Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2013

Όσοι έχουν καρδιολογικά προβλήματα χρειάζονται ψυχολογική υποστήριξη ...;



Ψυχολογική υποστήριξη για ασθενείς με καρδιολογικά νοσήματα

Οι ψυχολογικές επιδράσεις μιας χρόνιας νόσου είναι ένα σύνηθες φαινόμενο που παρατηρείται στα λεγόμενα των αμθρώπων όταν περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο νιώθουν ότι η ασθένεια έχει καταβάλει την ζωή τους.

Έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί έδειξαν πώς συχνά μια χρόνια ασθένεια δεν επιτρέπει στον πάσχοντα να έχει τη ζωή με τους ρυθμούς και τις συνήθειες που είχε υιοθετήσει, μειώνει κατά πολύ την ικανότητά του στον εργασιακό χώρο (Riggie, 1990), και κάποιες φορές, αν υπήρχε προδιάθεση οδηγεί σε υψηλά επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, (Dworkin et al, 1990).

Είναι πολύ πιθανό ο κάθε άνθρωπος που βιώνει μια χρόνια παθολογική κατάσταση να επηρεαστεί στην ψυχική του σφαίρα με επιδράσεις όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση, απομόνωση, φόβο για το μέλλον, και απώλεια της ευχαρίστησης που απορρέει από διαφορετικές καθημερινές δραστηριότητες, (Ogden, 1996). Σύμφωνα με τα παραπάνω μπορεί να ισχυριστεί κανείς πως η χρόνια νόσος πέρα από μια δυσάρεστη αισθητική/οργανική εμπειρία, είναι μια εμπειρία που επηρεάζει την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Η ψυχολογία της υγείας στην αντιμετώπιση μιας χρόνιας παθολογικής κατάστασης

Η ψυχολογία υγείας σκοπεύει στη σφαιρική αντιμετώπιση του χρόνιου πάσχοντα με στόχο την ιατρική του αποκατάσταση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του.

Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, η αναγνώριση της σκέψης, του συναισθήματος και της συμπεριφοράς του ασθενή σε σχέση με τη νόσο του είναι ο πιο αξιόπιστος και αποτελεσματικός τρόπος σε συνδυασμό με την ιατρική θεραπεία για ολιστική αντιμετώπιση του προβλήματος. Αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή αλλαγής στον αρνητικό τρόπο σκέψης, διαχείριση έντονων συναισθημάτων όπως θλίψη, άγχος και θυμό, ενθάρρυνση στην αλλαγή των ρόλων, στρατηγικές αντιμετώπισης, καθώς επίσης συμμόρφωση και υποστήριξη σε ιατρικές συστάσεις.

Η ψυχο-εκπαιδευτική προσέγγιση, η συμβουλευτική για θέματα υγείας αλλά και η γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι θεραπευτικοί τρόποι που συνδυάζονται με την ιατρική θεραπεία με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και των ψυχολογικών επιδράσεων. Η αντιμετώπιση αυτή αφορά νοσήματα όπως:

-Καρδιαγειακά 
-Διαβήτης
-Αντιμετώπιση Παχυσαρκίας
-Διακοπή Καπνίσματος
κλπ
-Ογκολογικά
-Αυτοάνοσα νοσήματα
-Μετεγχειρητική αποκατάσταση
-Παθήσεις με χρόνιο πόνο όπως ημικρανίες, πονοκέφαλο, οσφυαλγία-ισχιαλγία κλπ.

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αλλά και οι ανεξάρτητοι παράγοντες - παθήσεις (π.χ. πίεση, διαβήτης, χοληστερίνη, κάπνισμα, έλλειψη άσκησης, μη υγιεινή διατροφή, έντονα συναισθήματα άγχους και θυμού κλπ) που τα προκαλούν είναι παγκοσμίως τα νοσήματα με την πιο συχνή εμφάνιση.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και συνεπώς και η κάθε νόσος δεν μπορεί να έχει την ίδια επίδραση σε όλους τους ασθενείς. Οι ψυχολογικές επιδράσεις δεν σημαίνει οτι τις αναπτύσσουν όλοι οι ασθενείς με καρδιολογικά νοσήματα.

Συγκεκριμένοι στόχοι του γιατρού ή/και του ψυχολόγου, της γνωσιακής θεραπείας και της ψυχο-εκπαιδευτικής προσέγγισης στα καρδιολογικά νοσήματα είναι οι παρακάτω:

1. Βελτίωση της ποιότητας ζωής μειώνοντας τις ψυχολογικές επιδράσεις, άγχος, κατάθλιψη κλπ. (Αντιμετώπιση Αρνητικών Συναισθημάτων).
2. Να υποστηρίξει τους ασθενείς να επιστρέψουν στις καθημερινές τους ασχολίες, εργασία, κοινωνική ζωή, οικογενειακές υποχρεώσεις (Τοποθέτηση Στόχων, Επανάκτηση Ρόλων).
3. Να αυξήσει τη γνώση του ασθενή για τη νόσο του, τους παράγοντες που την επηρεάζουν, την επίδρασή της και τη σφαιρική αντιμετώπισή της (Ενημέρωση).
4. Να αυξήσει τα κίνητρα των ασθενών που θα τους οδηγήσουν να καταφέρουν να αλλάξουν τον τρόπο ζωής τους και τις συνήθειες που επηρεάζουν την εξέλιξη της νόσου με στόχο τη μακροχρόνια διατήρηση των αλλαγών αυτών. (Κάπνισμα, Διατροφή, Άσκηση, Άγχος, Τype A personality, Υιοθέτηση και διατήρηση υγιεινών συμπεριφορών).

Η θεραπεία της ψυχολογικής υποστήριξης σε συνδυασμό πάντα με τη θεραπεία της ιατρικής ομάδας έχει συγκεκριμένη δομή που αποσκοπεί να επιτύχει τους στόχους που αναφέρθηκαν. Με συνεδρίες μία φορά κάθε εβδομάδα και για διάστημα 10-12 εβδομάδων, το πρόγραμμα που ακολουθείται και εφαρμόζεται διεθνώς για προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς που υποφέρουν χρόνια απο καρδιολογικά νοσήματα αφορά την εξής θεματολογία:

Πληροφόρηση για τη νόσο, την αιτιολογία και την επίδρασή της
-Πληροφόρηση για τη νόσο, την αιτιολογία και την επίδρασή της στον ασθενή και στην ποιότητα ζωής του.
-Πληροφόρηση για τους παράγοντες ρίσκου που επηρεάζουν την αποθεραπεία του ασθενή.
-Προσδιορισμός της υποκειμενικής αντίληψης που έχει ο ασθενής για τη νόσο, την αιτιολογία και την επίδρασή της.
Τοποθέτηση Στόχων
-Πώς θα γίνουν αλλαγές για να επιστρέψει ο ασθενής στη φυσιολογική του ζωή.
-Τοποθέτηση ρεαλιστικών στόχων.
-Παρακολούθηση και προσαρμογή των στόχων ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενή και της καθημερινότητας.
Επανάκτηση των Κοινωνικών Ρόλων
-Αποκατάσταση των οικογενειακών υποχρεώσεων.
-Εργασιακή αποκατάσταση.
-Αποκατάσταση των κοινωνικών επαφών.
-Αποτελεσματική επικοινωνία των ψυχολογικών επιδράσεων της νόσου στο κοινωνικό περιβάλλον.
Αντιμετώπιση του Άγχους
-Προσδιορισμός των αγχογόνων ερεθισμάτων.
-Πώς το άγχος επηρεάζει την εξέλιξη της νόσου.
-Πώς περιορίζεται ή αποφεύγονται οι αγχώδεις σκέψεις ή καταστάσεις.
-Αλλαγή της αρνητικής γνωστικής αντίληψης του ασθενούς για την αιτιολογία και την επίδραση του άγχους.
Αντιμετώπιση Αρνητικών Συναισθημάτων
-Αντιμετώπιση της επιθετικότητας, του εκνευρισμού, της κατάθλιψης, του πόνου και των φοβιών.
-Αντικατάσταση των αρνητικών σκέψεων με θετικό τρόπο σκέψεως, πιο λειτουργικό και ρεαλιστικό.
-Αλλαγές στους Παράγοντες Ρίσκου και στον Τρόπο Ζωής
-Ιεράρχηση των αλλαγών που πρέπει να γίνουν.
-Αποδοχή των περιορισμών.
-Αλλαγή των μη υγιεινών συμπεριφορών με την μέθοδο “ABC behaviour change” ( A- Antecedents, B- Target Behaviour, C- Concequences).
-Αλλαγή στη συχνότητα, ένταση, διάρκεια της συμπεριφοράς
Οικογενειακή Υποστήριξη και Συμβουλευτική
-Ενημέρωση της οικογένειας για τη νόσο.
-Καθοδήγηση για το πώς θα στηρίξουν τον ασθενή αποφεύγοντας ακραίες συμπεριφορές που μπορεί να επιβαρύνουν τον ασθενή, π.χ υπερπροστατευτικότητα.
-Υποστήριξη της οικογένειας για να αντιμετωπίσουν συναισθήματα άγχους, κατάθλιψης, τύψεων κλπ.
Ανακεφαλαίωση
-Πώς θα καταφέρουν να ακολουθήσουν πιστά τη φαρμακευτική αγωγή τους (Increase Adherence) βοηθώντας τους να αντιμετωπίσουν το άγχος ή τις φοβίες που συνδυάζονται με την χρόνια θεραπεία.
-Πώς οι συναισθηματικές, γνωσιακές και συμπεριφορικές αλλαγές θα ενσωματωθούν στην καθημερινή ζωή του ασθενή.
-Ικανότητα αναπροσαρμογής των αλλαγών σε μελλοντικές καταστάσεις.
-Επανεκτίμηση.
-Συστηματική επαφή με την κλινική ομάδα.

Αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι το εξής μήνυμα

οι άνθρωποι που νιώθουν οτι η νόσος τους έχει επηρεάσει όχι μόνο οργανικά αλλά και στην ποιότητα ζωής τους μπορούν να βοηθηθούν και να μάθουν να αντιμετωπίζουν με νέους λειτουργικούς τρόπους και τη νόσο αλλά και την καθημερινότητά τους διασφαλίζοντας την αποθεραπεία τους αλλά και τη μείωση πιθανών υποτροπών.

Πηγές: iatronet (Α. Χατζηδημητρίου)

Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2013

Γνωρίζετε την αξία της ... διαλλειματικής άσκησης;



Γιατί θα πρέπει να εκτελέσουμε διαλλειματική προπόνηση;

Αν και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό το σταθερό και αργό πρόγραμμα έχει θέση σε κάθε ρουτίνα προπόνησης, ιδιαίτερα για τα άτομα που θέλουν να βελτιώσουν την αντοχή τους, ωστόσο υπάρχει ένας άλλος τύπος προπόνησης που προσφέρει διαφορετικά πλεονεκτήματα: Η διαλλειματική προπόνηση.

Αυτό το είδος της προπόνησης, η οποία περιλαμβάνει εναλλάξ άσκηση υψηλής έντασης με διαστήματα ανάπαυσης, κάνει τις προπονήσεις πιο διασκεδαστικές και επιπλέον:

• Βελτιώνει την αθλητική απόδοση
• Βελτιώνει την καρδιαγγειακή αντοχή
• Επιταχύνει την απώλεια βάρους
• Βελτιώνει την ικανότητα του σώματος να "κάψει" περισσότερο λίπος
• Καλύτερο αποτέλεσμα σε μικρό χρονικό διάστημα

Ο λόγος για τον οποίο το πρόγραμμα αυτό είναι τόσο καλό είναι γιατί:  

Πρώτον, όσο περισσότερο θέτει κάποιος το σώμα του σε κίνηση κατά τη διάρκεια της προπόνησης, τόσο περισσότερη ενέργεια δαπανάται κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης μετά το πρόγραμμα άσκησης.

Δεύτερον, η διαλλειματική προπόνηση μπορεί να εκτελεστεί ανεξάρτητα από το επίπεδο φυσικής κατάστασης του καθενός, αυξάνοντας την έντασή της για σύντομα χρονικά διάστημα, πράγμα που διδάσκει στο σώμα μας πώς να εργαζόμαστε σκληρότερα χωρίς να φτάνουμε σε ακραίες καταστάσεις και να έχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα.

Εκτελώντας το δικό σας πρόγραμμα διαλλειματικής άσκησης

Μπορείτε να φτιάξετε το δικό σας πρόγραμμα διαλλειματικής προπόνησης εναλλάσσοντας δραστηριότητες υψηλής έντασης (όπως έντονο τρέξιμο, σχοινάκι, δυναμικά άλματα, jumping jacks ή οτιδήποτε άλλο προκαλεί μεταβολές στην καρδιακή συχνότητα) με χαμηλής έντασης κινήσεις - βήματα (περπάτημα, επί τόπου march, κλπ.).

Η γενική σύσταση - πρόταση είναι να εκτελεί ο οποιοσδήποτε άσκηση μέγιστης προσπάθεια για 1-4 λεπτά (αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα ώστε να φτάσουμε να ανεβάσουμε τον ρυθμό της αναπνοής) και στην συνέχεια ξεκούραση για 5-10 λεπτά.

Όμως, υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να δημιουργήσει κανείς ένα πρόγραμμα άσκησης διαλλειματικής μορφής. Μπορείτε να εκτελέσετε αναερόβια διαλλειματική προπόνηση, που σημαίνει ότι θα πρέπει να δουλέψετε όσο μπορείτε πιο σκληρά, ή μπορείτε να εκτελέστε αερόβια διαλλειματική, που σημαίνει ότι θα πρέπει δουλέψετε στο 75-85% της μέγιστης καρδιακής σας συχνότητας.

Πηγές: msn.com (E. Κώνστας), dietup.gr & Gerard, Jim. "The Science Behind Interval Training." ACE Fitness Matters, Sept/Oct 2007, pp 10-12. Lindsay, Fiona H., et al. Improved athletic performance in highly trained cyclists after interval training. Med & Sci in Sports & Ex. 28(11):1427-1434, Nov 1996.

Κάνουμε γυμναστική όταν είμαστε άρρωστοι ...;





Θα πρέπει να ασκείστε όταν είστε άρρωστοι;

Η άσκηση μπορεί ακόμη και να σας κάνει να αισθανθείτε καλύτερα με την προσωρινή ανακούφιση της ρινικής συμφόρησης.

Ως γενικός κανόνας για την άσκηση και την αρρώστια ισχύει:

Συνεχίστε το πρόγραμμα άσκησης σας εάν τα σημεία και τα συμπτώματα που εμφανίζετε είναι “πάνω από τον λαιμό” – όπως ρινική συμφόρηση, ρινική καταρροή, φτέρνισμα ή πονόλαιμο. Όμως να είστε ανά πάσα στιγμή σε θέση να μειώσετε την ένταση της άσκησης εάν χρειαστεί.

Αναβάλετε το πρόγραμμα άσκησης εάν τα συμπτώματα που έχετε είναι “κάτω από το λαιμό” – όπως "συμφόρηση" / "βράσιμο" στο στήθος, έντονο βήχα, στομαχικές ή άλλες γαστρεντερικές διαταραχές. Επίσης δεν ασκείστε όταν έχετε πυρετό, νιώθετε κόπωση ή έχετε διάσπαρτους μυϊκούς ή οστικούς πόνους.

Εάν επιλέξετε να κάνετε γυμναστική ενώ είστε άρρωστοι, να ακούτε και να αισθάνεστε το σώμα σας.

Εάν τα συμπτώματα σας επιδεινωθούν με τη σωματική δραστηριότητα σταματήστε και ξεκουραστείτε. Συνεχίστε το πρόγραμμά σας σταδιακά όταν αισθάνεστε καλύτερα.

Καλό όμως είναι να γνωρίζετε ότι σε περίπτωση εμπύρετης ίωσης οποιαδήποτε σωματική καταπόνηση μπορεί να επιβαρύνει το καρδιαγγειακό σύστημα με συχνές σχετικά επιπλοκές όπως είναι η μυοπερικαρδίτιδα η οποία αν δεν διαγνωσθεί και αντιμετωπισθεί έγκαιρα οδηγεί σε δύσκολες καταστάσεις. 

Πηγές: msn.com (Ε. Κώνστας)

Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2013

Να τρώει το παιδί ... άμυλο με ... πρωτεΐνες μαζί;




Να τρώει το παιδί άμυλο με πρωτεΐνες μαζί;

Σύμφωνα με μια από τις πιο δημοφιλείς θεωρίες περί ισορροπημένης διατροφής, δεν… χωρούν στο ίδιο πιάτο το κρέας με τα μακαρόνια ή το κοτόπουλο με τις πατάτες, αφού είναι μεγάλο λάθος να συνδυάζουμε άμυλο με πρωτεΐνες. Ισχύει πραγματικά κάτι τέτοιο;

Όλη η παραφιλολογία, σχετικά με το πώς πρέπει να συνδυάζονται οι διάφορες τροφές στο εκάστοτε γεύμα, ξεκινά 70 και πλέον χρόνια πριν, όταν ο Dr William Hay έγραψε στο βιβλίο «How to always be well» ότι κάθε «αμυλούχα» τροφή (π.χ. ζυμαρικά, πατάτες, ρύζι κ.λπ.) απαιτεί αλκαλικό περιβάλλον για την πλήρη πέψη της και άρα δεν πρέπει να συνδυάζεται με φρούτα που εμπεριέχουν οξέα ή με πρωτεϊνούχες τροφές (π.χ. κρέας, κοτόπουλο, ψάρι κ.λπ.) οι οποίες συμβάλλουν στη σημαντική έκκριση υδροχλωρικού οξέος από το στομάχι. Έτσι, και σύμφωνα πάντα με τις εκτιμήσεις του Dr Hay, τα ζυμαρικά, το ψωμί, το ρύζι ή η πατάτα δεν έπρεπε να συνδυάζονται στο ίδιο γεύμα με κοτόπουλο, ψάρι, κρέας, αβγό κ.λπ.

Γιατί είναι λάθος η θεωρία αυτή: Η πρώτη αμφισβήτηση της θεωρίας του Dr Hey ήρθε λίγα μόλις χρόνια αργότερα, όταν ένας άλλος γιατρός, ο Dr Baxter, απέδειξε πως τα παγκρεατικά ένζυμα που είναι υπεύθυνα για την πέψη των υδατανθράκων (π.χ. το άμυλο) και των πρωτεϊνών εκκρίνονται ταυτόχρονα, ανεξάρτητα από το είδος της τροφής που καταναλίσκεται. Απέδειξε δηλαδή ότι, είτε τρώμε «αμυλούχες» τροφές είτε πρωτεϊνούχες είτε μείξη αυτών, ο οργανισμός μας μέσω των εκκρίσεων του παγκρέατος αναλαμβάνει την παράλληλη διάσπαση και πέψη τους.

Σήμερα γνωρίζουμε καλά πως κάθε θεωρία περί συνδυασμών των τροφών είναι ανυπόστατη όχι μόνο βάσει του λογικότατου επιχειρήματος του Dr Baxter, αλλά και γιατί: 

Οι περισσότερες τροφές που καταναλώνουμε αυτούσια αφορούν συνδυασμούς θρεπτικών συστατικών. Για παράδειγμα το ρύζι ή τα ζυμαρικά, που θεωρούνται «αμυλούχες» τροφές, εμπεριέχουν έστω και λίγα ποσά πρωτεϊνών. Άρα και «σκέτα» ζυμαρικά να φάμε, πάλι παίρνουμε υδατάνθρακες και πρωτεΐνες μαζί…

Επίσης οι ισχυρισμοί ότι «μπερδεύοντας» τροφές που απαιτούν διαφορετικά ένζυμα για να διασπαστούν αλλάζουμε το όξινο pH του στομάχου ή τo αλκαλικό pH του λεπτού εντέρου είναι επίσης τελείως άτοποι, αφού ο οργανισμός έχει πολύ ακριβείς μηχανισμούς για να ρυθμίζει την οξεοβασική του ισορροπία, ανεξάρτητα από το είδος της τροφής που καταναλώνει.

Συνεπώς ο γονιός πρέπει να γνωρίζει ότι μαγειρεύοντας κοτόπουλο με πατάτες στο φούρνο για τη λιλιπούτεια αγάπη του προσφέρει ένα πιάτο με υψηλή διαθρεπτική αξία και όχι έναν «επικίνδυνο» συνδυασμό

Πηγές: .mybabysworld.gr

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2013

Ποιες τροφές κάνουν καλό .. στην καρδιά μας ...;

 
Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος
(dps.kardiologos@gmail.com & 2310 963 286 & 6944 372 956

Οι τροφές της καρδιάς

Υπάρχουν τροφές στις οποίες πολλές επιστημονικές έρευνες αλλά και εμπειρικές παρατηρήσεις αποδίδουν εξαιρετικές ιδιότητες αναφορικά με την ευεργετική επίδραση που ασκούν στο καρδιαγγειακό σύστημα. Πολλοί επιστήμονες του χώρου ισχυρίζονται, βασισμένοι σε επιστημονικές καταγραφές, ότι ορισμένες τροφές έχουν και θεραπευτική δράση. Στη συνέχεια θα παρατεθούν ορισμένες από αυτές τις τροφές.  

ΦΡΕΣΚΑ ΒΟΤΑΝΑ

Τα φρέσκα βότανα προσφέρουν γεύση και άρωμα στο φαγητό μας και με τη χρήση τους μπορούμε να αντικαταστήσουμε μέρος του αλατιού και του λίπους που θα χρησιμοποιούσαμε κατά το μαγείρεμα. Το δενδρολίβανο, το φασκόμηλο, το θυμάρι και η ρίγανη περιέχουν πολύτιμα για την υγεία της καρδιάς αντιοξειδωτικά.

ΜΑΥΡΑ ΦΑΣΟΛΙΑ

Τα μαύρα φασόλια είναι πλούσια σε ευεργετικά συστατικά όπως φολικό οξύ, αντιοξειδωτικά, μαγνήσιο το οποίο βοηθά στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και ίνες που βοηθούν στη ρύθμιση της χοληστερίνης και των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
TIP: τα κονσερβοποιημένα μαύρα φασόλια μπορούν να προσφέρουν νοστιμιά σε σούπες και σαλάτες. Ξεπλύνετε με νερό για να απομακρυνθεί το επιπλέον αλάτι.

ΚΟΚΚΙΝΟ ΚΡΑΣΙ ΚΑΙ ΡΕΣΒΕΡΑΤΡΟΛΗ

Εάν πίνετε αλκοόλ, λίγο κόκκινο κρασί αποτελεί μία υγιεινή επιλογή για την καρδιά σας. Η ρεσβερατρόλη και οι κατεχίνες που περιέχει είναι δύο σημαντικές αντιοξειδωτικές ουσίες που μπορούν να προστατεύσουν τα τοιχώματα των αρτηριών ενώ το κόκκινο κρασί βοηθά επίσης στη αύξηση της καλής χοληστερόλης HDL.
TIP: μην υπερβαίνεται το ένα ποτήρι την ημέρα οι γυναίκες και τα ένα-δύο ποτήρια οι άνδρες και βέβαια συμβουλευτείτε το γιατρό σας για την τακτική κατανάλωση κόκκινου κρασιού. Το αλκοόλ επίσης μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα σε άτομα που παίρνουν ασπιρίνη και άλλες φαρμακευτικές αγωγές. Επίσης παν μέτρον άριστον καθώς η υπερβολική κατανάλωση μπορεί αντίστροφα να βλάψει την καρδιά.

ΣΟΛΟΜΟΣ

Ο σολομός είναι πλούσιος σε ωμέγα-3 και αποτελεί μία κορυφαία τροφή για την υγεία της καρδιάς. Τα ωμέγα-3 μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης αρρυθμιών οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν αιφνίδιο καρδιακό θάνατο. Ο σολομός επίσης μειώνει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων και τη φλεγμονή.
TIP: μαγειρέψτε τον στη λαδόκολλα μαζί με βότανα και λαχανικά για ένα νόστιμο και υγιεινό γεύμα

ΤΟΝΟΣ

Ο τόνος είναι επίσης μία καλή πηγή ωμέγα-3 και κοστίζει λιγότερο από τον σολομό. Ο λευκός τόνος περιέχει περισσότερα ωμέγα-3 από άλλες ποικιλίες.
TIP: Για ένα νόστιμο και υγιεινό γεύμα ψήστε φιλέτο τόνου και αρωματίστε τον με άνηθο και λεμόνι. Εάν καταναλώνετε τόνο σε κονσέρβα, προτιμήστε τον κονσερβοποιημένο σε νερό και όχι σε λάδι.

ΕΞΤΡΑ ΠΑΡΘΕΝΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

Το λάδι αυτό το οποίο προέρχεται από το πρώτο πάτημα της ελιάς είναι εξαιρετικά πλούσιο σε πολυφαινόλες και μονοακόρεστα λίπη. Όταν το ελαιόλαδο αντικαθιστά το κορεσμένο λίπος όπως το βούτυρο, βοηθά στη μείωση της χοληστερίνης ενώ οι πολυφαινόλες προστατεύουν τα αιμοφόρα αγγεία.

ΚΑΡΥΔΙΑ

Μία μικρή χούφτα καρύδια την ημέρα μπορεί να μειώσει την χοληστερίνη και τον κίνδυνο εμφάνισης φλεγμονής στις αρτηρίες της καρδιάς. Τα καρύδια είναι πλούσια σε ωμέγα-3, μονοακόρεστα λιπαρά και ίνες. Ακόμα πιο ωφέλιμα αποδεικνύονται τα καρύδια όταν αντικαθιστούμε με αυτά άλλα πρόχειρα σνακ όπως είναι τα πατατάκια και τα μπισκότα, καθώς ο οργανισμός μας δέχεται περισσότερα θρεπτικά συστατικά και λιγότερες θερμίδες.
TIP: μία χούφτα καρύδια έχει περίπου 300 θερμίδες. Μπορείτε να τα προσθέσετε σε μία δροσερή σαλάτα απογειώνοντας έτσι και τη γεύση της.

ΑΜΥΓΔΑΛΑ

Τα αμύγδαλα ταιριάζουν πολύ με λαχανικά, ψάρι, κοτόπουλο και γλυκά. Είναι πλούσια σε Βιταμίνη Ε, φυτικές στερόλες, ίνες και ευεργετικά για την καρδιά λιπαρά. Τα αμύγδαλα ίσως βοηθήσουν στη μείωση της LDL χοληστερόλης και του κινδύνου ανάπτυξης διαβήτη.

ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΕΣ

Οι γλυκοπατάτες είναι μία πιο υγιεινή επιλογή από τις κανονικές πατάτες για τους ανθρώπους που ανησυχούν για τον διαβήτη. Διαθέτουν χαμηλότερο γλυκαιμικό φορτίο ενώ είναι πλούσιες σε ίνες, Βιταμίνη Α και λυκοπένιο, βοηθώντας την υγεία της καρδιάς.
TIP: ενισχύστε τη γλυκιά τους γεύση προσθέτοντας κανέλα και χυμό γλυκολέμονου.

ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΑ

Ένα από τα πιο αγαπημένα χειμωνιάτικα φρούτα, το πορτοκάλι είναι πλούσιο σε πηκτίνη η οποία βοηθά στη μείωση της χοληστερίνης, και σε κάλιο που βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Μία μικρή έρευνα έδειξε ότι ο χυμός πορτοκαλιού πιθανόν βοηθά τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και μειώνει την αρτηριακή πίεση μέσω του αντιοξειδωτικού εσπεριδίνη.
TIP: ένα μέτριο πορτοκάλι έχει περίπου 62 θερμίδες και 3γρ ινών.

ΣΕΣΚΟΥΛΑ

Τα σέσκουλα είναι πλούσια σε κάλιο και μαγνήσιο, δύο μέταλλα που βοηθούν στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Επιπλέον περιέχουν ίνες, Βιταμίνη Α και τα αντιοξειδωτικά λουτεΐνη και ζεαξανθίνη, τα οποία βοηθούν γενικότερα την υγεία της καρδιάς.
TIP: Μπορείτε να τα σοτάρετε με ελαιόλαδο και σκόρδο και να τα σερβίρετε ως συνοδευτικό σε κόκκινο κρέας ή ψάρι. Επίσης τα σέσκουλα προσφέρουν μία ιδιαίτερη νοστιμιά αν προστεθούν σε χορτόπιτες.

ΚΑΡΟΤΑ

Οι τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι τα καρότα ίσως βοηθούν στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης διαβήτη. Είναι επίσης ένα από τα κορυφαία τρόφιμα στη μάχη κατά της χοληστερίνης χάρις στις άφθονες διαλυτές ίνες που περιέχουν.

ΓΙΑΟΥΡΤΙ ΜΕ ΧΑΜΗΛΑ ΛΙΠΑΡΑ

Το γιαούρτι είναι γνωστό για την ευεργετική του επίδραση στα οστά όμως φαίνεται ότι ρυθμίζει επίσης την αρτηριακή πίεση. Το γάλα είναι πλούσιο σε ασβέστιο και κάλιο και το γιαούρτι περιέχει τη διπλάσια ποσότητα. Προτιμήστε προϊόντα με χαμηλά λιπαρά ώστε να λάβετε τα οφέλη του χωρίς να επιβαρυνθείτε με επιπλέον λίπος.

ΚΑΦΕΣ

Ο καφές και το τσάι είναι πιθανόν ωφέλιμα για την καρδιά βοηθώντας στην προστασία από τον διαβήτη τύπου ΙΙ. Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα που πίνουν 3-4 φλιτζάνια καφέ την ημέρα, ίσως μειώνουν τον κίνδυνο κατά 25%, με τον καφέ χωρίς καφεΐνη να είναι αντίστοιχα ωφέλιμος. Ωστόσο συνιστάται προσοχή σε άτομα που έχουν ήδη διαβήτη ή υπέρταση καθώς η καφεΐνη μπορεί να περιπλέξει αυτές τις καταστάσεις.

ΚΟΚΚΙΝΟ ΠΙΠΕΡΙ ΚΑΓΙΕΝ

Η προσθήκη καυτερού πιπεριού στο φαγητό πιθανόν βοηθά στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα μετά το φαγητό. Μία μικρή έρευνα στην Αυστραλία έδειξε ότι η προσθήκη καυτερού πιπεριού σε χάμπουργκερ έδωσε χαμηλότερα επίπεδα ινσουλίνης σε υπέρβαρους εθελοντές.
TIP: Με την προσθήκη καυτερού πιπεριού στα φαγητά σας μπορείτε να προσφέρετε νοστιμιά και δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε μεγάλη ποσότητα αλατιού.

ΚΕΡΑΣΙΑ

Τα κεράσια είναι πλούσια σε ανθοκυανίνες, αντιοξειδωτικές ουσίες που πιθανόν προστατεύουν τα αιμοφόρα αγγεία. Όλα τα είδη κερασιών προσφέρουν οφέλη στην καρδιά, τα μεγάλα κόκκινα κεράσια, τα βύσσινα καθώς και τα αποξηραμένα κεράσια και ο χυμός κεράσι.
TIP: προσθέστε αποξηραμένα κεράσια στα δημητριακά σας και στις σαλάτες για να απογειώσετε την γεύση και να επωφεληθείτε από την ευεργετική τους δράση.

Πηγές: kardiologia.blogspot.com

Η Καρδιά, το Σπίτι, ο Κόσμος όλος ...!

 

Ένας Κόσμος, Ένα Σπίτι, Μία Καρδιά

Χτυπάει 72 φορές το λεπτό, 100.000 φορές τη μέρα, 38 εκατομμύρια φορές τον χρόνο και συνολικά 2,7 δισεκατομμύρια φορές σε έναν άνθρωπο 75 χρονών. Η καρδιά είναι αναμφίβολα το όργανο που μας δίνει ζωή, όμως, όπως επισημαίνουμε οι καρδιολόγοι, λίγοι είναι αυτοί που ξέρουν πραγματικά να την προστατεύουν!

«Τα παιδιά έχουν μπροστά τους μία ζωή και μόνο μία καρδιά για να τη ζήσουν», είχε επισημάνει παλιότερα ένας κορυφαίος καρδιολόγος και δεν είχε άδικο. Είναι μύθος ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα πλήττουν κυρίως τον αντρικό πληθυσμό μεγάλης ηλικίας. Στην πραγματικότητα, εμφανίζονται με μεγάλη συχνότητα και στα δύο φύλα σε όλες τις ηλικίες και αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, στοιχίζοντας τη ζωή σε 17,3 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνέλεξαν καρδιολόγοι από όλον τον κόσμο τα καρδιαγγειακά νοσήματα μπορούν να αναπτυχθούν πριν καλά-καλά τη γέννηση ενός ανθρώπου. Υπολογίζεται ότι ένα εκατομμύρια παιδιά γεννιούνται κάθε χρόνο με μία συγγενή καρδιακή ανωμαλία. Ακόμα όμως και αυτά που γεννιούνται απολύτως υγιή, υιοθετούν γρήγορα συνήθειες «μεγάλων» και παρουσιάζουν καρδιολογικά προβλήματα από μικρή ηλικία.

Η επιδημία της παιδικής παχυσαρκίας

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούουν οι επιστήμονες, καθώς ολοένα αυξάνει το ποσοστό παιδικής παχυσαρκίας στον κόσμο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 20% των παιδιών του πλανήτη είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα, ενώ το 10% παρουσιάζει υπερβολικά αυξημένα επίπεδα χοληστερίνης. Αξίζει να σημειωθεί ότι Αμερικανοί ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καρολίνα διαπίστωσαν ότι οι επιπτώσεις του περίσσιου βάρους γίνονται εμφανείς από την ηλικία κιόλας των τριών ετών!

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσίευσαν στην επιθεώρηση “Pediatrics”, τα τέσσερα στα δέκα παχύσαρκα παιδιά εμφανίζουν πολύ αυξημένα επίπεδα C-αντιδρώσας πρωτεΐνης, ένας δείκτης φλεγμονής που μπορεί να αποτελεί προάγγελο καρδιαγγειακών παθήσεων. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι σχεδόν τα μισά παιδιά εμφάνιζαν σημαντικά αλλοιωμένους δείκτες σε ηλικίες 3 έως 5 ετών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους εφήβους 15 έως 17 ετών έφτανε το 83%! Παρόμοια ήταν και η διαπίστωση επιστημόνων από Πανεπιστήμιο της Ιταλίας που παρατήρησαν ότι παρά την απουσία συμπτωμάτων, το κυκλοφορικό σύστημα παχύσαρκων παιδιών ηλικίας 8 έως 18 ετών είχε ήδη υποστεί σημαντικές αλλοιώσεις. Με ειδικά διαγνωστικά μέσα, οι Ιταλοί ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα αιμοφόρα αγγεία των παχύσαρκων παιδιών ήταν πιο άκαμπτα, ενώ αυξημένη εμφανιζόταν και η αρτηριακή πίεση.

Όπως τόνισαν οι ειδικοί, πρόκειται για δείκτες που αποκαλύπτουν την πρώτη φάση καρδιαγγειακής αλλοίωσης και μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για εμφάνιση αθηροσκλήρωσης και άλλων σχετικών προβλημάτων. Οι καρδιολόγοι επισημαίνουν την ανάγκη μιας ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής από μικρή ηλικία, που να είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως και γαλακτοκομικά, ενώ αντιθέτως φτωχή σε ζάχαρη, αλάτι, κεκορεσμένα και τρανς λιπαρά.

Η έλλειψη σωματικής άσκησης

Την ίδια στιγμή, οι καρδιολόγοι τονίζουν ότι η σωματική άσκηση αποτελεί κλειδί για την υγεία της καρδιάς. Τα τελευταία στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι μόνο το 1 στα 10 παιδιά ασκείται ικανοποιητικά, ενώ αντιθέτως όλο και αυξάνονται αυτά που προτιμούν τα βιντεοπαιχνίδια και την τηλεόραση για να περνάνε τον ελεύθερο χρόνο τους.

Έρευνες έχουν δείξει ότι για τα παιδιά και τα νεαρά άτομα απαιτείται φυσική δραστηριότητα τουλάχιστον 60 λεπτών την ημέρα και τουλάχιστον δυο φορές την εβδομάδα η άσκηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει δραστηριότητες που βελτιώνουν την υγεία των οστών, τη μυϊκή διάταση και την ευελιξία.

Ο αργός θάνατος από το παθητικό κάπνισμα

Συζητούνται έντονα και οι επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος. Υπολογίστηκε ότι 600.000 παθητικοί καπνιστές -ανάμεσά τους και παιδιά- πεθαίνουν κάθε χρόνο, ενώ το κάπνισμα ευθύνεται για το 10% των καρδιαγγειακών παθήσεων.

Σύμφωνα με έρευνες, σχεδόν τα μισά παιδιά του πλανήτη αναπνέουν συστηματικά αέρα μολυσμένο από καπνό τσιγάρου. Αξίζει να σημειωθεί ότι στα νήπια το παθητικό κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει ακόμα και ακαριαίο θάνατο. Οι παιδοκαρδιολόγοι προτρέπουν τους γονείς να μην καπνίζουν μέσα στο σπίτι, να διδάξουν στα παιδιά τους κινδύνους του καπνίσματος και φυσικά να δίνουν οι ίδιοι το καλό παράδειγμα.

Γυναίκες … Αγαπήστε την καρδιά σας ...! 

Παγκόσμια έρευνα δείχνει η καρδιαγγειακή νόσος είναι η κύρια αιτία θανάτου στις γυναίκες και ευθύνεται για περίπου το 55% του συνόλου των θανάτων γυναικών. Μολονότι ακούγεται παράξενο οι γυναίκες διατρέχουν 9 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να πεθάνουν από καρδιαγγειακή νόσο απ’ ότι από καρκίνο του μαστού.

Η καρδιαγγειακή νόσος έχει υποτιμηθεί από τις γυναίκες, παρόλο που αποτελεί καίριο πρόβλημα για την υγεία τους. Ταυτόχρονα, έχει υποτιμηθεί και από τους ίδιους τους γιατρούς, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να μην εξετάζουν τα επίπεδα της χοληστερίνης τους και άρα να μην προστατεύουν την καρδιά τους. Το 80% των κρουσμάτων καρδιαγγειακής νόσου οφείλονται σε παράγοντες, όπως η διατροφή και ο τρόπος ζωής, που μπορούν να ελεγχθούν. Είναι χαρακτηριστικό ότι μία μείωση της «κακής» LDL-χοληστερίνης κατά 10% μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου έως και κατά 20%.

Όταν στις γυναίκες εμφανιστούν τα καρδιαγγειακά επεισόδια, η πρόγνωση είναι χειρότερη συγκριτικά με τους άνδρες. Ενδεικτικό είναι ότι σύμφωνα με τα στοιχεία  της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρίας μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κάθε χρόνο πεθαίνουν πάνω από μισό εκατομμύριο γυναίκες από καρδιαγγειακά νοσήματα. Από τους θανάτους αυτούς οι 40% είναι αιφνίδιοι θάνατοι, εκ των οποίων το 67% συνέβη σε γυναίκες ασυμπτωματικές χωρίς προηγούμενο ιστορικό στεφανιαίας νόσου. Η συχνότητα εμφάνισης των καρδιαγγειακών επεισοδίων αυξάνεται σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες σημαντικά συγκριτικά με τις προεμμηνοπαυσιακές και μέχρι την ηλικία των 70 ετών συμβαδίζει με αυτήν των ανδρών.

Έχει αναφερθεί στις επιδημιολογικές μελέτες, ότι στα επόμενα 20 χρόνια οι εμμηνοπαυσιακές γυναίκες θα είναι πάνω από 1.200 εκατομμύρια παγκοσμίως. Η εμμηνόπαυση στις γυναίκες εμφανίζεται μετά το 50ο έτος της ζωής τους. Αυτό σημαίνει ότι με τα σημερινά δεδομένα για το προσδόκιμο επιβίωσης, θα ζήσουν τουλάχιστον άλλα 30 χρόνια μετά την εμμηνόπαυση. Έτσι η εκτίμηση και η έγκαιρη αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου που θα εμφανιστούν στις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες επιβάλλεται.

Τι αλλάζει μετά την εμμηνόπαυση;

Τα οιστρογόνα έχουν ευνοϊκή δράση στο καρδιαγγειακό σύστημα. Η δράση τους είναι άμεση στο αγγείο ή μέσω των μεταβολών παραγόντων κινδύνου, όπως αρτηριακή πίεση, αντίσταση στην ινσουλίνη, παχυσαρκία και τέλος στο λιπιδαιμικό προφίλ. Με την εμμηνόπαυση μειώνονται τα επίπεδα των οιστρογόνων στο πλάσμα σημαντικά και οι γυναίκες χάνουν την ευνοϊκή δράση αυτών.

Οι μεταβολές που αφορούν το λιπιδαιμικό προφίλ είναι: 
- η αύξηση της ολικής χοληστερόλης, της LDL χοληστερόλης (”κακή”) και των τριγλυκεριδίων
- και η μείωση της HDL χοληστερόλης (”καλή”).

Το παραπάνω λιπιδαιμικό προφίλ είναι πολύ αθηρωματικό και πρέπει να αντιμετωπιστεί είτε με τροποποίηση τρόπου ζωής (διατροφή, άσκηση) είτε με υπολιπιδαιμικά φάρμακα.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία

-Ο σημερινός τρόπος διατροφής και διαβίωσης απέχει πολύ από την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή που ακολουθούσαν οι Έλληνες στη δεκαετία του 1960, όταν ξεκίνησαν να δημοσιεύονται οι μελέτες που έδειχναν χαμηλή συχνότητα καρδιοπαθειών στην Ελλάδα.

-Καμία θεραπεία, όμως, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον υγιεινό τρόπο διαβίωσης, ο οποίος εξασφαλίζει τη συνέχεια της πρόληψης και μετά το τέλος της θεραπείας.

-Η διακοπή του καπνίσματος, η πτωχή σε κεκορεσμένα λιπαρά και πλούσια σε φυτικές ίνες διατροφή, καθώς και η σωματική άσκηση είναι το βασικότερα προληπτικά μέτρα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Πηγές: naturanrg.gr (Α. Ραυτοπούλου, Μ. Γκέκα)

Δευτέρα, 21 Ιανουαρίου 2013

(3ο μέρος): Τσάι και Υγεία - Ότι ξέρουμε σήμερα για το τσάι ...!


Τσάι & Υγεία

Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος
(dps.kardiologos@gmail.com & 2310 963 286 & 6944 372 956)

Ότι ξέρουμε σήμερα για το τσάι - Οι δρόμοι του τσαγιού (σε  3 μέρη)

Τσάι και Υγεία (3ο μέρος)

Το τσάι καταναλώνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια και η γενική αντίληψη ήταν ότι προέρχεται από φυτό με φαρμακευτικές ιδιότητες. Η κατανάλωση  του ροφήματος του τσαγιού είναι δημοφιλής τόσο για την απόλαυση που προσφέρει, όσο και για τα οφέλη του στην υγεία.

Το τσάι παραμένει το ρόφημα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση σε παγκόσμιο επίπεδο - μετά το νερό. Μαύρο, πράσινο, λευκό ή oolong, το τσάι προέρχεται από το φυτό Camellia sinensis και όλοι οι τύποι τσαγιού,  έχουν συσχετιστεί με οφέλη για την υγεία.

Ας δούμε τα βασικά οφέλη του τσαγιού στην υγεία του οργανισμού.

Τσάι και ενυδάτωση

Το 45-70% του σώματος μας αποτελείται από νερό, το οποίο είναι πολύ σημαντικό για την διατήρηση της υγείας μας και για την πραγματοποίηση πολλών ζωτικών λειτουργιών του σώματος.

Κατά συνέπεια, έχει μεγάλη σημασία, να φροντίζουμε να «ανατροφοδοτούμε» το σώμα μας με υγρά, για να αναπληρώνονται οι καθημερινές απώλειες που οφείλονται στις δραστηριότητές μας, αλλά και στις κλιματικές συνθήκες. Πολλοί γιατροί και διαιτολόγοι συστήνουν ημερήσια πρόσληψη τουλάχιστον 1lt  υγρών ημερησίως, για την πρόληψη της αφυδάτωσης. Το τσάι είναι μια εξαιρετική πηγή ενυδάτωσης. Αναπληρώνει τα υγρά του οργανισμού και παράλληλα προσφέρει ξεχωριστό άρωμα και γεύση. Παραμένει το δεύτερο ρόφημα – μετά το νερό - που καταναλώνεται σε όλο τον κόσμο.

Τσάι και Θειανίνη

Η Θειανίνη  είναι ένα αμινοξύ που βρίσκεται φυσικά και σχεδόν αποκλειστικά στα φύλλα  της Camellia sinensis. Μπορεί να βρεθεί σε παρόμοια ποσά σε πράσινο, μαύρο, λευκό και oolong τσάι, καθώς επίσης και στο εδώδιμο μανιτάρι boletes (Xerocomus badius).

Η θειανίνη,  αποτελεί περίπου το 1 - 2% του ξηρού βάρους των φύλλων τσαγιού, και αυτό αντιστοιχεί σε 18 - 22 mg ανά 200 ml μερίδας ενός τυπικού μαύρου τσαγιού.

Τα επίπεδα της θειανίνης,  ποικίλλουν ανάλογα με διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου βρασμού του τσαγιού, το ποσό των φύλλων τσαγιού και την ποικιλία του τσαγιού που χρησιμοποιείται.

Η κατανάλωση της θειανίνης, έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει σημαντικά την εγκεφαλική δραστηριότητα ταλάντωσης στα λεγόμενα άλφα-κύματα (8-13 Hz9). Αυτό έχει συνδεθεί  με μια χαλάρωση καθώς  επίσης με τη γενική κατάσταση της πνευματικής εγρήγορσης ή  χαλάρωσης. Η αποτελεσματική δόση της L-Θειανίνης δεν έχει ακόμη καθοριστεί, αλλά  δεδομένα από  κλινικές μελέτες  δείχνουν ότι είναι μεταξύ των 200mg και 250mg. Οι θετικές  επιδράσεις είναι πιθανό να εμφανίζονται μετά από 45 λεπτά από την κατανάλωση.

Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την διερεύνηση  της επίδρασης της L- θειανίνης,  με χαμηλότερες ποσότητες πρόσληψης,  που θα είναι και πιο κοντά στα επίπεδα της θειανίνης  στο τσάι. Απαιτείται επίσης περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί πλήρως πώς λειτουργεί  η θειανίνη σε μοριακό επίπεδο.

Τσάι και Διατήρηση Βάρους


ice tea 3406528
To τσάι, όταν καταναλώνεται χωρίς γάλα ή ζάχαρη, δεν περιέχει σχεδόν καθόλου θερμίδες, και επίσης δεν περιέχει λιπαρά. Συνεπώς, μπορεί να ενσωματωθεί σε ένα πρόγραμμα διαχείρισης του σωματικού βάρους.

Επιπλέον, ένα υψηλότερο ποσοστό κατανάλωσης πράσινου τσαγιού (κατεχίνες: 375 mg / dl & καφεΐνη: 150 mg / dl) έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να  βοηθήσει στην αύξηση των δαπανών ενέργειας και στην οξείδωση των λιπών  σε μελέτες  ζώων και ανθρώπων.

Ένας μεγάλος αριθμός μελετών  έχει δείξει ότι η μακροπρόθεσμη κατανάλωση των συστατικών του πράσινου τσαγιού  μπορεί να έχει οφέλη για το σωματικό βάρος ή για την κατανομή της λιπώδους μάζας. Ωστόσο υπάρχουν και άλλες μακροχρόνιες μελέτες δεν έχουν δείξει ουσιαστικά αποτελέσματα. Απαιτείται, συνεπώς περαιτέρω διερεύνηση.

Τσάι και απορρόφηση σιδήρου

Το τσάι περιέχει από την φύση του  πολυφαινόλες , για τις οποίες αναφέρεται ότι  είναι πιθανοί αναστολείς της απορρόφησης  του σιδήρου. Η επίδραση αυτή μπορεί να αντιμετωπιστεί κάπως, με την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε βιταμίνη C, η οποία ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου.


Επιπλέον, μελέτες σε ζώα έχουν δείξει ότι, αν μεσολαβήσει τουλάχιστον μια ώρα ανάμεσα στο τέλος του γεύματος και την κατανάλωση τσαγιού, η  οποιαδήποτε επίπτωση της κατανάλωσης τσαγιού είναι μάλλον είναι αμελητέα .Πρόσφατα, ο Nelson et al. και ο Temme et al. αξιολόγησαν τη βιβλιογραφία σχετικά με τις επιπτώσεις της κατανάλωσης τσαγιού στα επίπεδα σιδήρου, διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων. Οι αξιολογήσεις αυτές οδήγησαν σε μια ανασκόπηση  πολλών των μελετών, διαφορετικού σχεδιασμού, από διαφορετικές χώρες, που  πραγματοποιήθηκαν  σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και φύλο.

Φάνηκε ότι δεν υπάρχουν ισχυρά διαθέσιμα δεδομένα σε σχέση με την επίδραση της κατανάλωσης τσαγιού στα επίπεδα του σιδήρου σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες. Μόνο σε πληθυσμούς  ατόμων με οριακή κατάσταση  σιδήρου φαίνεται να υπάρχει  μια αρνητική συσχέτιση.

Αποδείχτηκε, ότι η κατανάλωση τσαγιού δεν οδηγεί σε έλλειψη σιδήρου σε υγιή άτομα, τα οποία ακολουθούν μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή, ως εκ τούτου δεν είναι αναγκαίο να περιοριστεί η κατανάλωση τσαγιού σε αυτούς τους πληθυσμούς. Ωστόσο, άτομα που έχουν ήδη πρόβλημα με τα επίπεδα του σιδήρου ή που διατρέχουν κίνδυνο να εμφανίσουν χαμηλά επίπεδα σιδήρου (π.χ. έγκυες γυναίκες, τα νεαρά κορίτσια [ηλικίας 11 έως 18], οι γυναίκες ηλικίας άνω των 75  και  άτομα με αναιμία θα πρέπει να ζητήσουν τη συμβουλή του ιατρού ή του διαιτολόγου.

Τσάι και στοματική υγεία

Οι στοματικές ασθένειες μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τη γενική υγεία του ατόμου. Η τερηδόνα
είναι μία πολυπαραγοντική μολυσματική ασθένεια στην οποία η διατροφή και πιθανή μικροβιακή επιμόλυνση   διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Έχει αναφερθεί, ότι το τσάι έχει  αντιβακτηριακή δράση και μειώνει την τερηδόνα στους ανθρώπους μέσω του φθορίου ή / και των φλαβονοειδών, που περιέχει.

Το φυτό Camellia sinensis έχει φυσικά εκχυλίσματα φθορίου από το έδαφος, τα οποία στη συνέχεια συσσωρεύεται στα φύλλα του. Για το λόγο αυτό, τα ξερά φύλλα  του τσαγιού μπορεί να περιέχουν φθόριο  (1-2 ppm στο πράσινο τσάι, ενώ η περιεκτικότητα του φθορίου στο μαύρο τσάι,  φέρεται να είναι 5 φορές υψηλότερη. Το UK Food Standards Agency διαπίστωσε ότι η πρόσληψη φθορίου επηρεάζεται,  σε μεγάλο βαθμό από την κατανάλωση τσαγιού που αναλογεί στο 1mg/day, ή στο 85% της συνολικής πρόσληψης φθορίου, εκτός από τη συμβολή του φθορίου στο νερό που χρησιμοποιείται για να παρασκευασθεί το τσάι. Όταν το νερό είναι  φθοριωμένο  η περιεκτικότητα αυτή διπλασιάζεται περίπου, για τους καταναλωτές καταναλώνουν 4 έως 5 φλιτζάνια τσάι την ημέρα.

Πρόσληψη φθορίου από την κατανάλωση τσαγιού έχει ερευνηθεί από τον ΠΟΥ και τον FDA των ΗΠΑ και όλοι κατέληξαν στο ότι αυτά τα επίπεδα, όχι μόνο είναι εξαιρετικά ασφαλή, αλλά είναι και επωφελή για τη διατήρηση της οδοντικής υγείας και για την προστασία από τερηδόνα.

Εκτός από τις ευεργετικές επιδράσεις του φθορίου, βρέθηκε ότι τα φλαβονοειδή που βρίσκονται στο τσάι έχουν αντιβακτηριακή δράση και αναστέλλουν τη δράση των αμυλασών στο ανθρώπινο σάλιο, με αποτέλεσμα τη μείωση της δυνατότητας πρόκλησης τερηδόνας από αμυλούχες τροφές .Επιπλέον, τα φλαβονοειδή έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικά στην αύξηση της αντίστασης του σμάλτου των δοντιών σε όξινο περιβάλλον .

Τσάι και η Υγεία της καρδιάς (καρδιαγγειακό σύστημα)

Η κατανάλωση πράσινου ή μαύρου τσαγιού (χωρίς ζάχαρη και χωρίς γάλα ή με γάλα χαμηλών λιπαρών ) έχει συσχετιστεί με την καλύτερη υγεία της καρδιάς. Έχουν γίνει δύο μετα-αναλύσεις, για να καθοριστεί η συνολική επίδραση του μαύρου τσαγιού και των διαιτητικών φλαβονοειδών (αντιοξειδωτικά)  στην καρδιαγγειακή υγεία στον γενικό πληθυσμό (από το 1966 -2001).

Ο Peters και οι συνεργάτες του,  κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση  3  φλιτζανιών μαύρου τσαγιού την ημέρα (περίπου 240ml), σχετίζεται με 11% μειωμένο κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου . Η δεύτερη μετα-ανάλυση, συγκρίνοντας ομάδες με χαμηλή και με υψηλή πρόσληψη φλαβονολών, βρήκε ( στην ομάδα με υψηλή πρόσληψη) μια μείωση των θανάτων από καρδιαγγειακή νόσο  κατά 20% .

Μια επιδημιολογική μελέτη που διερεύνησε την εμφάνιση καρδιακών παθήσεων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η υψηλότερη κατανάλωση τσαγιού (> 2 φλιτζάνια την ημέρα) μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο κατά 40% .

Συνολικά, οι επιδημιολογικές μελέτες υποστηρίζουν μια αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ της πρόσληψης τσαγιού και του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου και δείχνουν, ότι τα άτομα, που καταναλώνουν  μαύρο τσάι σε τακτική βάση, ειδικά όταν ζουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής, έχουν πιο υγιή καρδιά και γενικότερα πιο υγιές καρδιαγγειακό σύστημα.

Αν και απαιτείται περισσότερη έρευνα για να εδραιώσει περαιτέρω τη συγκεκριμένη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης τσαγιού και της καρδιαγγειακής υγείας οι κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα φλαβονοειδή του τσαγιού μπορεί να βελτιώνουν την υγεία της καρδιάς μέσα από:
  • Βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου: τόσο η υψηλή & βραχυπρόθεσμη (2 φλιτζάνια / ημέρα) , όσο και η χρόνια και τακτική (4 φλιτζάνια / ημέρα, 4 εβδομάδες)  κατανάλωση μαύρου τσαγιού βελτιώνει τη ροή του αίματος με αγγειοδιαστολή και βελτιώνει έτσι την αγγειακή λειτουργία, τόσο σε υγιή άτομα και σε άτομα με στεφανιαία αρτηριακή νόσο.
  • Με αναστολή της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων: η έρευνα είναι ακόμα σε αρχικά στάδια.
Τσάι και Καρκίνος

Οι πολυφαινόλες, που περιέχει το τσάι από τη φύση του, έχουν αποδείξει ότι έχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Υπάρχουν ορισμένες  in vitro και  in vivo ενδείξεις που χαρακτηρίζουν  τα φλαβονοειδή του τσαγιού «προστατευτικούς παράγοντες» έναντι διαφόρων μορφών καρκίνου. Ωστόσο, τα δεδομένα που λαμβάνονται από επιδημιολογικές μελέτες,  δεν  υποστηρίζουν επαρκώς,  όλα τον προστατευτικό ρόλο του τσαγιού στον καρκίνο. Χρειάζεται πολύ περισσότερη έρευνα πριν από οποιαδήποτε πιθανή σύνδεση  μεταξύ φλαβονοειδών και την διατήρηση υγιούς σώματος σε δομικό και κυτταρικό επίπεδο.

Τσάι και νευροεκφυλιστικές νόσοι

Υπάρχουν πολλά  στοιχεία, που υποδηλώνουν ότι το οξειδωτικό στρες,  παίζει κεντρικό ρόλο στις νευροεκφυλιστικές νόσους. Τα στοιχεία αυτά  υποστηρίζουν  τον ευεργετικό ρόλο των ενώσεων,  που δεσμεύουν τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου. Οι πολυφαινόλες ανήκουν σ’ αυτή την κατηγορία ενώσεων.

Οι παρατηρήσεις αυτές είναι σύμφωνες με την τρέχουσα άποψη ότι πολυφαινολικά διαιτητικά συμπληρώματα, όπως τα αντιοξειδωτικά φλαβονοειδή του πράσινου τσαγιού (ιδίως epigallocatechin gallate), μπορεί να θεωρηθούν ως προστατευτικοί παράγοντες σε προοδευτικές νευροεκφυλιστικές διαταραχές, όπως η νόσος Πάρκινσον και η νόσος Αλτσχάιμερ .

Ωστόσο, χρειάζεται πολύ  περισσότερη έρευνα πριν την εξαγωγή οποιουδήποτε  συμπεράσματος.

Τσάι και Γενική Υγεία
  • Το τσάι είναι μια πλούσια και μοναδική πηγή μιας σειράς δραστικών ουσιών, όπως τα Φλαβονοειδή και η L-Theanine. Επιπλέον, το τσάι είναι μια εξαιρετική πηγή υγρών και δεν περιέχει σχεδόν καθόλου θερμίδες. Αυτά το καθιστούν ένα εξαιρετικό συστατικό μιας ισορροπημένης διατροφής και ενός υγιεινού τρόπου ζωής.
  • Μελέτες σε καταναλωτές τσαγιού, έχουν δείξει, ότι το τσάι ξεδιψάει όπως το νερό και είναι ακόμα πιο ευχάριστο. Αυτό παρέχει στα άτομα έναν  ελκυστικό τρόπο για την κάλυψη των αναγκών τους σε υγρά  (1,5l- 2 l) χωρίς να χρειάζεται να καταφύγουν σε ποτά που είναι γλυκά  ή  ανθρακούχα.
  • Το τσάι, όταν πίνεται μόνο του, χωρίς γάλα ή ζάχαρη, όχι μόνο έχει υπέροχη γεύση αλλά δεν περιέχει σχεδόν καθόλου θερμίδες. Αυτό σημαίνει ότι το τσάι είναι ένα άριστο συστατικό  σε μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή και τρόπο ζωής, ή σε ένα προγράμματα συντήρησης του σωματικού βάρους.
  • Το τσάι  περιέχει από τη φύση του αντιοξειδωτικά φλαβονοειδή. Αυτά κάνουν το τσάι μια  εξαιρετική πηγή αντιοξειδωτικών που προστίθεται σε άλλα τρόφιμα πλούσια σε άλλα αντιοξειδωτικά,  όπως τα φρούτα και τα λαχανικά.
  • Πληθυσμιακές μελέτες, σε γενικές γραμμές, δείχνουν μια σχέση μεταξύ της τακτικής κατανάλωση τσαγιού (χωρίς γάλα ή ζάχαρη) με την καλύτερη υγεία της καρδιάς. Οι έρευνες συνεχίζονται.
  • Τα φλαβονοειδή  του τσαγιού συσχετίζονται επίσης, με την καλύτερη λειτουργία του ενδοθηλίου, η οποία μπορεί να εξηγήσει το όφελος για την υγεία της καρδιάς.
  • Τα φλαβονοειδή που βρίσκονται στο τσάι έχουν δείξει αντιβακτηριακές ιδιότητες. Μερικές μελέτες κατέδειξαν,  ότι το τσάι μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη βακτηρίων. Ως εκ τούτου, η κατανάλωση τσαγιού μπορεί να βοηθήσει στην διατήρηση της καλής υγείας των δοντιών. Επιπλέον, τα φλαβονοειδή έχουν την ικανότητα να κάνουν το σμάλτο των δοντιών πιο ανθεκτικό στα οξέα και αυτό είναι μια άλλη παράμετρος που σχετίζεται με τη διατήρηση της οδοντικής υγείας.
  • Το τσάι περιέχει L-Θειανίνη και  χαμηλά επίπεδα της καφεΐνης, και όπως  να δείχνουν οι έρευνες, αυτό,  μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα, βοηθώντας τα άτομα να νοιώθουν ευχάριστη  αναζωογόνηση.
  • Το  τσάι είναι η κύρια διατροφική πηγή L-Θειανίνης, η οποία μπορεί να συμβάλλει σε  ευχάριστη τόνωση  σε ότι αφορά στην ψυχική κατάσταση. Επιπλέον, η καφεΐνη – ειδικά στα ποσοστά που περιέχεται στο τσάι - έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την σωματική απόδοση, και ως εκ τούτου μπορεί να αναζωογονήσει το σώμα και το μυαλό.
Βιβλιογραφία
1.    Riemersma RA, Rice-Evans CA, Tyrrell RM, Clifford MN, Lean MEJ.,Tea flavonoids and cardiovascular health. Q J Med 2001;94:277-82.
2.    Astill C, Birch MR, Dacombe C, Humphrey PG, Martin PT. Factors affecting the caffeine and polyphenol congtent of black and green tea. J Agric Food Chem, 2001;49:5340-47.
3.    Peterson J, Dwyer J, Jacque P, Rand W, Prior W, Chui K. Tea variety and brewing techniques influence flavonoid content of black tea. J Food Comp Anal, 2004;17:397-405.
4.    Quinlan P, Lane J, Aspinall LT. Effects of hot tea, coffee, and water ingestion on physiological responses and mood: the role of caffeine, water and beverage type. Psychopharmacol (Berl) 1997;134(2):164-73
5.    Hindmarch I, Rigney U, Stanley N, Quinlan P, Rycroft J, Lane J. A naturalistic investigation of the effects of day-long consumption of tea, coffee and water on alertness, sleep onset and sleep quality. Psychopharmacology (Berl) 2000;149(3):203-16
6.    Nehlig A. Caffeine effects on the brain and behaviour: A metabolic approach. In T.H. Parliament, C. Ho. & Scheiberle (Eds) Caffeineated beverages: Health benefits, physiological effects, and chemistry Washington, D.C.: Am Chem Society 2000;46-53
7.    Juneja LR, Chu DC, Okubo T, et al. L-theanine - a unique amino acid of green tea and its relaxation effect in humans. Trends in Food Science & Technology 1999;10: 199-204
8.    Klimesch W, Doppelmayr M, Russegger H, et al. Induced alpha band power changes in the human EEG and attention. Neurosci Lett 1998;244(2):73-6 University Oxford, 2003. Dulloo AG, Duret C, Rohrer D, et al. Efficacy of green tea extract rich in catechin-polyphenols and caffeine in increasing 24-h energy expenditure and fat oxidation in humans. Am J Clin Nutr
9.    1999;70:1040-5
10.    Dulloo AG, Geissler CA, Horton T, et al. Normal caffeine consumption: influence on thermogenesis and daily energy expenditure in lean and post-obese human volunteers. Am J Clin Nutr 1989;49:44-50
11.    Chandre P & Lairon D. 2002. Recent findings of green tea extract AR25 and its activity for the treatment of obesity. Phytomed 9:3-8
12.    Tsuchida T et al. 2002. Reduction in body fat in humans by long-term ingestion of catechins. Prog Med 22(2):2189-203
13.    Maron D, Ping Lu G, et al. 2003. Cholesterol-lowering effect of a theaflavin-enriched green tea extract. Arch Intern Med 163:1448-53
14.    Kovacs E, Lejeune M, et al. 2004. Effects of green tea on weight maintenance after body-weight loss. Br J Nutr 91:431-7
15.    Disler PB, Lynch SR, Charlton RW, et al. The effect of tea on iron absorption. Gut 1975a;16:193-200
16.    Disler PB, Lynch SR, Torrance JD, et al. The mechanism of the inhibition of iron absorption by tea. S Afr J Med Sci 1975b;40:109-16
17.    Nelson M, Poulter J. Impact of tea drinking on iron status in the UK: a review. J Hum Nutr Diet 2004;17:43-54
18.    Temme EH, Van Hoydonck PG.Tea consumption and iron status. Eur J Clin Nutr 2002;56:379-86
19.    Wu C, Wei GX. Tea as a functional food for oral health. Nutrition 2002 18:443-4
20.    Friedman M, Solouki S, Gurevitz S, et al. Fluoride concentrations in tea. Its uptake by hydroxyapatite and effect on dissolution rate. Clin Prev Dent 1984;6:20
21.    Food Surveillance Sheet, Sept 2000, UK – 1997 Total Diet
22.    World Health Organisation. Toxicological evaluation of certain food additives and contaminants. WHO Food Additives Series 1990;26,156-60
23.    Zhang J, Kashket S. Inhibition of salivary amylase by black and green teas and their effects on the intraoral hydrolysis of starch. Caries Res 1998;32(3):233-8
24.    Yu H, Oho T, Xu LX. Effects of several tea components on acid resistance of human tooth enamel. J Dent 1995;23(2):101-5
25.    Peters U, Poole C, Arab L. Does tea affect cardiovascular disease? A meta-analysis. American Journal Of Epidemiology 2001;154:495-503
26.    Huxley RR & Neil HA. The relation between dietary flavonol intake and coronary heart disease mortality: a meta-analysis of prospective cohort studies. Eur J Clin Nutr 2003;57:904
27.    Mukamal KJ, Maclure M, Muller JE, et al. Tea consumption and mortality after acute myocardial infarction. Circulation 2002;105:2476-81
28.    Duffy SJ, Keaney JF, Holbrook M, et al. Short- and long-term black tea consumption reverses endothelial dysfunction in patients with coronary artery disease. Circulation 2001;104:151-6
29.    Davies MJ, Judd JT, Baer DJ, et al. Black tea consumption reduces total and LDL cholesterol in mildly hypercholesterolemic adults. J Nutr 2003;133:3298S-302
30.    Maron DJ, Lu GP, Cai NS, et al. Cholesterol-lowering effect of a theaflavin-enriched green tea extract: a randomized controlled trial. Arch Intern Med 2003;163:1448-53
31.    Hodgson,J.M., Puddey,I.B., Mori,T.A., et al. Effects of regular ingestion of black tea on haemostasis and cell adhesion molecules in humans. Eur J Clin Nutr 2001;55:881-6
32.    McKay, D.L. and Blumberg, J.B. (2002) The Role of Tea in Human Health: An Update. J. Am. Coll. Nutr. 21(1): 1-
33.    Zhong L, Goldberg MS, Gao YT, et al. A population-based casecontrol study of lung cancer and green tea consumption among women living in Shanghai, China. Epidemiology 2001;12(6):695-700
34.    Wu AH, Yu MC, Tseng CC, et al. Green tea and risk of breast cancer in Asian Americans. Int J Cancer 2003;106(4):574-9
35.    Weinreb O, Mandel S, Amit T, et al. Neurological mechanisms of green tea polyphenols in Alzheimer’s and Parkinson’s diseases. J Nutr Biochem 2004;15(9):506-16
36.    www.lipton.com
37.    UK Tea Council, http://www.tea.co.uk/
38.    Τσάι και Υγεία. Ένας οδηγός για επιστήμονες υγείας, Τμήμα διατροφής ΕΛΑΙΣ-UNILEVER AE & LIPTON, Δ, Ξενάκη ,Ε, Παπαγιαννίδου, Μ. Στεργίου. , Σύνταξη Ντ.Σούγκαρτ, Επιστημονική Επιμέλεια  Καθ. Η. Καστανάς, Εκδόσεις Motibo ΕΠΕ
Πηγές: teafountain.com - lipton.com - foodnet.eu - food-info.net 

(2ο μέρος): Η παραγωγή του τσαγιού - Ότι ξέρουμε σήμερα για το τσάι ...!





(dps.kardiologos@gmail.com & 2310 963 286 & 6944 372 956)

Ότι ξέρουμε σήμερα για το τσάι - Οι δρόμοι του τσαγιού (σε  3 μέρη)

Η παραγωγή του τσαγιού (2ο μέρος)


ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΦΥΤΟ CAMELIA SINENSIS

Camellia sinensis είναι το φυτό από το οποίο προέρχονται όλα τα πραγματικά τσάγια. Είναι ένας αειθαλής πράσινος θάμνος, τα φύλλα του οποίου, αν δεν αποξηρανθούν αμέσως  μετά τη συλλογή τους, αρχίζουν να μαραίνονται και να οξειδώνονται. Αναπτύσσεται, σε ημι-τροπικά κλίματα. Τα πιο επιλεγμένα τσάγια γίνονται από την συγκομιδή των φύλλων που είναι στα άκρα και στην κορυφή του φυτού.  Υπάρχουν διάφορα είδη  τσαγιού,  ανάλογα με τον τόπο όπου καλλιεργείται το φυτό, ανάλογα με τις συνθήκες καλλιέργειας του φυτού, την επεξεργασία, την ανάμειξη διαφορετικών ποικιλιών, κλπ.

Οι καλύτερες κλιματικές συνθήκες για την ανάπτυξη του φυτού  είναι αυτές που επικρατούν στα μεγαλύτερα υψόμετρα και μάλιστα εκεί όπου οι βροχοπτώσεις είναι άφθονες. Επίσης, φαίνεται ότι είναι προτιμότερο να υπάρχει  ήπιο κλίμα και  τα πρωινά  να υπάρχει ομίχλη για να προστατεύει τα φυτά από τον ήλιο που προκαλεί πιο αργή ωρίμανση στο θάμνο του τσαγιού.

Υπάρχουν περίπου 3.000 ποικιλίες τσαγιών. Όλα αυτά τα τσάγια προέρχονται από τα φύλλα του φυτού Camellia sinensis και κατηγοριοποιούνται σε τέσσερις κύριους, διαφορετικούς τύπους με βάση τη διαδικασία που υποβάλλονται : λευκό, πράσινο, μαύρο και oolong τσάι.

Οι 3.000 ποικιλίες τσαγιών προκύπτουν από τις διαφορές, όπως η περιοχή, το κλίμα, οι συνθήκες του εδάφους που χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια του φυτού Camellia sinensis.

Τα διαφορετικά ονόματα πηγάζουν, από την περιοχή προέλευσης. Επίσης σε κάποια τσάγια έχουν δοθεί  παραδοσιακά ονόματα. Για τα τσάγια της Ινδίας και της Κεϋλάνης χρησιμοποιείται συνήθως  το όνομά της περιοχής προέλευσης: Darjeeling, Assam, Κεϋλάνης, κλπ., καθώς επίσης και ονόματα από κτήματα.  

Επιπλέον μπορεί να ταξινομούνται, ανάλογα με την ποιότητα των φύλλων. Τα Κινέζικα  και τα  Ιαπωνικά τσάγια έχουν τα παραδοσιακά ιαπωνικά ή κινεζικά ονόματα τους. Μερικά από τα παραδοσιακά ονόματα έχουν σχέση με την περιοχή παραγωγής τσαγιού, την επεξεργασία και  τα πρότυπα ποιότητας.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΣΑΓΙΟΥ

Η διαδικασία της μετατροπής των  φρέσκων φύλλων  τσαγιού στο τσάι που απολαμβάνουμε  αναπτύχθηκε κατά την αρχαιότητα από τους Κινέζους και, παρά την εκμηχάνιση, παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη.

Υπάρχουν δύο κύριες ποικιλίες τσαγιού, H ποικιλία Camellia sinensis var.sinensis με μικρότερα φύλλα  που καλλιεργείται περισσότερο στην Κίνα, και η οποία προορίζεται κυρίως για την παρασκευή πράσινου τσαγιού, και η ποικιλία Assamica (Camellia sinensis var. Assamica), με μεγαλύτερα φύλλα,  που χρησιμοποιείται για την παραγωγή μαύρου τσαγιού.

Οι διαφορές στον τρόπο που γίνεται η επεξεργασία των φύλλων τσαγιού (δηλαδή από τις διαφορές στην οξείδωση), έχουν σαν αποτέλεσμα την παραγωγή των τριών κυριότερων ειδών τσαγιού: μαύρο, πράσινο και oolong.

Σε γενικές γραμμές, η διαδικασία παρασκευής του τσαγιού  περιλαμβάνει τα ακόλουθα βασικά στάδια:
 flowchart tea

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε κάθε στάδιο παραγωγής , για τη διασφάλιση του αρώματος και της γεύσης του τσαγιού.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΩΝ ΦΡΕΣΚΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΟΥ ΤΣΑΓΙΟΥ

H συλλογή του των φύλλων του τσαγιού είναι μια δύσκολη διαδικασία με πολλά λεπτά σημεία που είναι κρίσιμα για την ποιότητα του προϊόντος, που θα παραχθεί στη συνέχεια. Οι συλλέκτες του τσαγιού πρέπει να εκπαιδεύονται για να μπορούν να επιλέξουν τα  φύλλα, που είναι κατάλληλα για συγκομιδή, αλλά επίσης για να μάθουν και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να «κόβουν» τα φύλλα από το φυτό.

teapickΟ τρόπος «αποκοπής» των φύλλων  από το φυτό και το ύψος του φυτού από το οποίο συλλέγονται, και το είδος του φύλλου που θα επιλεχθεί για αποκοπή         έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Επίσης ο χρόνος συλλογής έχει μεγάλη σημασία

Όλα αυτά παίζουν ρόλο στην ποιότητα του τσαγιού που θα παραχθεί στη συνέχεια.

Ένας συνηθισμένος θάμνος τσαγιού παράγει περίπου τρεις χιλιάδες φύλλα τσαγιού το χρόνο.

Πρέπει όμως να ξέρουμε ότι από αυτά τα τρεις χιλιάδες φύλλα παράγεται μόνο 400g έτοιμου κατεργασμένου τσαγιού.

Αφού γίνει η συλλογή των φύλλων του τσαγιού, αυτά μεταφέρονται μέσα σε καλάθια στο εργοστάσιο, όπου πρόκειται να κατεργαστούν. Τα στάδια της κατεργασίας εξαρτώνται από τον τύπο του τσαγιού που επιθυμούμε να παραχθεί.

Οι διάφοροι τύποι τσαγιού, που παράγονται ανάλογα με την κατεργασία είναι , το λευκό, το πράσινο το oolong και το μαύρο τσάι.

Η συλλογή του τσαγιού μπορεί να γίνει και με μηχανικά μέσα.

ΜΑΡΑΣΜΟΣ

Τα φύλλα του τσαγιού αρχίζουν να μαραίνονται με ταχύ ρυθμό μετά από την συλλογή και παράλληλα αρχίζει σταδιακά η οξείδωση. Για το λόγο αυτό η διαδικασία γίνεται με συγκεκριμένες προδιαγραφές και κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες για να διασφαλισθεί η τελική ποιότητα του προϊόντος.

Ο στόχος είναι να απομακρυνθεί η περίσσεια του νερού από τα φύλλα του τσαγιού και να μειωθεί η υγρασία στα φύλλα μέχρι 70% (ποικίλλει από περιοχή σε περιοχή). Σε ορισμένες περιπτώσεις τα φύλλα χάνουν περισσότερο από το ¼ του βάρους τους.

Το τσάι μπορεί να τοποθετηθεί στον ήλιο ή να απλωθεί σε ένα δίκτυο αυλακιών σε δροσερό και ευάερο χώρο. Στους ειδικά διαμορφωμένους χώρους, αέρας διοχετεύεται ανάμεσα στα φύλλα του τσαγιού αφαιρώντας την υγρασία με έναν ομοιόμορφο τρόπο.

Αυτή η διαδικασία διαρκεί περίπου 12 έως 17 ώρες. Στο τέλος αυτού του σταδίου, τα φύλλα είναι μαλακά και εύκαμπτα και έτσι στη συνέχεια τυλίγονται ευκολότερα.

ΤΥΛΙΓΜΑ

Το τσάι τοποθετείται σε μια τυλιχτική μηχανή, η οποία περιστρέφεται οριζόντια στο κυλιόμενο τραπέζι. Στο στάδιο αυτό αλλάζει η μορφή των φύλλων. Τα φύλλα «κατσαρώνουν»  και περιελίσσονται σπειροειδώς. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του τυλίγματος, τα φύλλα επίσης σπάνε για να είναι ανοικτά, όταν θα αρχίσει η επόμενη  επεξεργασία.

Εκτός από  το πιο παραδοσιακό  τύλιγμα, χρησιμοποιούνται και άλλες δύο μέθοδοι για την παραγωγή κυρίως του μαύρου τσαγιού. Αυτά τα τσάγια προορίζονται συνήθως για την παραγωγή τσαγιού σε σακουλάκια.

Η  μέθοδος παραγωγής CTC  ("Cut, tear, curl"):

Το CTC σημαίνει σύνθλιψη, σκίσιμο και κατσάρωμα. Το μαραμένο φύλλο κόβεται συχνά σε ένα ομοιόμορφο μέγεθος από τη μηχανή. Κατόπιν τα φύλλα διοχετεύονται,  στη CTC μηχανή όπου συνθλίβονται, σχίζονται και κατσαρώνουν σε μια ενιαία λειτουργία από μεταλλικούς κυλίνδρους. Ο εκχυλισμένος χυμός συλλέγεται και προστίθεται στα φύλλα πάλι. Τα συνθλιμμένα φύλλα έπειτα οξειδώνονται, ξηραίνονται και ταξινομούνται. Η CTC μέθοδος χρησιμοποιείται κυρίως στις περιοχές της Ινδίας

Η μέθοδος παραγωγής LTP:

Η τρίτη μέθοδος παραγωγής του μαύρου τσαγιού είναι η μέθοδος LTP, που ονομάστηκε έτσι από τον εφευρέτη της σχετικής μηχανής, τον επεξεργαστής τσαγιού Lawrie. Σε αυτήν την μέθοδο, τα μαραμένα φύλλα συχνά ισιώνονται πριν υποβληθούν σε επεξεργασία στη μηχανή LTP. Εδώ σχίζονται ουσιαστικά σε κομμάτια, από λεπίδες που περιστρέφονται με υψηλή ταχύτητα. Στη συνέχεια ακολουθούν οι τα συνήθη στάδια οξείδωσης, ξήρανσης και ταξινόμησης.

ΟΞΕΙΔΩΣΗ (ΖΥΜΩΣΗ)

Το στάδιο της οξείδωσης  των φύλλων του τσαγιού είναι ένα σημαντικό στάδιο για την παραγωγή του προϊόντος, γιατί, αφενός μεν από τον χρόνο οξείδωσης εξαρτάται ο τύπος του τσαγιού που θα παραχθεί και, αφετέρου, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την γεύση και το άρωμα.

Για το λόγο αυτό  γίνεται κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας  (η συνήθης θερμοκρασία είναι 26ο C και ο χρόνος κυμαίνεται από μισή έως 2 ώρες).

Αυτή η διαδικασία ελέγχεται συνεχώς με τη χρήση  θερμομέτρου, αλλά απαιτούνται και αρκετά χρόνια εμπειρίας. Η διαδικασία αυτή είναι επίσης γνωστή και ως «ζύμωση», αν και δεν γίνεται πραγματική   ζύμωση. Η ζύμωση στη διαδικασία παρασκευής του  τσαγιού αναφέρεται στην έκθεση των φύλλων του τσαγιού στο οξυγόνο (οξείδωση).

O χρόνος της οξείδωσης, καθορίζει τον τύπο και την ποιότητα του τσαγιού.

Δεδομένου ότι η οξείδωση αρχίζει από το στάδιο του τυλίγματος των φύλλων, το χρονικό διάστημα μεταξύ αυτών των σταδίων είναι ζωτικής σημασίας για την ποιότητα του τσαγιού.

Μόλις το τύλιγμα είναι πλήρες, το τσάι είτε τοποθετείται σε ειδικές δεξαμενές, είτε απλώνεται σε τραπέζια, όπου τα ένζυμα που βρίσκονται μέσα στα φύλλα του τσαγιού έρχονται σε επαφή με τον αέρα και αρχίζουν να οξειδώνονται. Αυτό δημιουργεί τη γεύση, το χρώμα και τη δύναμη του τσαγιού.

Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, το φύλλο αλλάζει χρώμα και από πράσινο γίνεται  ανοικτό καφέ και μετά σκούρο καφέ .

Όσο περισσότερο οξειδώνεται, τόσο πιο σκούρο είναι το τσάι. Τα πράσινα τσάγια δεν είναι οξειδωμένα ή είναι για μια πολύ μικρή χρονική περίοδο. Τα τσάγια Oolong , είναι μερικώς οξειδωμένα, ενώ τα μαύρα τσάγια είναι πιο πλήρως οξειδωμένα.

Μόλις συμπληρωθεί ο απαιτούμενος χρόνος οξείδωσης, τα  φύλλα αποξηραίνονται και η  οξείδωση σταματάει.

ΞΗΡΑΝΣΗ

Για να σταματήσει η διαδικασία οξείδωσης, το τσάι περνά μέσα από στεγνωτήρες καυτού αέρα. Αυτό μειώνει τη συνολική περιεκτικότητα σε υγρασία κάτω από  3%  περίπου και σταματά τη δράση των ενζύμων. Η οξείδωση σταματάει σ’ αυτό το στάδιο και το ξηρό τσάι είναι έτοιμο για να ταξινομηθεί σε κατηγορίες πριν από τη συσκευασία.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Το τελικό στάδιο είναι η ταξινόμηση των φύλλων,  σε κατηγορίες ανάλογα με τα μεγέθη τους (ολόκληρα φύλλα, σπασμένα, fannings και σκόνη), συνήθως με χρήση  κοσκίνων.( Το τσάι θα μπορούσε να χωριστεί και σε επί πλέον κατηγορίες  ανάλογα και με άλλα κριτήρια.
Για την κατάταξη σε  κατηγορίες, δείτε το σχετικό άρθρο για την ταξινόμηση του τσαγιού.
Το τσάι συσκευάζεται κανονικά σε μεγάλα ξύλινα κιβώτια και εξάγεται. Μπορεί περαιτέρω να συσκευαστεί σε μικρότερες συσκευασίες, τα σακουλάκια τσαγιού κ.λπ.

ΤΥΠΟΙ ΤΣΑΓΙΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ
 

Παραδοσιακά, το τσάι κατηγοριοποιείται σε τέσσερις κύριες ομάδες. Στο Πράσινο, στο Λευκό, στο Μαύρο και στο Oolong. Αυτή η κατηγοριοποίηση βασίζεται στον βαθμό ζύμωσης (οξείδωσης ) που έχουν υποστεί τα φύλλα του τσαγιού.

Το μαύρο τσάι παράγεται ως εξής:

Τα φρέσκα φύλλα που έχουν συλλεχθεί μαραίνονται , κόβονται ή συνθλίβονται και εκτίθενται στον αέρα για να γίνει η οξείδωσή τους.

Με την παρουσία του αέρα /  του οξυγόνου,  λαμβάνει χώρα μια ενζυμική αντίδραση, που επιδρά  στις κατεχίνες, (που υπάρχουν φυσικά)  στα φύλλα του τσαγιού. Έτσι οι κατεχίνες πολυμερίζονται και μετατρέπονται σε άλλα αντιοξειδωτικά φλαβονοειδή, στις  Θειαρουμπικίνες και στις Θειαφλαβίνες. Αυτά τα φλαβονοειδή δίνουν το σκούρο χρυσοκάστανο χρώμα και την ιδιαίτερη πλούσια γεύση στο μαύρο τσάι.

Για την παραγωγή του πράσινου τσαγιού η διαδικασία είναι η παρακάτω:

Τα πράσινα φύλλα του τσαγιού συνήθως θερμαίνονται με ατμό ή σε ειδικό τηγάνι αμέσως μετά την συλλογή.  Αυτό το βήμα της θέρμανσης σταματά την επίδραση του οξυγόνου και την ενζυμική αντίδραση. Συνεπώς, το πράσινο τσάι παραμένει  πλούσιο σε κατεχίνες.

H παραγωγή του τσαγιού Oolong

Είναι η «ενδιάμεση» μεταξύ αυτής του μαύρου & του πράσινου τσαγιού.. Τα φύλλα του φυτού υφίστανται ζύμωση αλλά για λιγότερο χρόνο από ότι για την παραγωγή του μαύρου τσαγιού. Το Oolong τσάι περιέχει φλαβονοειδή που βρίσκονται τόσο στο πράσινο, όσο και  μαύρο τσάι . Το χρώμα και η γεύση του βρίσκονται ανάμεσα στο χρώμα και στη γεύση του πράσινου και του μαύρου τσαγιού.

Λευκό Τσάι:  

Το λευκό τσάι προέρχεται από τα μπουμπούκια  και μερικές φορές επίσης από τα νεαρά φύλλα του φυτού.  Δεν υφίσταται οξείδωση και τα μπουμπούκια πρέπει να προστατεύονται από το φως του ήλιου για να προληφθεί  ο σχηματισμός της χλωροφύλλης. Τα μπουμπούκια καλύπτονται με «ασημένια» υφάσματα, φτιαγμένα από λεπτές ίνες, προστατεύεται από το φως του ήλιου για να αποτραπεί ο  σχηματισμός της χλωροφύλλης. Η διαδικασία είναι λεπτή και επιτρέπει μια πιο λεπτή και φρουτώδη γεύση.

Το λευκό τσάι παράγεται σε μικρότερη ποσότητα από ό, τι τα περισσότερα από τα άλλα είδη τσαγιού, και μπορεί συνεπώς να είναι πιο ακριβό,  από ό, τι το τσάι που προέρχεται  από το ίδιο φυτό, αλλά έχει υποβληθεί  σε άλλη επεξεργασία με άλλες μεθόδους

ΑΦΕΨΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΑ ΜΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ «ΤΣΑΙ», ΑΛΛΑ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ  ΑΠΟ ΑΛΛΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΟ CAMELIA SINENSIS

Τσάι Rooibos (κόκκινο τσάι)

Τσάι Rooibos είναι το φυτικό εκχύλισμα του φυτού  Rooibos Aspalathus linearis, που αναπτύσσεται κυρίως στο βορειοδυτικό ακρωτήριο της Νότιας Αφρικής.  Πρόκειται δηλαδή για άλλο ρόφημα και όχι για πραγματικό τσάι, αλλά έχει επικρατήσει η ονομασία Roibos tea ή Κόκκινο τσάι.  Το προϊόν είναι δημοφιλές στη Νότια Αφρική  από πολύ παλαιά, και τώρα καταναλώνεται σε πολλές χώρες.

Σε γενικές γραμμές παράγεται όπως το κανονικό μαύρο τσάι και τα φύλλα μετά την οξείδωση, δίνουν  το χαρακτηριστικό κόκκινο-καφέ χρώμα του «κόκκινου τσαγιού Rooibos».  Η γεύση του τσαγιού Rooibos συχνά περιγράφεται ως  «γλυκιά» με ελαφρά χαρακτηριστικά  «καρυδιού». Το τσάι Rooibos  παρασκευάζεται με τον ίδιο τρόπο όπως και το μαύρο τσάι.

Ελληνικό Τσάι του βουνού

Στην χώρα μας, αποκαλούμε Τσάι του βουνού, το φυτικό εκχύλισμα του φυτού Sideritis, που αναπτύσσεται σε χώρες γύρω από την Μεσόγειο ή κοντά στην Μεσόγειο

Στην Ελλάδα  αναπτύσσονται αυτοφυώς,  περίπου 17 είδη, τα γνωστότερα είναι:
•    τσάι βλάχικο (και στο Άγιο Όρος μπεττόνικα) (Sideritis athoa - Σιδερίτης η αθώα)
•    τσάι του Μαλεβού ή τσάι του Ταϋγέτου (Sideritis clandestina - Σιδερίτης η λαθραία)
•    μαλοτήρας ή καλοκοιμηθιά ειναι το τσάι της Κρήτης (Sideritis syriaca - Σιδερίτης η συριακή)
•    τσάι της Εύβοιας ή τσάι απ’ το Δέλφι (Sideritis euboea - Σιδερίτης η εύβοια)
•    τσάι του Ολύμπου (Sideritis scardica - Σιδερίτης η σκαρδική)
•    τσάι του Παρνασσού ή τσάι του Βελουχιού (Sideritis raeseri - Σιδερίτης του Ράσερ)
     
Κοινό χαρακτηριστικό των ειδών αυτών αλλά και γενικά του γένους Sideritis L. είναι ότι πρόκειται για φυτά ιδιαίτερα προσαρμοσμένα για να επιβιώνουν σε απόκρημνες βραχώδεις περιοχές με υψόμετρο άνω των 1000 μέτρων.

Είναι ένα ρόφημα πολύ δημοφιλές στην Ελλάδα. Αναφέρεται, ότι ο Διοσκουρίδης το χρησιμοποιούσε σαν φάρμακο για την επούλωση πληγών που είχαν προκληθεί από σιδερένια αντικείμενα, και έτσι πήρε και το όνομα του. Λέγεται, ότι είναι χρήσιμο για την υγεία, χάρη στα φλαβονοειδή που περιέχει.

Αναφέρεται ότι βοηθάει την πέψη, την τόνωση του οργανισμού , ότι έχει αντισηπτικές ιδιότητες και ότι συμβάλλει στην υγεία της καρδιάς.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ ΤΣΑΓΙΟΥ

Υπάρχουν διάφορα σκευάσματα τσαγιού διαθέσιμα, για τα οποία δεν ταιριάζει η  συνηθισμένη παραπάνω κατάταξη, για παράδειγμα

•    Το Pu-erh: Είναι τσάι που έχει υποστεί  διπλή ζύμωση. Αυτό το τσάι μπορεί να καταναλωθεί μέχρι και 50 χρόνια μετά την παραγωγή του.

•    Το Κίτρινο τσάι: Το τσάι αυτό  υποβάλλεται σε επεξεργασία παρόμοια με το πράσινο τσάι, αλλά με μια πιο αργή φάση ξήρανσης.

•    Το  Chong Cha : Το Chong Cha  παράγεται  από τους σπόρους των θάμνων του τσαγιού και όχι από τα φύλλα του.

•    Το Kukicha ή το τσάι του χειμώνα παράγεται, από κλαδιά και  από παλιά φύλλα που συλλέγονται  από το φυτό του τσαγιού κατά τη διάρκεια της περιόδου του « λήθαργου των δέντρων» , που ξηραίνονται/ψήνονται πάνω από  φωτιά.

•    Το  Lapsang ξηραίνεται με καύση πεύκου, έτσι ώστε να αναπτυχθεί μια δυνατή καπνιστή γεύση.

•    Το Rize Tea είναι ένα δυνατό μαύρο τσάι που παράγεται στην Τουρκία, με ξεχωριστή γεύση και ιδιαίτερη προετοιμασία, που συμπεριλαμβάνει και προθέρμανση.  Συχνά σερβίρεται με ζάχαρη.

Πηγές: teafountain.com - lipton.com - foodnet.eu - food-info.net