Παρασκευή, 24 Αυγούστου 2012

Η σωστή διατροφή ... προλαβαίνει το διαβήτη στα ... αρχικά στάδια!


Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Πλήρης διατροφικός οδηγός για τη διαχείριση του προδιαβήτη

Ο προδιαβήτης είναι μια μεταβολική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από αντίσταση στην ινσουλίνη και πρωτογενή ή δευτερογενή δυσλειτουργία των β κυττάρων του παγκρέατος. Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι μια κατάσταση κατά την οποία τα κύτταρα του οργανισμού δεν ‘αναγνωρίζουν’ την ορμόνη ινσουλίνη, με αποτέλεσμα η γλυκόζη να μην μπορεί να εισέλθει στα κύτταρα για να μεταβολιστεί. Τα β κύτταρα του παγκρέατος είναι τα κύτταρα από τα οποία εκκρίνεται η ινσουλίνη.

Αποτέλεσμα αυτών των δύο δυσλειτουργιών είναι η αδυναμία των κυττάρων του οργανισμού να χρησιμοποιούν τη γλυκόζη και έτσι να εμφανίζεται υπεργλυκαιμία (υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα), μια κατάσταση επιβαρυντική και μακροπρόθεσμα τοξική για τον οργανισμό μας. Η ύπαρξη είτε διαταραγμένης γλυκόζης νηστείας (Impaired Fasting Glucose, IFG), είτε διαταραγμένης ανοχής στη γλυκόζη (Impaired Glucose Tolerance, IGT), είτε συνδυασμού των δύο, εξηγείται ως ένδειξη παρουσίας προδιαβήτη.

Το έτος 2003 εκτιμήθηκε πως 314 εκατομμύρια άνθρωποι (το 8.2% του ενήλικου πληθυσμού) είχαν προδιαβήτη. Μέχρι το 2025, εκτιμάται πως ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί στα 472 εκατομμύρια ανθρώπους (9.0% του ενήλικου πληθυσμού). Στις ΗΠΑ, το 2003, το 7% του ενήλικου πληθυσμού (20,3 εκατομμύρια άνθρωποι) είχε προδιαβήτη. Μέχρι το έτος 2025, εκτιμάται πως το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί στο 7,9% του ενήλικου πληθυσμού (29,6 εκατομμύρια άνθρωποι). Tα υψηλότερα ποσοστά σημειώνονται σε Ασία και Ευρώπη. Μάλιστα, στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, το 2003, 18,7 εκατομμύρια άνθρωποι (6,8%) είχαν προδιαβήτη, ενώ μέχρι το 2025 εκτιμάται πως ο αριθμός αυτός θα φτάσει τα 36,5 εκατομμύρια (7,4%). Δυστυχώς, δεν υπάρχουν επιδημιολογικά δεδομένα που να αφορούν αποκλειστικά την Ελλάδα.

O προδιαβήτης αυξάνει τον κίνδυνο για ανάπτυξη σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, του τύπου δηλαδή του διαβήτη που οφείλεται κυρίως στον τρόπο ζωής (διατροφή πλούσια σε κορεσμένο λίπος και απλά σάκχαρα, υπερβάλλον σωματικό βάρος και απουσία φυσικής δραστηριότητας). Βέβαια, σε άτομα που έχουν διαγνωσθεί με προδιαβήτη, αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να καθυστερήσουν ή και να αποτρέψουν την ανάπτυξη σακχαρώδους διαβήτη.

Περίπου το 30% των ατόμων με διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη θα αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη μέσα στα επόμενα 5 χρόνια. Μάλιστα, η κατάσταση αυτή αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό επεισόδιο κατά 50%. Ωστόσο, τα αποτελέσματα μιας μεγάλης και έγκυρης επιδημιολογικής μελέτης, στην οποία συμμετείχαν 3.000 άτομα από την Αμερική, έδειξαν πως μια μείωση του σωματικού βάρους κατά 5-7% μείωσε την εμφάνιση του διαβήτη κατά 58%. Η απώλεια βάρους επιτεύχθηκε μέσω της κατάλληλης διατροφής (μείωση των συνολικών θερμίδων και του διαιτητικού λίπους) και συγχρόνως της μέτριας έντασης άσκησης (πχ ήπιο περπάτημα) για τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, μέσω δηλαδή κάποιων αλλαγών στον τρόπο ζωής αυτών των ατόμων.

Κάποιες γενικές συμβουλές για την επίτευξη της απώλειας βάρους και της γενικότερης αλλαγής στον τρόπο ζωής φαίνονται παρακάτω:

I. Εισάγετε τον προγραμματισμό στην καθημερινή σας διατροφή και μην αφήνετε τίποτα στην τύχη του. Όταν υπάρχει έλλειψη προγραμματισμού, γινόμαστε όλοι επιρρεπείς και ευάλωτοι και μπορεί, ακόμα και αν είμαστε πεπεισμένοι για την αξία της προσπάθειάς μας, να καταφύγουμε σε επιλογές που γνωρίζουμε ότι θα μας βλάψουν. Στο χώρο εργασίας πχ. αν δεν έχουμε προετοιμάσει από το σπίτι και πάρει μαζί μας κάτι ‘σωστό’ για να κολατσίσουμε, εύκολα μπορεί να παρασυρθούμε από τον συνάδελφο που τρώει μια σοκολάτα ή ένα σουβλάκι. Επιπλέον, καλό θα είναι να θυμόμαστε ότι τα μικρά και τακτικά γεύματα (4-6 την ημέρα) βοηθούν στο να διατηρούνται τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μας πιο σταθερά, χωρίς παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις.

II. Στοχεύστε σε μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει τροφές από όλες τις ομάδες: φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, όσπρια, γαλακτοκομικά, ψωμί, ψάρι, πουλερικά, κρέας και λίπη. Δεν έχει νόημα πχ. να σας ‘πιάσει φοβία’ με το ψωμί, τις πατάτες κλπ και να τα αποβάλλετε τελείως από τη διατροφή σας. Σημασία έχει να προτιμάτε από εδώ και στο εξής ψωμί ολικής αλέσεως και τις πατάτες να μην τις τρώτε τηγανιτές αλλά βραστές. Το κλειδί της επιτυχίας, λοιπόν, είναι οι πιο υγιεινές εναλλακτικές επιλογές και σε καμία περίπτωση ο αποκλεισμός κάποιων τροφών από την καθημερινή σας διατροφή.

III. Επιλέξτε τρόφιμα με χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπος και περιορίστε την κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών οξέων. Αυτό μπορείτε να το πετύχετε εάν προτιμήσετε το ψάρι και το λευκό κρέας, έναντι του κόκκινου, εάν στο μαγείρεμα χρησιμοποιείτε αποκλειστικά ελαιόλαδο, το οποίο μπορείτε να προσθέτετε προς το τέλος του μαγειρέματος, εάν αντικαταστήσετε το βούτυρο με φυτική μαργαρίνη κ. α.

IV. Ελαχιστοποιήστε την κατανάλωση ζάχαρης. Αυτό δεν σημαίνει ότι επιβάλλεται οπωσδήποτε ο αποκλεισμός της από τη διατροφή σας. Ωστόσο, η αντικατάστασή της από την φρουκτόζη (η οποία μεταβολίζεται βραδύτερα και δεν προκαλεί τόσο απότομη αύξηση του επιπέδου γλυκόζης στο αίμα μας όσο η γλυκόζη) ή από υποκατάστατα ζάχαρης στον καφέ ή στο τσάι δεν ενδείκνυται. Οι μελέτες για τις ανεπιθύμητες επιδράσεις της φρουκτόζης έδειξαν ότι αυξάνει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στο αίμα και ότι προκαλεί μια βραχυπρόθεσμη ινσουλινοαντίσταση στο επίπεδο των μυών. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η διατροφή μας δεν περιέχει μεγάλες ποσότητες φρουκτόζης, οπότε δεν θα πρέπει να ανησυχούμε. Ακόμα, όταν θυμηθείτε πχ. πόσο νόστιμα είναι τα βουτήματα που φτιάχνει το ζαχαροπλαστείο της γειτονιάς σας, μην απογοητευτείτε. Φτιάξτε τα μόνοι σας, χρησιμοποιώντας αλεύρι ολικής αλέσεως αντί του λευκού, αντί για άσπρη ζάχαρη βάλτε μαύρη και αντί για βούτυρο ελαιόλαδο. Το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι εξαιρετικό, αρκεί να μην σας λείψει η φαντασία.

V. Μην παραλείπετε να προσλαμβάνετε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα φυτικών ινών με την διατροφή σας (συνιστώμενα επίπεδα ημερήσιας πρόσληψης: 20 – 30 γρ.). Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες είναι τα δημητριακά, τα όσπρια, τα φρούτα, τα λαχανικά κλπ. Σχετικά πρόσφατα στην ελληνική αγορά κυκλοφόρησαν και ζυμαρικά ολικής αλέσεως, που μπορούν να θεωρηθούν μια σοφή επιλογή στην προσπάθεια αύξησης της προσλαμβανόμενης ποσότητας φυτικών ινών. Εντάξτε μια ποικιλία αυτών των τροφών στην καθημερινότητά σας.

VI. Καλό θα είναι να διακόψετε ή να περιορίσετε στο ελάχιστο την κατανάλωση αλατιού. Συνιστάται η καθημερινή κατανάλωση αλατιού να μην ξεπερνάει την ποσότητα που αντιστοιχεί σε 1 κουτ. γλυκού. Εναλλακτικά του αλατιού μπορείτε να χρησιμοποιείτε χυμό λεμονιού και ποικιλία καρυκευμάτων και μπαχαρικών. Άλλωστε, οι περισσότερες τροφές εμπεριέχουν από την φύση τους αλάτι με αποτέλεσμα το επιπρόσθετο να αποτελεί υπερβολή, συχνά εις βάρος της γεύσης του φαγητού.

VII. Κάντε την άσκηση τρόπο ζωής. Ο συνδυασμός έστω μισής ώρας γρήγορου περπατήματος την ημέρα με μια σωστή διατροφή θα αποφέρει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα στην προσπάθεια απώλειας βάρους. Επιπλέον, μια άλλη ευεργετική επίδραση της άσκησης στην περίπτωση του προδιαβήτη είναι η σταδιακή μείωση της ινσουλινοαντίστασης, γεγονός που με τον καιρό καθιστά πιο αποτελεσματική την χρησιμοποίηση της γλυκόζης από τον οργανισμό. Κάποια ‘τρικ’ για να αυξήσετε την άσκηση στην καθημερινότητά σας είναι να χρησιμοποιείτε τις σκάλες και όχι το ασανσέρ ή για τις κοντινές αποστάσεις να περπατάτε (πχ για το χώρο εργασίας σας) και να μην παίρνετε το αυτοκίνητο.

VIII. Τέλος, ποτέ μην επιλέγετε ένα τρόφιμο εάν πρώτα δεν συμβουλευτείτε την διατροφική του ετικέτα. Πολλές φορές η διαφήμιση οδηγεί στην παραπλάνηση του ανημέρωτου καταναλωτή, κάτι το οποίο μπορεί πολύ εύκολα να αποφευχθεί εάν συμβουλευτούμε τον πίνακα διατροφικής αξίας του τροφίμου. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα αναζητήσετε πχ. τα δημητριακά τα πιο πλούσια σε φυτικές ίνες, μην οδηγηθείτε από τον κάθε διαφημιστή αλλά από τα μάτια σας μόνο.

Η διάγνωση του προδιαβήτη δεν θα πρέπει να σας πανικοβάλλει. Ο προδιαβήτης σαν αυτοτελής νόσος, απέκτησε κλινική σημασία τα τελευταία χρόνια με απώτερο στόχο την πρόληψη της εμφάνισης του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Με αλλαγές στον τρόπο ζωής (σωστή διατροφή, απώλεια του υπερβάλλοντος σωματικού βάρους, συστηματική άσκηση) και χωρίς πολύ συχνά να κρίνεται απαραίτητη η παράλληλη φαρμακευτική αγωγή, η κατάσταση αυτή μπορεί να διαχειριστεί πολύ καλά ή ακόμη και να εξαφανιστεί.

Είναι σαφές πως κάθε αλλαγή στον τρόπο της ζωής μας είναι δύσκολη, αναλογιστείτε όμως τα οφέλη που θα αποκομίσετε απ’ αυτήν. Και μην ξεχνάτε ποτέ πως η καλύτερη αντιμετώπιση οποιουδήποτε προβλήματος υγείας είναι η πρόληψη!!

Πηγές: iatronet (Κ. Κυριακού) 

Η διατροφή και ... ο καρδιομεταβολικός κίνδυνος ... στην Ελλάδα!


Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος
(dps.kardiologos@gmail.com & 6944 372 956 & 2310 963 286

H εξέλιξη των διατροφικών συνηθειών στην Ελλάδα και η επίπτωση στον καρδιομεταβολικό κίνδυνο.

καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν ένα μεγάλο ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα τόσο για τη χώρα μας όσο και για τις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες. Τα νοσήματα αυτά κατέχουν την πρώτη θέση στις αιτίες θανάτου μεταξύ ανδρών και γυναικών τόσο στην Ευρώπη (σύμφωνα με το Health and Consumer Affairs Council Meeting on Employment and Social Policy, 2006), όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, με τη χώρα μας να συγκαταλέγεται πλέον στο δυσμενή κατάλογο των χωρών που πλήττονται περισσότερο.

Βάσει του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας - Π.Ο.Υ., το 80% των πρόωρων θανάτων προκαλούμενων από καρδιακά νοσήματα και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, θα μπορούσαν να αποφευχθούν με υγιεινή διατροφή, συστηματική φυσική δραστηριότητα και διακοπή του καπνίσματος.

Οι συχνότεροι παράγοντες καρδιομεταβολικού κινδύνου είναι:

η παχυσαρκία
η υπερλιπιδαιμία
ο σακχαρώδης διαβήτης
η υπερκατανάλωση λιπαρών, αλατιού και αλκοόλης
η υψηλή αρτηριακή πίεση
το κάπνισμα.

Η διατροφή, σε συνδυασμό με τη σωματική δραστηριότητα αποτελεί βασικό προδιαθεσικό παράγοντα που επηρεάζει θετικά ή αρνητικά τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο και όλους τους σχετικούς παράγοντες.

Ειδικότερα, η σωστή διατροφή έχει σχετιστεί σε πολλές επιδημιολογικές και προοπτικές μελέτες με την ελάττωση της ολικής θνητότητας, και ειδικότερα με τη μειωμένη θνητότητα λόγω καρδιαγγειακών παθήσεων (στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας).

Στη χώρα μας τις τελευταίες δεκετίες σχεδόν όλοι οι παραπάνω παράγοντες επιδεινώθηκαν, μέσα από τη μεγάλη διαφοροποίηση του τρόπου ζωής, την αστικοποίηση και τη διαμονή μεγάλου μέρους του πληθυσμού στα αστικά κέντρα, την αλλαγή και δυτικοποίηση της διατροφής μας μαζί με την απομάκρυνση από το μεσογειακό μοντέλο του ’60 και τέλος τη διαρκή χρήση του αυτοκινήτου και τον περιορισμό της καθημερινής κίνησης.

Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου καρδι-αγγειακών νοσημάτων, ενώ αποτελεί και μείζονα παράγοντα κινδύνου για:

Σακχαρώδη διαβήτη
Αρτηριακή υπέρταση
Υπερλιπιδαιμία
Μεταβολικό σύνδρομο

Με βάση στοιχεία του Π.Ο.Υ. εκτιμάται ότι η παχυσαρκία ευθύνεται παγκοσμίως για το 30% των εμφραγμάτων και των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, καθώς και για το 60% της υπερτασικής νόσου. Στη χώρα μας και σύμφωνα με στοιχεία του 2008 το ποσοστό στους άντρες φτάνει το 26% και στις γυναίκες το 18.2%, υψηλότερο από όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Έτσι μπορούμε να πούμε πως στη χώρα μας η παχυσαρκία λαμβάνει επιδημικές διαστάσεις.

Αν και είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου νοσηρότητας και θνητότητας καρδιαγγειακής νόσου δυστυχώς έχει υποτιμηθεί. Σε μελέτη της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρίας στην οποία συμμετείχαν 30.000 ερωτηθέντες, φάνηκε ότι μόνο το 8% των ερωτηθέντων ατόμων θεωρούν την παχυσαρκία ως μείζονα παράγοντα κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου. Ακόμη από τους 30.000 ερωτηθέντες, το 19% ήταν παχύσαρκοι (BMI>30), αλλά μόνο το 26% αυτών είχαν επίγνωση της κατάστασης και τέλος το υπόλοιπο 74% από τους 12.400 υπέρβαρους θεωρούσε ότι είχε φυσιολογικό βάρος σώματος

Ένα από τα βασικά αίτια της αύξησης της παχυσαρκίας ήταν η αύξηση στις καταναλισκόμενες θερμίδες καθημερινά (από τις 2912 τη δεκαετία του 60 στις 3666 kcal το 2003), που σε συνδυασμό με την αύξηση κυρίως των λιπιδίων κατά 56% και τη μειωμένη άσκηση οδήγησαν στο θετικό ενεργειακό ισοζύγιο. Επίσης το κύριο χαρακτηριστικό στην ποιοτική σύνθεση της θερμιδικής κατανάλωσης στη χώρα μας ήταν στα μεταπολεμικά χρόνια είναι η συνεχής αύξηση της ποσοστιαίας συμμετοχής των λιπιδίων και κυρίως των ζωικών και τρανς λιπών, μέσα από το έτοιμο φαγητό. Όσο αφορά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της διαφορποιημένης διατροφής μας που συνέβαλε στην αύξηση της παχυσαρκίας σε υψηλό βαθμό ήταν :

-η κατανάλωση κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων αυξήθηκε κατά 100-130% (FAO 1989)
-η κατανάλωση λαχανικών και πατάτας αυξήθηκαν επίσης,
-ενώ αντίθετα, η κατανάλωση δημητριακών και οσπρίων σημείωσε μείωση μικρότερη
-αύξηση σημειώθηκε στην κατανάλωση φρούτων
-η κατανάλωση ζωικών λιπών άρχισε να αυξάνεται από τη δεκαετία του ‘80, χωρίς ωστόσο να υποκαταστήσει την κατανάλωση φυτικής προέλευσης ελαίων και κυρίως ελαιόλαδου, που παραμένει υψηλή.
-υπερδιπλασιάστηκε η κατανάλωση ζάχαρης (WHO 2008).

Σακχαρώδης Διαβήτης

Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι το 10% πάσχει από ΣΔ, ενώ ο σακχαρώδης διαβήτης όχι μόνο αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, αλλά δρα συνεργικά και μεγεθύνει την επίδραση των υπολοίπων παραγόντων κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων όπως υπερλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, κάπνισμα, παχυσαρκία. Σε πληθυσμιακές μελέτες έχει φανεί ότι τα άτομα που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη διατρέχουν τριπλάσιο κίνδυνο να προσβληθούν από ισχαιμική καρδιοπάθεια, σε σχέση με τους υγιείς (Yusuf et al. 2001).

Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη χώρα μας σχετικά με το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου αναφέρεται ότι το 31% των ατόμων που έχουν προσβληθεί από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου έπασχαν ήδη από σακχαρώδη διαβήτη (Andrikopoulos et al. 2007). Σε εκτίμηση του επιπολασμού του διαβήτη στη χώρα μας από τον Π.Ο.Υ φαίνεται ότι από το 6.1 το 2003 θα φτάσουμε στο 7.3 το 2025.

Ισχαιμικά επεισόδια

Την χρονική περίοδο 1970 - 2004 σημειώθηκε μια δραματική αύξηση της θνησιμότητας κατά 27,8% στην Ελλάδα, έναντι μείωσης 42%-69,3% των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ειδικά σε ηλικίες <65 ετών η Ελλάδα το 2004, παρουσίαζε πλέον την υψηλότερη θνησιμότητα από ισχαιμική καρδιοπάθεια στη Δυτική Ευρώπη, διπλάσια από την αντίστοιχη των μεσογειακών και των περισσότερων άλλων δυτικοευρωπαϊκών χωρών, ενώ παρουσιάζει έναν ιδιαίτερα υψηλό δείκτη θνησιμότητας από παθήσεις των εγκεφαλικών αγγείων. Είναι φανερό λοιπόν πως αλλάζοντας τις διατροφικές μας συνήθειες αλλά και τον τρόπο ζωής μας, κατά τα δυτικά πρότυπα, καταφέραμε να εκτινάξουμε τα επίπεδα και ποσοστά όλως των μεταβολικών καταστάσεων που επιβαρύνουν την καδιαγγειακή υγεία μας.

Τώρα λοιπόν, και κάτω από τις ακραίες κοινωνικο - οικονομικές συνθήκες της σύγχρονης οικονομικής κρίσης στη χώρα μας πρέπει να προσπαθήσουμε να επανεφέρουμε τη διατροφή μας στα παλιά πρότυπα του 60.

Συμπερασματικά

Περισσότερα όσπρια και λαχανικά, λιγότερο κρέας, αποφυγή έτοιμων γευμάτων και τυποποιημένων τροφίμων, ψάρι φτηνό αλλά υψηλής διατροφικής αξίας όπως η σαρδέλα και ο γάβρος, φαγητό μαγειρεμένο στο σπίτι και ζυμωτό ψωμί θα επαναφέρουν το μεσογειακό μοντέλο διατροφής και μαζί την καρδιαγγειακή μας υγεία και παράλληλα το περισσότερο-και αναγκαστικό λόγω ακρίβειαςν ακρίβειας των καυσίμων-περπάτημα μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα παραπάνω -αρνητικά- ποσοστά.

Πηγές: iatronet (X. Δημοσθενόπουλος) 

Πέμπτη, 23 Αυγούστου 2012

Το θαυματουργό ... γιαούρτι ...! Για παιδιά και μεγάλους ...!


Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Γιαούρτι το θαυματουργό!

Το γιαούρτι είναι πολύ θρεπτικό και αποτελεί μια από τις αγαπημένες τροφές των παιδιών αλλά και των μεγάλων.

Ας δούμε όλα τα μυστικά αυτής της τόσο σημαντικής τροφής για να διαλέξουμε σωστά το καλύτερο τόσο για τα παιδιά όσο και μας τους μεγαλύτερους στην ηλικία.

Το γιαούρτι είναι απαραίτητο στο καθημερινό διαιτολόγιο των παιδιών κάθε ηλικίας, αφού ως τροφή φημίζεται για την υψηλή βιολογική της αξία. Περιέχει όλα τα θρεπτικά συστατικά του γάλακτος και μπορεί να αποτελέσει μια από τις πρώτες ημι-στερεές τροφές του βρέφους, από τον 6ο μήνα. Μετά το 12ο μήνα, μπορεί θαυμάσια να καταναλώνεται ανάμεσα στο πρωινό και στο μεσημεριανό γεύμα ή ως απογευματινό, μόνο του ή σε συνδυασμό με φρούτα, μέλι, δημητριακά κ.λπ.

Ειδικά οι συσκευασίες που απευθύνονται αποκλειστικά σε παιδιά, περιέχουν όλες τις βιταμίνες, τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη και την υγεία τους. Συνδυασμένο με φρούτα και δημητριακά (αλεσμένα ή μη) το γιαούρτι μπορεί να αποτελέσει ένα πλήρες ενδιάμεσο γεύμα, υψηλής θρεπτικής αξίας, με περιορισμένη ποσότητα θερμίδων.

Διατροφική αξία

Το γιαούρτι είναι μια πολύ θρεπτική και εύπεπτη τροφή, κατάλληλη για όλες τις ηλικίες και φυσικά για όλες τις φάσεις της ανάπτυξης. Ας δούμε γιατί:

Το γιαούρτι -και ειδικότερα το παιδικό- περιέxει υψηλό ποσοστό πρωτεϊνών, ασβεστίου, φωσφόρου, ψευδάργυρου, βιταμινών Α, Β2 και Β12. O συνδυασμός όλων αυτών των συστατικών συμβάλλει στη γρήγορη ανάπτυξη του οργανισμού και στη διατήρηση της καλής υγείας του. Συγκεκριμένα, οι πρωτεΐνες αποτελούν τα σημαντικότερα "δομικά" συστατικά για την ανάπτυξη των οργάνων και του σκελετού, και κυρίως για την ανάπτυξη των μυών. Η βιταμίνη Α προστατεύει την όραση και τα δόντια, ενώ είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του δέρματος. Η Β2 χαρίζει ενέργεια στον παιδικό οργανισμό και η Β12, εκτός από τη βοήθεια που προσφέρει στην απορρόφηση των συστατικών, συμβάλλει και στην παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων του αίματος.

Περιέxει επίσης ζωντανούς μικροοργανισμούς (προκύπτουν μετά τη ζύμωση του γάλακτος), οι οποίοι ρυθμίζουν την ισορροπία της εντερικής xλωρίδας, που είναι σημαντική για τη σωστή λειτουργία του εντέρου και την αποφυγή γαστρεντερικών προβλημάτων.

Το γιαούρτι έχει αντισηπτικές ιδιότητες λόγω μιας ουσίας του περιέχει, του γαλακτικού οξέος, που εμποδίζει τη ζύμωση και την απορρόφηση των τοξινών.

Παράγει ουσίες και φυσικά αντιβιοτικά, ικανά να καταστρέψουν βακτηρίδια που προκαλούν ασθένειες (όπως, λόγου xάρη, η φυματίωση). Σύμφωνα με έρευνες, ένα από τα βακτήρια του γιαουρτιού, το λακτομπάκιλους, αποδείxθηκε ότι καταστέλλει την παραγωγή ενζύμων που ευνοούν τους όγκους στο παxύ έντερο.

Oι πρωτεΐνες στο γιαούρτι είναι υψηλής βιολογικής αξίας, ενώ η ποιότητά τους είναι ανώτερη από αυτών του γάλακτος. Η ποσότητά τους, μάλιστα, όπως και εκείνη του ασβεστίου, είναι αρκετά μεγαλύτερη από την αντίστοιχη του γάλακτος, γιατί όλα τα συστατικά περιέχονται σε συμπυκνωμένη μορφή. Συγκεκριμένα, οι πρωτεΐνες αυτές xωνεύονται πιο εύκολα, διότι είναι περισσότερο "τρωτές" στα ένζυμα της πέψης. Πράγματι, στο γιαούρτι γίνονται αρκετές ζυμώσεις, με αποτέλεσμα να αφομοιώνεται (κατά 93%) από το έντερο πολύ πιο εύκολα από ό,τι το γάλα. Σε περιπτώσεις γαστρεντερίτιδας (διάρροιας), όταν ο παιδίατρος συνιστά διακοπή του γάλακτος, η αντικατάστασή του με γιαούρτι είναι η ιδανική λύση. Επίσης, τα παιδιά που έχουν πρόβλημα με τη λακτόζη μπορούν άφοβα να φάνε γιαούρτι και να λάβουν από εκεί το ασβέστιο και τα υπόλοιπα απαραίτητα συστατικά.

Το γιαούρτι που προορίζεται για τις μικρές ηλικίες έχει απαλή, δροσιστική γεύση, που το κάνει ιδιαίτερα ευχάριστο στα παιδιά. Τα πλούσια θρεπτικά συστατικά που περιέχει και οι σχετικά λίγες θερμίδες του συμβάλλουν στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας.

Είδη γιαουρτιών

Υπάρχουν πολλοί τύποι γιαουρτιών, ανάλογα με το γάλα και την επεξεργασία του, αλλά και με τα έξτρα υλικά που προστίθενται στη βασική "συνταγή":

Αγελαδινό στραγγιστό: Το γνωστό αγαπημένο γιαούρτι με την απολαυστική γεύση και τη σφιxτή υφή φτιάxνεται από γάλα αγελάδας και ανθόγαλα. Διατίθεται με λιπαρά από 0% έως 10%. Είναι ιδανικό και ως επιδόρπιο (με μέλι, με φρούτα κ.ά.), καθώς και για τη μαγειρική. Ακόμη και τελείως άπαxο, περιέxει υψηλό ποσοστό ασβεστίου και άλλων θρεπτικών συστατικών.

Αγελάδας σκέτο: Παρασκευάζεται από πλήρες, ημιαποβουτυρωμένο ή αποβουτυρωμένο φρέσκο γάλα αγελάδας. Είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες, ασβέστιο και άλλα θρεπτικά συστατικά.

Πρόβειο: Παρασκευάζεται με αγνό πρόβειο γάλα, συνήθως από παραδοσιακές γαλακτοκομικές μονάδες. Είναι πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά.

Γιαούρτι με χυμό ή κομμάτια φρούτων: Παρασκευάζεται από φρέσκο γάλα αγελάδας και ανθόγαλα. Κυκλοφορεί με μεσαία, xαμηλά και 0% λιπαρά, σε διάφορες γεύσεις φρούτων, όπως βερίκοκο, βύσσινο, μπανάνα, φράουλα, εξωτικά φρούτα, φρούτα του δάσους. Ανάμεσα στις ποικιλίες υπάρxουν και γιαούρτια με φυτικές ίνες δημητριακών, που βοηθούν στον έλεγxο των επιπέδων xοληστερίνης και στην καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας.

Γιαούρτι με μέλι, γλυκό του κουταλιού κ.λπ: Πλούσια σε γεύση, τα γιαούρτια αυτά παρασκευάζονται από γάλα αγελάδας και ανθόγαλα. Τρώγονται περισσότερο ως επιδόρπια.

Περιεκτικότητα σε ασβέστιο διαφόρων τύπων γιαουρτιού
Ασβέστιο (mg/1φλιτζάνι 227gr)

Πλήρες (πρόβειο) = 274
Με 2% λιπαρά = 415
Με 0% λιπαρά = 452
Με γεύση φρούτου  314

Γιαούρτια ειδικά για μικρά παιδιά

Είναι γιαούρτια συνήθως εμπλουτισμένα με συστατικά που στηρίζουν την ανάπτυξη των παιδιών. Περιέχουν πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας που είναι απαραίτητες για την ωρίμανση και την ανάπτυξη των κυττάρων, καθώς και για τη φυσιολογική λειτουργία των ενζύμων. Oι συνιστώμενες ημερήσιες ποσότητες πρωτεϊνών αποτελούν το 10 - 15% των συνολικών θερμίδων, γιατί πρόκειται για απαραίτητο δομικό συστατικό του οργανισμού. Απαραίτητο συστατικό για τη διατροφή των βρεφών είναι ασφαλώς και οι υδατάνθρακες, οι οποίοι συμβάλλουν στην υγιή ανάπτυξη των παιδιών μέχρι ακόμη και την ηλικία της εφηβείας. Η λακτόζη, που περιέχεται στο γάλα και στο γιαούρτι, είναι ο μοναδικός υδατάνθρακας που προέρχεται από θηλαστικά και είναι απαραίτητος για τη διατροφική ισορροπία των μικρών παιδιών. Τα λιπαρά είναι εξίσου σημαντικά για τη διατροφή τους, γι' αυτό και το παιδικό γιαούρτι τα περιλαμβάνει σε ένα ιδιαίτερα σημαντικό ποσοστό. Τα υπόλοιπα συστατικά είναι οι γνωστές βιταμίνες ή τα μέταλλα, όπως είναι ο σίδηρος. O σίδηρος είναι απαραίτητο συστατικό της αιμοσφαιρίνης που μεταφέρει το οξυγόνο στο αίμα. Παράλληλα, όμως, ενισχύει και την άμυνα του οργανισμού. Τα παιδικά γιαούρτια πολλές φορές περιέχουν πουρέ από θρεπτικά φρούτα και δημητριακά, ενώ δεν περιέχουν συντηρητικά και χρωστικές.

Γιαούρτι με φρούτα και αλεσμένα δημητριακά

Τα φρούτα είναι η καλύτερη πηγή βιταμινών και γι' αυτό πρέπει να περιλαμβάνονται απαραίτητα στο καθημερινό διαιτολόγιο των παιδιών. O συνδυασμός τους με ένα εμπλουτισμένο σε βιταμίνες και σίδηρο γιαούρτι είναι πολλές φορές ιδανικός, αφού τα θρεπτικά συστατικά τους μπορεί να αποτελέσουν ένα πλήρες γεύμα. Εκτός από τις γνωστές βιταμίνες Α, Β και C, τα φρούτα έχουν μεγάλη περιεκτικότητα και σε φολικό οξύ, μια βιταμίνη της οικογένειας Β που είναι πολύ σημαντική για τη δημιουργία νέων κυττάρων και για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού. Είναι, επίσης, καλή πηγή φυτικών ινών, που βελτιώνουν τη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος και καταπολεμούν τη δυσκοιλιότητα. Φυτικές ίνες περιέχουν και τα δημητριακά, τα οποία μαζί με τα γαλακτοκομικά προϊόντα αποτελούν τη βάση της διατροφής των παιδιών. Αποτελούν τα βασικότερα συστατικά της μεσογειακής διατροφής και χαρακτηρίζονται από τη μεγάλη τους θρεπτική αξία, τα ανόργανα άλατα, τους υδατάνθρακες και τα φυτικά λίπη τους. Μαζί με το γιαούρτι, αποτελούν ένα πλήρες, θρεπτικότατο γεύμα.

Κοιτάξτε την ετικέτα!

Το πραγματικό γιαούρτι πρέπει να αναφέρει στην ετικέτα "ζωντανό" ή "με ζωντανά γαλακτικά ένζυμα" ή να γράφει την επιστημονική τους ονομασία. Βεβαιωθείτε ακόμη ότι το γιαούρτι με φρούτα δεν περιέxει προσθετικά ή συντηρητικά, όπως σορβικό κάλιο (που xρησιμοποιείται στα φρούτα).

Η συνταγή της υγείας!

Παλαιότερα το γιαούρτι φτιαxνόταν κυρίως από πρόβειο γάλα, ενώ σήμερα παράγεται συνήθως από αγελαδινό. Η πρώτη ύλη του, λοιπόν, είναι το φρέσκο γάλα, που πήζει και ζυμώνεται με τη βοήθεια δύο βακτηρίων, του λακτομπάκιλους μπουλκάρικους και του στρεπτόκοκκους τερμόφυλους. Δηλαδή, μέσω της δράσης των βακτηρίων αυτών και κάτω από ορισμένες συνθήκες, το γάλα, που προηγουμένως έxει παστεριωθεί, μετατρέπεται σε ένα άλλο προϊόν (γιαούρτι) με παxύρρευστη υφή και xαρακτηριστική υπόξινη γεύση. Η ένδειξη "ζωντανό" στα σύγxρονα τυποποιημένα γιαούρτια σημαίνει ότι πέρα από την παστερίωση του γάλακτος δεν έxει ακολουθήσει άλλη παστερίωση στο τελικό προϊόν, το οποίο διατηρεί όλα τα γαλακτικά του ένζυμα ζωντανά. Στο εμπόριο, σήμερα, το αγελαδινό τυποποιημένο γιαούρτι διατίθεται λευκό, πλήρες, ημιαποβουτυρωμένο ή αποβουτυρωμένο, αλλά και σε ποικίλες γεύσεις: με xυμό και κομμάτια φρούτων, με μέλι, με πουρέ φρούτων, με δημητριακά κ.ά.
 
Θρεπτικά συστατικά ανά 100gr

Ενέργεια = 107kcal (449kj)  
Πρωτεΐνες = 5,2 g  
Υδατάνθρακες = 14 g  
Λιπαρά = 3,3 g  
Σίδηρος = 0,9 mg (15% της ΣΗΠ*)
Βιταμίνη Α = 121 μg (30% της ΣΗΠ*)
Βιταμίνη D = 1,5 μg (15% της ΣΗΠ*)
Βιταμίνη C = 5 mg (20% της ΣΗΠ*)
*ΣΗΠ: Συνιστωμένη Ημερήσια Παροχή

Είναι τόσο θρεπτικό!

Ένα κύπελλο γιαούρτι καλύπτει από τις συνολικές ημερήσιες ανάγκες του παιδιού:

Το 38% σε ασβέστιο
Το 22% σε βιταμίνη Β2
Το 20% σε φώσφορο
Το 9% σε μαγνήσιο
Το 8% σε πρωτεΐνες ανώτερης βιολογικής αξίας
Το 5% σε βιταμίνη Β1
Το 5% σε βιταμίνη Α
Το 5% σε ενέργεια
Το 3% σε υδατάνθρακες
Το 2% σε σίδηρο

Πηγές: health.in.gr

Τετάρτη, 22 Αυγούστου 2012

Στοπ στην ... παιδική παχυσαρκία ...!


Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Παιδική παχυσαρκία

Ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ιατρική είναι η παιδική παχυσαρκία. Δυστυχώς, η συχνότητά της φαίνεται να αυξάνει παράλληλα με την αύξηση των κινδύνων της στην ενήλικη ζωή.

Η παχυσαρκία στις ημέρες μας έχει πάρει διαστάσεις "επιδημίας" και για τις προηγμένες χώρες αποτελεί σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Πού όμως βρίσκεται η ρίζα του κακού; Ο Αγγλος ποιητής William Wordworth έλεγε ότι "το παιδί είναι ο πατέρας του ανθρώπου". Μήπως λοιπόν η εξήγηση για το υπερβολικό βάρος του παχύσαρκου βρίσκεται στην παιδική του ηλικία;

Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι ένα στα τέσσερα παιδιά είναι υπέρβαρο! Πριν από όλα, πρέπει να δοθεί ένας σωστός ορισμός της παιδικής παχυσαρκίας. Ένας ενήλικος έχει σταθερό ύψος και με το πέρασμα του χρόνου το μόνο που μπορεί να αλλάξει είναι το βάρος του. Στο ύψος του αντιστοιχεί ένα ιδανικό βάρος με μία απόκλιση. Αν το βάρος του είναι μεγαλύτερο από την τιμή της υψηλότερης απόκλισης, θεωρείται υπέρβαρος.

Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν αυτά τα δύο μεγέθη αυξάνουν κατά τρόπο αρμονικό, το σώμα έχει σωστές αναλογίες. Αν η αύξηση του βάρους είναι ταχύτερη από την αύξηση του ύψους, το παιδί είναι υπέρβαρο. Έπειτα από μελέτες που έχουν γίνει σε χιλιάδες παιδιά, έχουν καθοριστεί ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές βάρους και ύψους για κάθε ηλικία με μία απόκλιση.

Στο βιβλιάριο υγείας του παιδιού υπάρχουν διαγράμματα, στα οποία φαίνεται πόσο πρέπει να είναι το ύψος σε σχέση με την ηλικία και πόσο πρέπει να είναι το βάρος σε σχέση με το ύψος. Για να καταλάβουν λοιπόν οι γονείς αν το παιδί τους είναι χοντρό, πρέπει να ζητήσουν από το γιατρό να το ζυγίσει, να το μετρήσει και να ελέγξει τις αναλογίες του με βάση τα διαγράμματα του βιβλιαρίου υγείας, ή να χρησιμοποιήσετε ένα από τα εργαλέια μας στους "μετρητές υγείας" που ονομάζετε "διακύμανση βάρους / ύψους για παιδιά / βρέφη". Το πιο πρώιμο σημείο πάχυνσης είναι μία μεγάλη αύξηση βάρους τον πρώτο χρόνο ζωής. Αν το παιδί πάρει περισσότερα από 7,5 κιλά, οι πιθανότητες να γίνει παχύσαρκος ενήλικος είναι τριπλάσιες από ένα άλλο παιδί. Το δεύτερο ερώτημα είναι ποια παιδιά κινδυνεύουν να παχύνουν περισσότερο.

Δυστυχώς και εδώ "αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα". Έχει, δηλαδή, παρατηρηθεί ότι, όταν και οι δύο γονείς είναι παχύσαρκοι, στο 80% των περιπτώσεων, το παιδί θα είναι επίσης παχύσαρκο. Όταν μόνο ο ένας γονέας είναι παχύσαρκος, το παιδί είναι και αυτό παχύσαρκο, στο 40% των περιπτώσεων. Απεναντίας, όταν και οι δύο γονείς έχουν φυσιολογικό βάρος, το παιδί γίνεται παχύ μόνο στο 7% των περιπτώσεων.

Παρά τις εκτεταμένες έρευνες δεν είναι ακόμη γνωστό σε ποιο ποσοστό ευθύνεται η κληρονομικότητα και σε ποιο ο τρόπος ζωής. Αυτό συμβαίνει γιατί οι γονείς δίνουν στο παιδί τα γονίδια τους, αλλά και το ανατρέφουν με τις δικές τους συνήθειες. Μία γενετική πληροφορία χρειάζεται και το κατάλληλο περιβάλλον για να εκφραστεί και, όταν λέμε περιβάλλον, εννοούμε τον τρόπο ζωής του παιδιού, δηλαδή τη διατροφή και τη φυσική άσκηση.

Τα παχύσαρκα παιδιά είναι σε σχέση με τα υπόλοιπα λιγότερο κινητικά, βλέπουν πολύ περισσότερη ώρα τηλεόραση και παίζουν με ηλεκτρονικούς υπολογιστές πιο συχνά. Επίσης, τρώνε περισσότερα λιπαρά και λιγότερους υδατάνθρακες, λιγότερο ή καθόλου πρόγευμα, ενώ, αντίθετα, απολαμβάνουν ένα πιο πλούσιο δείπνο.

Ποιος όμως φταίει γι' αυτό; Κατά κύριο λόγο οι γονείς. Η διατροφή των παιδιών είναι πράγματι ένας καθοριστικός παράγοντας στη διαμόρφωση της σύστασης του σώματος. Τα λιποκύτταρα είναι τα κύτταρα του σώματος που είναι εξειδικευμένα στην αποθήκευση του λίπους. Το μέγεθός τους αυξάνεται μέχρι την ηλικία των έξι χρόνων -και ειδικά τον πρώτο χρόνο της ζωής του παιδιού- ενώ από τα επτά έως τα είκοσι αυξάνεται ο αριθμός τους.

Αν εμφανιστεί παχυσαρκία στα πρώτα χρόνια της ζωής, λέγεται υπερτροφική και μπορεί να είναι παροδική, ενώ, εάν εγκατασταθεί μετά το έκτο έτος της ηλικίας, λέγεται υπερπλαστική και είναι μονιμότερη. Μερικές μελέτες έδειξαν ότι οι δύο κρίσιμες περίοδοι αύξησης του λίπους είναι στα έξι χρόνια και η εφηβεία.

Το ερώτημα που γεννιέται είναι αν υπάρχει ή όχι συσχέτιση της παιδικής παχυσαρκίας με την παχυσαρκία των ενηλίκων. Έχει παρατηρηθεί ότι περίπου τα μισά από τα παιδιά που είναι υπέρβαρα σε ηλικία ενός έτους συνεχίζουν να είναι υπέρβαρα και μετά τα 21 τους. Αντίθετα, από τα παιδιά που είναι λεπτά ή κανονικά ενός έτους, μόνο 20% θα γίνουν παχύσαρκα στα 21 τους. Χρειάζονται όμως ακόμη πολλές μελέτες και πολυετής παρακολούθηση για να αποσαφηνιστεί εάν η παιδική παχυσαρκία συνεχίζεται και κατά την ενηλικίωση.

Αντίθετα, τα άμεσα αποτελέσματα της παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία είναι γνωστά:
1. Τα παχύσαρκα παιδιά είναι συνήθως ψηλότερα από τα υπόλοιπα.
2. Στα παχύσαρκα κορίτσια αρχίζει νωρίτερα η έμμηνος ρήση.
3. Αγόρια και κορίτσια έχουν τεράστια κοινωνικά και οικογενειακά προβλήματα λόγω του βάρους τους, γεγονός που τους δημιουργεί έντονα συμπλέγματα κατωτερότητας, ψυχολογική αστάθεια και πολλές φορές περιθωριοποίηση.

Όπως και για τις περισσότερες ασθένειες, η ιατρική προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες όταν καλείται να προλάβει παρά να θεραπεύσει. Αυτήν τη στιγμή τα μόνα όπλα κατά της παιδικής παχυσαρκίας είναι η σωστή διατροφή και η συστηματική άσκηση.

Πηγές: health.in.gr (Χ.Κανδηλώρου)

Τρίτη, 21 Αυγούστου 2012

Μεταβολισμός και ... ενέργεια ...!


Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Μεταβολισμός και ενεργειακή κατανάλωση

Oρισμός: Μεταβολισμός είναι το σύνολο των χημικών, θερμικών και μηχανικών διεργασιών για τη γέννηση, ανάπτυξη και συντήρηση του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον πρώτο θερμοδυναμικό νόμο, παρ' όλο που η ενέργεια μεταφέρεται και μετασχηματίζεται, ούτε δημιουργείται ούτε καταστρέφεται. Συνεπώς, για να υπάρξει μεταβολή στη μάζα του σώματος, θα πρέπει να προϋπάρξει αντίστοιχη μεταβολή στο ενεργειακό ισοζύγιο.

Εντροπία ονομάζεται η θερμική ενέργεια που δεν έχει πλέον τη δυνατότητα παραγωγής έργου.

Στον αναπτυσσόμενο οργανισμό, η ζωή δίνει τη δύναμη της "αρνητικής εντροπίας", διότι, με τη βοήθεια χημικών συστημάτων, μπορεί να οικοδομεί πολύπλοκα σχήματα από απλούστερα συστατικά.

Στον ώριμο οργανισμό, με εξαίρεση τη φυσική δραστηριότητα, όλη η προσφερόμενη με την τροφή ενέργεια αποβάλλεται από το σώμα με τη μορφή θερμότητας. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της θερμότητας παράγεται επειδή ο οργανισμός δεν έχει καλή "απόδοση" στη μετατροπή της χημικής ενέργειας των τροφών σε κάποια άλλη μορφή (π.χ., ΑDΡ προς ΑΤΡ) που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παραγωγή έργου. Από τη θερμότητα αυτή δεν παράγεται έργο, επειδή το ανθρώπινο σώμα είναι ισόθερμο και έτσι έχουμε αύξηση της εντροπίας.

Υπολογισμός ενεργειακής πρόσληψης

Ακριβής προσδιορισμός: όλα τα συστατικά ενός γεύματος διπλασιάζονται και το ένα μέρος καταναλώνεται από τον εξεταζόμενο, ενώ το άλλο μέρος υφίσταται πλήρη χημική ανάλυση ή καίγεται σε ειδικό κλίβανο. Παράλληλα, με 24ωρη συλλογή ούρων και κοπράνων υπολογίζονται η απορροφημένη και η μεταβολισμένη ενέργεια της τροφής από την εξίσωση: Μεταβολιζόμενη ενέργεια - Ολική ενέργεια - (απώλεια ενέργειας κοπράνων + ούρων). Το 75% της μεταβολισμένης ενέργειας μετατρέπεται σε θερμική ενέργεια και μόλις το 25% χρησιμοποιείται για τη συντήρηση, τη σωματική δραστηριότητα και την αύξηση.

Εμπειρικός προσδιορισμός: συνίσταται στην αναλυτική καταγραφή των καταναλωθέντων τροφίμων σε ποσότητα και ποιότητα και στον υπολογισμό της σύνθεσής τους και της εμπεριεχόμενης μεταβολιζόμενης ενέργειας βάσει πινάκων. Η μέθοδος αυτή έχει σφάλμα 3-10% στον ποσοτικό προσδιορισμό της πρόσληψης με ιδανικές συνθήκες, αλλά είναι ακριβής για την ανάλυση των διαιτητικών συνηθειών, δηλαδή την ανάλυση της ποιοτικής πρόσληψης τροφής.

Υπολογισμός ενεργειακής κατανάλωσης

Αμεση θερμιδομετρία: όλη η ενέργεια που καταναλώνεται από το σώμα σε κατάσταση ηρεμίας εκλύεται στο περιβάλλον ως θερμότητα. Η μέτρηση αυτής της θερμότητας δίνει και την ενεργειακή κατανάλωση.

Εμμεση θερμιδομετρία: η θερμότητα στο ανθρώπινο σώμα απελευθερώνεται από οξείδωση. Αν γνωρίζουμε την ποσότητα του οξυγόνου που καταναλώθηκε, την ποσότητα του CO2 που παρήχθη και τη χημική σύσταση της ουσίας που μεταβολίστηκε, είναι δυνατόν να υπολογίσουμε την ποσότητα της ενέργειας που μεταβολίστηκε. Η αρχή αυτή εφαρμόζεται σήμερα στην καθημερινή πράξη με τις συσκευές έμμεσης θερμιδομετρίας. Το πλεονέκτημα της μεθόδου είναι ότι, εκτός από την ενεργειακή κατανάλωση, μπορούμε επακριβώς να υπολογίσουμε και την ποσότητα και την αναλογία των μακροστοιχείων της διατροφής που οξειδώθηκαν.

Μη αναπνευστικές μέθοδοι: α) καταγραφή σωματικών δραστηριοτήτων και εξαγωγή αθροίσματος από τον εμπειρικό υπολογισμό του βασικού μεταβολισμού, το ενεργειακό κόστος της σωματικής δραστηριότητας και το ενεργειακό κόστος της σίτισης, β) ανάλυση κινητικής, ραδιενεργού άνθρακα ανάλυση, κινητικής ισοτόπων του οξυγόνου και υδρογόνου (δευτέριο ή τρίτιο). Η μέθοδος αυτή γνωρίζει μεγάλη άνθηση τα τελευταία χρόνια γιατί μπορεί να υπολογίσει με απόκλιση 3-8% την καταναλισκομένη ενέργεια για πολλές μέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων οι εξεταζόμενοι συνεχίζουν απρόσκοπτα τις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Παράγοντες που επηρεάζουν την ενεργειακή κατανάλωση είναι το σωματικό βάρος, η ποσότητα και η ποιότητα του μυϊκού ιστού, η ηλικία, η σωματική δραστηριότητα, η ανάπτυξη, η κατά τη σίτιση θερμογένεση, η θερμοκρασία του περιβάλλοντος (θερμογένεση με και χωρίς ρίγος), η θυρεοειδική λειτουργία και η δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Η επίδραση του τελευταίου είναι πολύ καθοριστική για τη θερμογένεση και ασκεί μεγάλο μέρος της δράσης του μέσω του φαιού λιπώδους ιστού.

Πηγές: health.in.gr (Α. Μόρτογλου)

Δευτέρα, 20 Αυγούστου 2012

Η διαβαθμισμένη γυμναστική θεραπεύει τη ... χρόνια κόπωση!


Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Η γυμναστική αποτελεσματική στην θεραπεία της χρόνιας κόπωσης 

Η γυμναστική και οι συμπεριφορικές θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές μέθοδοι αντιμετώπισης του συνδρόμου χρόνιας κόπωσης, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύεται στο επιστημονικό έντυπο PLoS ONE.

Στη βρετανική μελέτη έλαβαν μέρος 640 ασθενείς και διαπιστώθηκε ότι δύο αυτές θεραπευτικές τακτικές ήταν οικονομικές και αποτελεσματικές.

Το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης είναι άγνωστης αιτιολογίας. Στα συμπτώματά του περιλαμβάνονται η σοβαρή κόπωση, η κακή συγκέντρωση και μνήμη όπως επίσης οι μυϊκοί πόνοι και η αρθραλγία, καθώς και η διαταραχή του ύπνου.

Έρευνα που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος είχε δείξει ότι η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (δηλαδή η αλλαγή του τρόπου σκέψης των ασθενών) και η διαβαθμισμένη γυμναστική (δηλαδή η σταδιακή αύξηση του χρόνου εκγύμνασης) ήταν οι αποτελεσματικότερες θεραπείες.

Ωστόσο, η έρευνα προκάλεσε τον θυμό των ασθενών που διαφώνησαν με τα αποτελέσματα, υποστηρίζοντας ότι μαθαίνοντας να ζουν με περιορισμούς αισθάνονται καλύτερα και πιο ασφαλείς.

Χρησιμοποιώντας λοιπόν στοιχεία από την ίδια ομάδα ασθενών, οι ερευνητές συνέκριναν τις βελτιώσεις πως προς την κόπωση και την δραστηριότητα, με το κόστος που είχαν οι θεραπείες για το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Μ.Βρετανίας.

Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μόνο η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία και η διαβαθμισμένη γυμναστική είναι οικονομικά αποδοτικές. Όταν οι ερευνητές μελέτησαν και το ευρύτερο κόστος για την κοινωνία, όπως η απώλεια της εργασίας ή το κόστος φροντίδας, και οι δύο θεραπείες κρίθηκαν αποδοτικές.

Πηγές: health.in.gr

Οι μισοί από τους καρδιοπαθείς ... διακόπτουν τη θεραπεία τους ...!


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Αδυναμία συμμόρφωσης στη θεραπεία

Το 50% των καρδιοπαθών διακόπτει την φαρμακευτική αγωγή του 

Μόνο οι μισοί ασθενείς που παίρνουν φάρμακα για καρδιοπάθεια συνεχίζουν την αγωγή τους σε μηνιαία βάση, σύμφωνα με ανασκόπηση που δημοσιεύεται στο επιστημονικό έντυπο American Journal of Medicine.

Και μεταξύ αυτών που έχουν ήδη υποστεί έμφραγμα, ένας στους τρεις αποτυγχάνει να συνεχίσει τη θεραπεία.

Οι ερευνητές με επικεφαλής τον Δρ Ντέιβιντ Γουάλντ από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου εξηγούν ότι 130.000 άτομα πεθαίνουν κάθε χρόνο επειδή δεν συμμορφώνονται στην φαρμακευτική τους αγωγή. Αυτό προέκυψε από την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων 20 ερευνών και διαπίστωσαν ότι το ποσοστό συμμόρφωσης στην φαρμακευτική αγωγή κυμαινόταν από 30% έως 80%.

Οι μελέτες είχαν εστιάσει σε επτά φάρμακα, περιλαμβανομένης της ασπιρίνης, των στατίνων και των αντιϋπερτασικών.

Από τα 376.000 άτομα που συμμετείχαν στις έρευνες, περίπου οι 275.000 είχαν συνταγή φαρμάκων για την πρόληψη καρδιακού νοσήματος, ενώ οι λοιποί 101.000 είχαν ήδη διαγνωστεί με καρδιοπάθεια.

Όλοι οι ασθενείς είχαν τεθεί υπό 12μηνη ιατρική παρακολούθηση. Συνολικά, το 57% των ατόμων συνέχισε να παίρνει τα φάρμακα του, σύμφωνα με τις εντολές του θεράποντος ιατρού.

Προσπαθώντας να αιτιολογήσουν την αδυναμία συμμόρφωσης στη θεραπεία, οι επιστήμονες εικάζουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φταίει η δυσκολία ανάγνωσης της ετικέτας του σκευάσματος ή να ανοίξουν το κουτί, ο φόβος των παρενεργειών ή η διαδικασία της επίσκεψης στο φαρμακείο.

Αν και οι ασθενείς παρουσίασαν όμοια ποσοστά συμμόρφωσης ανεξαρτήτως φαρμάκου, οι καρδιοπαθείς ήταν λιγότερο πιθανό να συνεχίζουν την λήψη διουρητικού χαπιού, εν αντιθέσει με τους αναστολείς του υποδοχέα αγγειοτενσίνης, για την υπέρταση.

Πηγές: health.in.gr