Σάββατο, 14 Απριλίου 2012

Τι είναι το .... μεταβολικό σύνδρομο;

Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Μεταβολικό σύνδρομο 

Tί είναι;
Tο μεταβολικό σύνδρομο (αλλιώς γνωστό και ως  σύνδρομο Χ) χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο επιμέρους μεταβολικών διαταραχών. Συγκεκριμένα στο μεταβολικό σύνδρομο, σε γενικές γραμμές,  υπάρχουν ταυτόχρονα τρεις ή περισσότερες από τις διαταραχές που αναφέρονται παρακάτω:

Επίπεδα 'καλής χοληστερίνης' HDL κάτω από 40mg/dl στον άνδρα και κάτω από 50 mg/dl στην γυναίκα
•Επίπεδα τριγλυκεριδίων αίματος πάνω από 150mg/dl
•Αρτηριακή πίεση αίματος τουλάχιστον 130 και 85 mmHg η συστολική και διαστολική αντιστοίχα
•Γλυκόζη (ζάχαρο) αίματος νηστείας τουλάχιστον 110mg/dl
•Περιφέρεια μέσης πάνω από 102cm στον άνδρα ή 88cm στην γυναίκα

Κριτήρια τεκμηρίωσης μεταβολικού συνδρόμου σύμφωνα με την Παγόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) και το Εθνικό Πρόγραμμα Αντιμετώπισης  και Εκπαίδευσης Δυσλιπιδαιμιών Ενηλίκων των Η.Π.Α.  (ΝCΕΡ-ΑΤP).

Το μεταβολικό σύνδρομο σχεδόν πάντα συνδέεται με την ύπαρξη αντίστασης των περιφερικών ιστών (και κυρίως του μυϊκού ιστού) στη δράση της ινσουλίνης. Αυτό σημαίνει ότι τα κύτταρα των ιστών δεν ανταποκρίνονται στο μήνυμα της ινσουλίνης για απορρόφηση του σακχάρου από την κυκλοφορία.

Άτομα που εμφανίζουν μεταβολικό σύνδρομο έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν στεφανιαία νόσο (έμφραγμα του μυοκαρδίου), εγκεφαλικό επεισόδιο και διαβήτη τύπου 2. Το μεταβολικό σύνδρομο δεν έχει συμπτώματα, ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, εντοπίζεται μόνο κατά την ετήσια ιατρική προληπτική εξέταση και πρέπει να θεραπεύεται άμεσα λόγω της μοιραίας εξέλιξης που μπορεί να έχει σε πολλές περιπτώσεις.

Η παχυσαρκία και ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (ΒΜΙ), ο οποίος ισούται με το πηλίκο του βάρους διά του τετραγώνου του ύψους, αποτελούν προδιαθεσικούς παράγοντες για την εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου, ενώ βασικό ρόλο έχουν και γενετικοί παράγοντες, οι οποίοι επεμβαίνουν σε μία σειρά από παραμέτρους όπως η αντίσταση των ιστών στη δράση της ινσουλίνης. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένα άτομα έχουν μεγαλύτερη γενετικώς καθορισμένη προδιάθεση από άλλα, να αναπτύξουν αυτό το σύνδρομο.

 Πώς αντιμετωπίζεται το μεταβολικό σύνδρομο;

Η συχνότητα του μεταβολικού συνδρόμου αυξάνει ανησυχητικά τα τελευταία χρόνια, με τις κακές διατροφικές συνήθειες, το στρες και τον καθιστικό τρόπο ζωής να συμβάλλουν πολύ σε αυτό. Υπολογίζεται ότι 20-30% του πληθυσμού στις βιομηχανοποιημένες χώρες πάσχει από μεταβολικό σύνδρομο.

Επομένως ως πρώτη αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου προτείνεται η αλλαγή τρόπου ζωής, με την  υιοθέτηση καλύτερων διατροφικών συνηθειών, την ένταξη άσκησης στην καθημερινότητα (μισή ώρα επιπλέον γρήγορο περπάτημα την ημέρα μερικές φορές είναι αρκετό για να αποκαταστήσει τον μεταβολισμό), τη διακοπή του καπνίσματος και την απώλεια βάρους (διατήρηση ΒΜΙ<25).

Εάν οι δείκτες του μεταβολικού συνδρόμου δεν  βελτιωθούν με τις παραπάνω αλλαγές, τότε πιθανόν να απαιτούνται φαρμακευτικές παρεμβάσεις από τον θεράποντα ιατρό  για την αντιμετώπιση των επιμέρους παραγόντων (πχ λήψη στατινών για βελτίωση τιμών χοληστερίνης, διουρητικών για την υπέρταση κτλ).

Σημαντικό ρόλο τα τελευταία χρόνια στην αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου διαδραμματίζει και η προσέγγιση του μεταβολισμού μέσω της οξείδωσης με τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου (οξειδωτικό στρες) και της αντιμετώπισης μέσω των ισχυρών αντιοξειδωτικών ουσιών.

Πηγές:
-Medline plus http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/metabolicsyndrome.html
-American Heart Association,   http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4756  
-Yamamoto K, Okazaki A, Ohmori S. ''The Relationship between Psychoe-social Stress,Age, BMI, CRP, Lifestyle, and the Metabolic Syndrome in Apparently Healthy Subjects. '' J Physiol Anthropol. 2011;30(1):15-22
-e-wellness.gr