Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2012

Ηλεκτρονικό τσιγάρο: Φίλος ή εχθρός;.




Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Ηλεκτρονικό τσιγάρο: Φίλος ή εχθρός;

Τον τελευταίο καιρό βοµβαρδιζόµαστε από δεκάδες ερωτήµατα γύρω από το ηλεκτρονικό τσιγάρο. Βοηθάει στην διακοπή του καπνίσµατος; Είναι ασφαλέστερο για την υγεία – σε σύγκριση µε το κλασικό τσιγάρο; Ποια είναι η άποψη των επιστηµόνων; Τι συµβαίνει µε το ηλεκτρονικό τσιγάρο σε άλλες χώρες; Μήπως κρύβει κάποιους άγνωστους κινδύνους; Σ’ αυτά και σε άλλα ερωτήµατα θα προσπαθήσουµε να απαντήσουµε…

Η διακοπή του καπνίσµατος φαντάζει τους περισσότερους ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρηµα, που απαιτεί κίνητρο, αποφασιστικότητα, επιµονή και υποµονή. Καθώς η νικοτίνη αποτελεί έντονα εθιστική ουσία και, επιπλέον, το τσιγάρο αποτελεί «προέκταση του χεριού» και συντροφιά σε καλές και κακές στιγµές, η διακοπή του καπνίσµατος θυµίζει βασανιστήριο. Και εκεί που µια µέρα παίρνουµε την απόφαση να ξεκινήσουµε την επιχείρηση «Τσιγάρο Τέλος», κάνει την εµφάνισή του, ως από µηχανής θεός, το ηλεκτρονικό τσιγάρο, το οποίο υπόσχεται την ίδια απόλαυση χωρίς τους κινδύνους του τσιγάρου. Πόση αλήθεια άραγε υπάρχει στην άποψη αυτή; Τελικά τι είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο και ποιος ο πραγµατικός λόγος ύπαρξής του;

Και εγένετο το ηλεκτρονικό τσιγάρο

Έχει χαρακτηρισθεί από αρκετούς «η επανάσταση στο κάπνισµα». Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ στα µέσα του 2008 και από τότε έχει σηµειώσει µεγάλη επιτυχία. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο εισχώρησε δυναµικά στον κόσµο των καπνιστών, υποσχόµενο πλήρη απεξάρτηση από το κανονικό τσιγάρο, προσφέροντας την ίδια «αίσθηση» του καπνίσµατος.

Το ηλεκτρονικό ή ηλεκτρικό τσιγάρο, είναι µία συσκευή που οι κατασκευαστές της φρόντισαν να φέρουν όσο πιο κοντά γίνεται όχι µόνο στο σχήµα του τσιγάρου, αλλά και στην αίσθηση που νιώθει ο καπνιστής µε την κάθε ρουφηξιά. Έτσι, οι οπαδοί του λένε ότι ήλθε για να δώσει στους καπνιστές τη δυνατότητα να καπνίζουν και να το απολαµβάνουν, χωρίς να επιβαρύνουν την υγεία τους.

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο παρέχει στους καπνιστές νικοτίνη, χωρίς να περιέχει καπνό. Γεµίζεται µε ένα έλαιο που περιέχει νικοτίνη, ή περιέχει αποσπώµενα φιλτράκια, γεµάτα µε υγρό, που αντικαθίστανται περιοδικά. Στο εσωτερικό της συσκευής υπάρχει ένας ατµοποιητής, ο οποίος υγροποιεί τη νικοτίνη και παράγει τον ατµό. Επειδή δεν περιέχει καπνό, το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν βοµβαρδίζει τον καπνιστή ή µάλλον τον χρήστη, µε τα πολύ επικίνδυνα προϊόντα καύσης του καπνού, που είναι η πίσσα και το µονοξείδιο του άνθρακα. Εποµένως, το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν προκαλεί τις βλάβες που οφείλονται σε αυτές τις επιβλαβείς ουσίες, δηλαδή δεν προκαλεί καρκίνο ή χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια. Οι κίνδυνοι από τη νικοτίνη π.χ. οι καρδιαγγειακοί κίνδυνοι από τις αγγειοσυσπάσεις που προκαλεί η νικοτίνη, παραµένουν. Αυτό όµως ισχύει και για όλα τα υποκατάστατα νικοτίνης που κυκλοφορούν σε τσίχλες, αυτοκόλλητα, πίπες κ.ο.κ.

Το πακέτο του ηλεκτρονικού τσιγάρου περιλαµβάνει την κυρίως συσκευή, µια επαναφορτιζόµενη µπαταρία, τον φορτιστή της και µερικά φίλτρα. Ένα φίλτρο αντιστοιχεί σε περίπου 12 τσιγάρα. Ο χρήστης καλείται να αγοράζει κάθε φορά τα φίλτρα, η τιµή των οποίων είναι πολύ πιο οικονοµική από τα παραδοσιακά τσιγάρα. Το έλαιο και τα φίλτρα υπάρχουν σε διάφορες γεύσεις και σε διάφορες περιεκτικότητες νικοτίνης. Η ποικιλία αυτή δίνει στους χρήστες του ηλεκτρονικού τσιγάρου τη δυνατότητα να το δοκιµάσουν σε διάφορες… γεύσεις, όπως µέντα, µήλο, σοκολάτα ή βανίλια. Οι διάφορες περιεκτικότητες σε νικοτίνη προσφέρουν, θεωρητικά, σε όλους όσους θέλουν να κόψουν το κάπνισµα, τη δυνατότητα να µειώνουν σταδιακά την περιεκτικότητα της νικοτίνης στα φίλτρα που χρησιµοποιούν.

Δεδοµένου ότι δεν υπάρχει καπνός, µε το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν υπάρχει επίσης παθητικό κάπνισµα. Ένα άλλο πλεονέκτηµα των ηλεκτρονικών έναντι των κανονικών τσιγάρων είναι ότι δεν αφήνουν στο χρήστη και στους γύρω του εκείνη την άσχηµη µυρωδιά του καπνού.

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο έχει µια φλογερή, κόκκινη (ή γαλάζια) ένδειξη LED στην κορυφή, η οποία ανάβει αυτόµατα όταν εισπνέουµε και σβήνει την στιγµή που σταµατάµε να τραβάµε ατµό! Με λίγα λόγια, οπτικά το ηλεκτρονικό τσιγάρο δίνει το ίδιο εφέ που δίνει και ένα πραγµατικό τσιγάρο, καθώς µιµείται ακόµη και την… καύτρα!

Πλεονεκτήµατα υπάρχουν πολλά…µειονεκτήµατα όµως;

Πολλές είναι ωστόσο οι φωνές που αµφισβητούν την «ασφάλεια» του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Η αρχή έγινε τον Μάιο του 2009 από τον FDA (Aµερικανικός Οργανισµός Τροφίµων και Φαρµάκων), που δηµοσίευσε έρευνες οι οποίες έδειχναν ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι βλαβερό για την υγεία των καταναλωτών και δυνητικά καρκινογόνο. Η ανακοίνωση αυτή δηµιούργησε πολλές απορίες και ερωτήµατα. Ο FDA έκανε έρευνες για το ηλεκτρονικό τσιγάρο, όµως τα ακριβή στοιχεία των αποτελεσµάτων τους δεν ανακοινώθηκαν ποτέ επίσηµα, ενώ από τα 19 δείγµατα που ελέγχθησαν, µόνο τα δύο κρίθηκαν ύποπτα, καθώς στο υγρό του φίλτρου τους βρέθηκαν κάποιες βλαβερές ουσίες. Πολλοί µίλησαν για συκοφαντίες ύποπτης προέλευσης …

Kλινικές µελέτες έδειξαν

Ωστόσο στις 22 Ιουλίου του 2009, ο FDA ανακοίνωσε πως η εργαστηριακή ανάλυση δειγµάτων ηλεκτρονικών τσιγάρων έδειξε πως περιέχουν γνωστές καρκινογόνες και τοξικές χηµικές ουσίες, οι οποίες µπορεί να βλάψουν τους χρήστες. Συγκεκριµένα, η ανάλυση 19 δειγµάτων αναλώσιµων φίλτρων από δύο από τις µεγαλύτερες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο των ηλεκτρονικών τσιγάρων, έδειξε τα παρακάτω:

Ανιχνεύθηκαν καρκινογόνες νιτροζαµίνες (TSNA), τοξικές ουσίες (όπως διαιθυλική γλυκόλη) και προσµείξεις (αναβασίνη, µυοσµίνη, β-νικοτυρίνη). Τα ανταλλακτικά φίλτρα τα οποία διαφηµίζονταν ως «χωρίς νικοτίνη» είχαν χαµηλές συγκεντρώσεις νικοτίνης (µε την εξαίρεση ενός δείγµατος). Τρία φίλτρα (της ίδιας εταιρείας, του ιδίου τύπου) που αναλύθηκαν παρείχαν διαφορετικές ποσότητες νικοτίνης σε κάθε εισπνοή. Τα επίπεδα νικοτίνης κυµαίνονταν από 26,8 έως 43,2 mcg νικοτίνης/100 mL εισπνοή. Ένα από τα φίλτρα υψηλής περιεκτικότητας σε νικοτίνη παρείχε διπλάσια νικοτίνη στον χρήστη απ’ ό,τι τα εγκεκριµένα από τον FDA προϊόντα για τη διακοπή του καπνίσµατος.

Η παραπάνω ανάλυση αποκάλυψε πως δεν υπάρχουν διαδικασίες ποιοτικού ελέγχου κατά την παραγωγή αυτών των προϊόντων, είτε πως αυτές είναι αναξιόπιστες. Επίσης, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν φέρουν ετικέτες προειδοποίησης για τις παρενέργειες στην υγεία του χρήστη, όπως τα υπόλοιπα εγκεκριµένα υποκατάστατα νικοτίνης ή τα συµβατικά τσιγάρα. Ο FDA σηµειώνει πως υπάρχει διαφοροποίηση µεταξύ της ποιότητας των προϊόντων ηλεκτρονικών τσιγάρων και, καθώς υπάρχουν στοιχεία για λίγα δείγµατα, από τα αποτελέσµατα της παραπάνω ανάλυσης, δεν µπορούν ακόµα να διεξαχθούν τελικά συµπεράσµατα: ποιες ουσίες περιέχονται ή όχι σε συγκεκριµένα ηλεκτρονικά τσιγάρα ή µάρκες.

Αντίθετα απ’ ότι υπαινίσσονται ορισµένες εταιρείες στις διαφηµίσεις τους, το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι δοκιµασµένη θεραπεία αντικατάστασης νικοτίνης και ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (ΠΟΥ) δεν έχει επιστηµονικά δεδοµένα για να επιβεβαιώσει την ασφάλεια και αποτελεσµατικότητα των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Οι παραγωγοί του ηλεκτρονικού τσιγάρου, γενικά, το διαφηµίζουν ως µέσον που µπορεί να βοηθήσει τους καπνιστές να απεξαρτηθούν από τον καπνό. Κάποιοι απ’ αυτούς, έχουν φτάσει ακόµα και στο σηµείο να υπονοούν ότι θεωρείται εγκεκριµένη θεραπεία αντικατάστασης της νικοτίνης, όπως οι τσίχλες, οι παστίλιες και τα αυτοκόλλητα νικοτίνης.

Ο ΠΟΥ τονίζει πως χρειάζεται να διεξαχθούν κλινικές δοκιµές και αναλύσεις τοξικότητας, και να ακολουθούνται οι οδηγίες και οι κανονισµοί ασφαλείας, κατά τη διαδικασία της παραγωγής. Σύµφωνα µε τις συστάσεις, οι κατασκευαστές τους πρέπει να αφαιρέσουν από τις διαφηµίσεις τους και τα ενηµερωτικά φυλλάδια οτιδήποτε υπονοεί πως ο ΠΟΥ το θεωρεί ασφαλές και αποτελεσµατικό µέσο για τη διακοπή του καπνίσµατος. Ο ΠΟΥ δεν απορρίπτει την πιθανότητα ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο θα µπορεί να είναι χρήσιµο στη διακοπή του καπνίσµατος, αλλά αυτό πρέπει να διερευνηθεί.

Το χάσμα ΕΟΦ – ΣΕΕΗΤ

Και στην Ελλάδα όµως, µεγάλη είναι η κόντρα που έχει ξεσπάσει ανάµεσα τον Εθνικό Οργανισµό Φαρµάκων (ΕΟΦ) και στον νεοσύστατο ΣΕΕΗΤ (Σύνδεσµο Ελληνικών Επιχειρήσεων Ηλεκτρονικού Τσιγάρου).

Ο ΕΟΦ, στις αρχές του Δεκεµβρίου 2011, έκρινε παράνοµο το ηλεκτρονικό τσιγάρο µε νικοτίνη, απαγορεύοντας τόσο την πώληση, όσο και την χρήση του.

Σύµφωνα µε την ανακοίνωση του ΕΟΦ, τα προϊόντα αυτά υπάγονται στα … φαρµακευτικά προϊόντα (!!!) και, συνεπώς, δεν επιτρέπεται να διατίθενται στην αγορά, χωρίς άδεια κυκλοφορίας. Ο ΕΟΦ ισχυρίζεται επίσης πως δεν έχουν πραγµατοποιηθεί έρευνες που να αποδεικνύουν ότι πρόκειται για τρόπο διακοπής του καπνίσµατος.

Ο Σύνδεσµος Ελληνικών Επιχειρήσεων Ηλεκτρονικού Τσιγάρου αντέδρασε έντονα, υποστηρίζοντας πως η απόφαση του ΕΟΦ να απαγορεύσει την πώληση υγρών ηλεκτρονικού τσιγάρου που περιέχουν νικοτίνη, κατατάσσοντάς τα στην κατηγορία των φαρµάκων, είναι εντελώς λάθος, τόσο σε νοµικό, όσο και σε δεοντολογικό επίπεδο. Το τι είναι φάρµακο, το αναφέρει η ιδρυτική πράξη του ΕΟΦ, οι κανονισµοί της Ε.Ε., αλλά και σχετικές αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Και καµία από τις διατάξεις αυτές, δεν καταδεικνύει τα προϊόντα αυτά ως φάρµακα.

Ο πρόεδρος του ΣΕΕΗΤ, κ. Δηµήτρης Πετρόπουλος τονίζει πως, σύµφωνα µε πλήθος ερευνών που έχουν πραγµατοποιηθεί και έχουν ανακοινωθεί σε επιστηµονικά συνέδρια και ηµερίδες, το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι λιγότερο επιβλαβές για τον οργανισµό από το κανονικό. Είναι, συνεπώς, παράδοξο η ελληνική πολιτεία να µην θέτει κανένα περιορισµό στο εµπόριο των τσιγάρων και να θέτει περιορισµούς στο λιγότερο επιβλαβές ηλεκτρονικό τσιγάρο. Τέλος, ζήτησε να ανακληθεί η απόφαση του ΕΟΦ για πώληση των νικοτινούχων ουσιών ηλεκτρονικού τσιγάρου, µόνο από φαρµακεία και να κυκλοφορούν ευρέως στο κοινό.

Σε ποιους απευθύνεται;

•Σε όσους έχουν εθιστεί πολύ στον καπνό του τσιγάρου και θέλουν να βρουν ένα τρόπο να το ελαττώσουν ή ακόµη και να απαλλαγούν πλήρως από αυτό.

•Σε αυτούς που θέλουν να καπνίζουν ελεύθερα παντού, εφόσον το κάπνισµα απαγορεύεται σε όλους τους κλειστούς χώρους.

•Σε όσους έχουν καταλάβει το κακό που κάνει το κάπνισµα και θέλουν να βρουν έναν τρόπο να µειώσουν τις επιπτώσεις του.

•Σε όσους έχουν βαρεθεί την κακοσµία του τσιγάρου, τις στάχτες, τα αποτσίγαρα, τον τσιγαρόβηχα και όλα τα υπόλοιπα αρνητικά του τσιγάρου.

•Σε καπνιστές που δεν θέλουν να ενοχλούν τους γύρω τους και τα παιδιά τους, µέσω του παθητικού καπνίσµατος.

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο παγκοσµίως

•Στην Ελλάδα, Αυστρία, Δανία, Φιλανδία και την Αυστραλία οι πωλήσεις ηλεκτρονικών τσιγάρων που περιέχουν νικοτίνη είναι παράνοµη. Ειδικότερα στη χώρα µας, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα µε νικοτίνη θεωρούνται από τον ΕΟΦ ως φαρµακευτικά σκευάσµατα και πρέπει να διαθέτουν άδεια κυκλοφορίας φαρµάκου.

•Στην Βραζιλία, Παναµά, Σιγκαπούρη και στον Καναδά η διάθεση και προβολή οποιουδήποτε τύπου ηλεκτρονικού τσιγάρου απαγορεύεται.

•Στην Ολλανδία, επιτρέπεται η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων, όµως η διαφήµισή τους δεν έχει επιτραπεί ακόµα. Αναµένεται για τη ρύθµιση του θέµατος σχετική ευρωπαϊκή οδηγία.

•Στη Νέα Ζηλανδία, το υπουργείο υγείας αποφάσισε πως µόνο τα προϊόντα της RUYAN θα µπορούν να πωλούνται ως φάρµακα. Η διαφήµισή τους επιτρέπεται, αφού δεν είναι προϊόντα tobacco.

•Στο Ηνωµένο Βασίλειο η χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι έως σήµερα ελεύθερη, µε αιχµή του δόρατος το nightclub Chinawhite, που επιτρέπει τη χρήση των ηλεκτρονικών τσιγάρων εντός του χώρου, ενώ η χρήση των συµβατικών τσιγάρων απαγορεύεται.

•Στις Ηνωµένες Πολιτείες, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα διατίθενται ελεύθερα, δεν έχουν όµως ακόµα εγκριθεί ως προϊόντα για την υποβοήθηση της διακοπής του καπνίσµατος.

Πηγές: lifepositive.gr