμμωνία και η γ-βαλερολακτόνη (χαρίζει άρωμα βοτάνων). Στη χώρα επιτρέπεται πλέον μόνο η προσθήκη σακχάρων στο τσιγάρο και αυτή σε πολύ μικρές ποσότητες». Ο καθηγητής Γκλαντζ καταλήγει υπογραμμίζοντας ότι «περιμένουμε να δούμε τα αποτελέσματα αυτής της πρωτοβουλίας τα οποία πιστεύω πως θα αποδείξουν την εθιστική και επικίνδυνη "δύναμη" των προσθέτων». Επειτα από όλα αυτά εμείς μάλλον δεν έχουμε να ... προσθέσουμε τίποτα. Τα συμπεράσματα στον καθένα (καπνιστή ή μη).

Βασικά δεδομένα

-2.500 χημικές ουσίες περιέχονται στον καπνό του τσιγάρου προτού αυτός καεί.
-5.300-7.000 χημικές ουσίες περιέχει το νέφος καπνού που παράγεται όταν καπνίζουμε.
-600 από τις ουσίες του καπνού είναι πρόσθετα.
-93 από τις ουσίες του νέφους καπνού κρίθηκαν επικίνδυνες για την υγεία από την FDA.
-Η μενθόλη, το κύριο συστατικό της μέντας, χρησιμοποιείται ως πρόσθετο σε τσιγάρα και κρίνεται ως ένα από τα πιο επικίνδυνα.
-Η ζάχαρη που περιέχεται στα τσιγάρα φαίνεται να αυξάνει τον εθισμό στη νικοτίνη.

Πηγές:  The Family Smoking Prevention and Tobacco Control Act