Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2011

Τα βότανα που ... ρίχνουν την πίεση ...!



Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Η υπέρταση ανήκει στις σύγχρονες παθήσεις της εποχής και κατά κανόνα αντιμετωπίζεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής και διατροφής (αποφυγή αλατιού, διακοπή καπνίσματος, άσκηση, δίαιτα), καθώς και με φαρμακευτική αγωγή, αν αυτό κριθεί απαραίτητο από το γιατρό.

Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα βότανα που έχουν την ιδιότητα να μειώνουν την πίεση του αίματος και θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη ρύθμιση της υπέρτασης. Καλό είναι, όμως, να μην υπερβαίνετε τα 1-2 ροφήματα την ημέρα, ιδιαίτερα αν ακολουθείτε αγωγή με αντιυπερτασικά φάρμακα, γιατί η συνδυαστική τους δράση μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο άκρο, μειώνοντας σημαντικά την πίεση του αίματος.

Τι να προσέξουμε
- Εάν έχετε σκοπό να ακολουθήσετε συστηματική αντιυπερτασική αγωγή με βότανα (δηλαδή να πίνετε τρία ροφήματα την ημέρα), τότε πρέπει να ενημερώσετε το γιατρό σας, ειδικά αν ακολουθείτε και φαρμακευτική αγωγή για τη ρύθμιση της υπέρτασης.
- Μπορείτε να πίνετε τα βότανα 3-4 φορές την εβδομάδα και όχι καθημερινά. Εάν τα πίνετε καθημερινά, τότε μετά τις τρεις εβδομάδες λήψης τους, καλό είναι να κάνετε ένα διάλειμμα μίας εβδομάδας.
- Αποφύγετε να συνδυάζετε πολλά βότανα μαζί. O συνδυασμός 1-2 βοτάνων είναι αρκετός.

Κράταιγος
Oι κόκκινοι καρποί του κράταιγου θεωρούνται από τα καλύτερα τονωτικά του κυκλοφορικού και χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, της αρτηριοσκλήρωσης και της στηθάγχης.
O κράταιγος είναι καλή επιλογή για όσους ταλαιπωρούνται από υπέρταση, κυρίως εξαιτίας προβλημάτων στα αγγεία τους. Έχει την ιδιότητα να εξισορροπεί με ήπιο τρόπο την πίεση του αίματος. Πίνετε το αφέψημα του κράταιγου 1-2 φορές την ημέρα (το πρωί και το απόγευμα), μεταξύ των γευμάτων.
Πώς να το ετοιμάσετε: Ρίχνετε 2 κουταλάκια καρπούς κράταιγου σε 1 φλιτζάνι του τσαγιού με βρασμένο νερό, τους αφήνετε για 20’ και σουρώνετε.

Φύλλα ελιάς
Τα φύλλα της ελιάς -για τα οποία έχει χυθεί πολύ μελάνι μερικούς μήνες πριν- έχουν αποδεδειγμένα θεραπευτικές ιδιότητες. Συμβάλλουν στη ρύθμιση της πίεσης, στην καλύτερη λειτουργία της καρδιάς, καθώς και στη μείωση των υψηλών επιπέδων του σακχάρου.
Τα φύλλα της ελιάς περιέχουν πολλές δραστικές ουσίες που δρουν αντιυπερτασικά (τους ολεοευρωποσίδες, την ολεοζίνη και το γλυκολικό οξύ) και ανακουφίζουν από τα συμπτώματα της υψηλής πίεσης, όπως είναι οι πονοκέφαλοι και οι ίλιγγοι. Το ρόφημα αυτό ενδείκνυται για όσους ταλαιπωρούνται από υπέρταση, καθώς και από πεπτικά προβλήματα (π.χ. δυσπεψία, φουσκώματα, πέτρες στη χολή). Μπορείτε να πίνετε 1-2 ροφήματα την ημέρα μετά τα γεύματα.
Πώς να το ετοιμάσετε: Ρίχνετε σε 300 ml νερό (όσο δύο ποτήρια) 20 γρ. ξηρά φύλλα ελιάς και τα αφήνετε να βράσουν μαζί για 15’. Πίνετε το ρόφημα ζεστό (μισό το πρωί και μισό το βράδυ).

Τίλιο
Το τίλιο έχει πολλές ευεργετικές ιδιότητες (ηρεμιστικό, διουρητικό, ήπιο στυπτικό) και θεωρείται ότι προλαμβάνει την αρτηριοσκλήρωση και την υπέρταση. Το βότανο αυτό ενδείκνυται για όσους έχουν υψηλή πίεση και παράλληλα είναι νευρικοί, με αποτέλεσμα η πίεσή τους να ανεβαίνει όταν εκνευρίζονται.
Το τίλιο έχει την ιδιότητα να χαλαρώνει τα αιμοφόρα αγγεία και να επουλώνει τα τοιχώματά τους. Μπορείτε να πίνετε 1-2 φορές την ημέρα ρόφημα τίλιου μεταξύ των γευμάτων ή όταν νιώθετε ότι είστε σε ένταση.
Πώς να το ετοιμάσετε: Ρίχνετε 1 κουταλιά τίλιο σε 1 φλιτζάνι βρασμένο νερό για 10’ και μετά σουρώνετε. Το τίλιο μπορεί να συνδυαστεί με τον κράταιγο.

Βίσκο το λευκό
Το βότανο αυτό, που είναι γνωστό ως γκι, έχει την ιδιότητα να επιβραδύνει τον καρδιακό ρυθμό, να μειώνει την πίεση του αίματος και να βοηθά στην καταπολέμηση της αρτηριοσκλήρωσης.
Επίσης, ανακουφίζει από τα συμπτώματα της υπέρτασης, όπως οι ζαλάδες και οι πονοκέφαλοι. Ενδείκνυται για όσους έχουν υπέρταση, καθώς και προβλήματα του κυκλοφορικού συστήματος (π.χ. πρηξίματα στα άκρα). Μπορείτε να πίνετε 1-2 ροφήματα την ημέρα.
Πώς να το ετοιμάσετε: Ρίχνετε 1 κουταλιά φύλλα από το γκι σε 1 φλιτζάνι βρασμένο νερό και το αφήνετε για 10-20’. Το βότανο αυτό μπορεί να συνδυαστεί με τον κράταιγο, καθώς και με το τίλιο.

Μελισσόχορτο
Το μελισσόχορτο είναι ένα βότανο που ενδείκνυται για τους υπερτασικούς που τείνουν να ανεβάζουν... πίεση κυρίως όταν στρεσάρονται. Το μελισσόχορτο δρα τονωτικά στην καρδιά και στο κυκλοφορικό, προκαλώντας διαστολή των αγγείων, με αποτέλεσμα να μειώνεται η πίεση του αίματος.
Η γεύση του είναι ωραία (μοιάζει με του λεμονιού), γι’ αυτό μην παρασυρθείτε πίνοντας πολλά φλιτζάνια. Αρκεστείτε σε 1-2 ροφήματα την ημέρα ή κάθε δεύτερη μέρα.
Πώς να το ετοιμάσετε: Ρίχνετε 1-2 κουταλιές ξηρό μελισσόχορτο (ή 4 φρέσκα φύλλα) σε 1 φλιτζάνι βρασμένο νερό και το αφήνετε για 10-15’. Σουρώνετε και πίνετε. Το μελισσόχορτο μπορεί να συνδυαστεί με το τίλιο.

Κρόκος
O κρόκος (ή σαφράν) είναι ένα βότανο με πολλές θεραπευτικές ιδιότητες που ωφελούν την καρδιά: Τονώνει την κυκλοφορία του αίματος, προκαλεί διούρηση, μειώνει την υψηλή πίεση καθώς και τη χοληστερίνη. Επίσης, έχει αντιθρομβωτική δράση. Είναι κατάλληλη επιλογή για τους υπερτασικούς που ταλαιπωρούνται από προβλήματα στο συκώτι και στο μεταβολισμό του λίπους (π.χ. έχουν υψηλή χοληστερίνη).
Πώς να το ετοιμάσετε: Ρίχνετε 3-4 στήμονες κρόκου σε 1 φλιτζάνι βρασμένο νερό και τους αφήνετε για 6-8’. Σουρώνετε και πίνετε το ρόφημα.

Δεσποινόχορτο
Το βότανο αυτό είναι γνωστό και ως «Λεόνουρος ο καρδιακός», γεγονός που αποκαλύπτει την ευεργετική του δράση στο καρδιαγγειακό σύστημα.
Το δεσποινόχορτο είναι ηρεμιστικό και καρδιοτονωτικό βότανο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, κυρίως όταν αυτή επιτείνεται από το στρες. Μπορείτε να πίνετε 1-2 ροφήματα την ημέρα.
Πώς να το ετοιμάσετε: Ρίχνετε 1-2 κουταλάκια ξηρού βοτάνου σε 1 φλιτζάνι βραστό νερό, τα αφήνετε για 10-15’ και σουρώνετε.

Πηγές: vita.gr, healthierworld.gr

Το σουσάμι και οι ... ευεργετικές ιδιότητές του για την υγεία ...!


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Οι ευεργετικές ιδιότητες του σουσαμιού

Το όνομα σησάμι προέρχεται από την Αραβική λέξη "semsin". Παλαιότερα η Ινδία θεωρούνταν η χώρα καταγωγής του σησαμιού, αλλά σήμερα πιστεύουμε ότι η πραγματική χώρα καταγωγής του είναι το Σουδάν, στην Κεντρική Αφρική, όπου έχουν βρεθεί πολλά άγρια είδη. Η χρησιμοποίηση του σησαμιού ως τροφής είναι τόσο παλαιά όσο του σιταριού και του ρυζιού όπως προκύπτει από αρχαιολογικές ανασκαφές στην αρχαία Αίγυπτο το 6000 π.Χ. Βάση των αρχαίων ευρημάτων δύο πιθανοί δρόμοι δημιουργήθηκαν για την εξάπλωση του από την Κεντρκή Αφρική, ο ένας δρόμος ανατολικά πέρασε πάνω από τον Ινδικό Ωκεανό και έφθασε στην Ινδία, στην Κεντρική Ασία και από εκεί στην Κίνα, την Ιαπωνία, την Βορειοανατολική Ασία και την Αυστραλία. Ο άλλος δρόμος ήταν βόρεια από την Αίγυπτο και μέσω των Μεσογειακών χωρών στην Αραβία, την Κεντρική Ασία και την Κίνα, και τελικά στην Ευρώπη. Οι σπόροι του σουσαμιού αποτελούσαν τροφή για τους αρχαίους Έλληνες καθώς επίσης και για άλλους λαούς της Μεσογείου.

Το σουσάμι με αντιυπερτασικές, υπολιπιδαιμικέες, αντικαρκινικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες

Το σουσάμι και τα προϊόντα του (χαλβάς, ταχίνι, σησαμέλαιο) περιέχουν συστατικά που μειώνουν τη χοληστερόλη και την πίεση του αίματος. Στο σουσάμι υπάρχει ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό σύστημα, αποτελούμενο κυρίως από τρεις ουσίες, τη σεσαμίνη και τη σεσαμινόλη και τη βιταμίνη Ε (με μορφή γ-τοκοφερόλης). Οι ουσίες αυτές παρουσιάζουν ισχυρότατη αντιοξειδωτική δράση, εμποδίζοντας την οξείδωση των λιπαρών οξέων στον οργανισμό. Μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει εντυπωσιακή συμβολή αυτών των συστατικών του σησαμιού στη δέσμευση ισχυρότατων ελεύθερων ριζών και την εξουδετέρωσή τους.

Μία εξίσου σημαντική δράση του σησαμιού, που δεν έχει μελετηθεί αρκετά, είναι η προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος και πιο συγκεκριμένα η ευεργετική του επίδραση στο ενδοθήλιο.

Το ενδοθήλιο είναι ο μεγαλύτερος αδένας μας και καλύπτει εσωτερικά όλα τα αγγεία. Σήμερα, βάσει πλήθους επιστημονικών ερευνών, έχει βρεθεί ότι το ενδοθήλιο έχει ενεργό ρόλο στη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος και εμπλέκεται σε διάφορες λειτουργίες του, όπως στη συστολή ή στη χαλάρωση των αγγείων, στη φλεγμονή, στην εξέλιξη την αθηρωματικής διαδικασίας κ.α.

Τα ενδοθηλιακά κύτταρα ανιχνεύουν διάφορα φυσικά ή χημικά ερεθίσματα, που διεγείρουν το αγγείο, και ως απάντηση σε αυτά, τροποποιούν το σχήμα του αγγείου ή απελευθερώνουν απαραίτητα προϊόντα για τη διατήρηση της ισορροπίας του αγγείου. Μάλιστα, έχουν την ικανότητα, να παράγουν μια μεγάλη ποικιλία μορίων, που είτε χαλαρώνουν το αγγείο, προκαλώντας διαστολή στα τοιχώματά του, είτε συσπούν το αγγείο, προκαλώντας συστολή στα τοιχώματά του. Η φυσιολογική και επιθυμητή αντίδραση του αγγείου είναι η χαλάρωση, καθώς έτσι το αίμα διέρχεται ευκολότερα, γρηγορότερα και χωρίς πίεση.

Κάποια από τα ερεθίσματα που δέχονται τα ενδοθηλιακά κύτταρα και επηρεάζουν τη λειτουργία τους είναι η κατανάλωση κάποιων τροφίμων, κάποιων θρεπτικών συστατικών, κάποιων φαρμάκων, το αλκοόλ, το κάπνισμα και η άσκηση. Ο καπνός, για παράδειγμα, επιδρά αρνητικά στη λειτουργία του ενδοθηλίου, προκαλώντας αγγειοσύσπαση και σκληραίνοντας τα τοιχώματα των αγγείων, γεγονός που δυσκολεύει τη διέλευση του αίματος. Αντίθετα, η κατανάλωση κόκκινου κρασιού έχει ευεργετική δράση στην ενδοθηλιακή λειτουργία.

Σε μια πρόσφατη μελέτη, που έγινε σε Έλληνες άνδρες, με υπέρταση (με μέσος όρος ηλικίας τα 55 έτη), οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση που έχει η κατανάλωση σησαμέλαιου στη λειτουργία του ενδοθηλίου, αμέσως μετά το γεύμα. Το σησαμέλαιο, μολονότι, είναι αναμφισβήτητα ένα τρόφιμο με μεγάλη θρεπτική αξία, έχει μελετηθεί περιορισμένα. Η παρούσα βιβλιογραφία έχει αναδείξει περισσότερο τις ιδιότητες του σησαμέλαιου και του σουσαμιού ως αντιϋπερτασικού και αντιοξειδωτικού, λόγω της σησαμίνης.

Το δείγμα της μελέτης, λοιπόν, χωρίστηκε σε δύο ομάδες. Την ομάδα παρέμβασης, στην οποία προσφέρθηκε ένα γεύμα, μια χορτόσουπα με 35ml σησαμέλαιο και σε μία δεύτερη ομάδα, την ομάδα ελέγχου, στην οποία προσφέρθηκε ένα άλλο γεύμα, μια χορτόσουπα με 35ml ελαιόλαδο ή ηλιέλαιο. Δύο ώρες μετά το γεύμα, μετρήθηκε ένας δείκτης, που εκτιμά την ενδοθηλιακή λειτουργία.

Τελικά, προέκυψε ότι η κατανάλωση 35 ml σησαμέλαιου από υπερτασικούς άρρενες ασθενείς οδηγεί σε βελτίωση της ενδοθηλιακής λειτουργίας τους, αμέσως μετά το γεύμα. Αντίθετα, η κατανάλωση κάποιου άλλου ελαίου, όπως του ελαιολάδου ή του ηλιέλαιου δε βελτιώνει την ενδοθηλιακή λειτουργία, αμέσως μετά το γεύμα.

Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς πλέον η ενδοθηλιακή λειτουργία θεωρείται ο καθρέφτης της έναρξης και εξέλιξης της αθηρωματικής διαδικασίας. Αναμένουμε, λοιπόν, να διερευνηθεί περαιτέρω η δράση των συστατικών του σουσαμιού και του ελαίου του στην ενδοθηλιακή λειτουργία και στο καρδιααγγειακό σύστημα γενικότερα.

Πηγές: iatronet.gr (Γ. Παπαγιαννοπούλου), www.nutrimed.gr 

Η σχέση της σόγιας ... με τη χοληστερίνη ...!


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

H σόγια και τα προϊόντα της αποτελούν εδώ και αιώνες καθημερινή τροφή των ασιατικών λαών.

Πολλές μελέτες συμπεραίνουν πως η σόγια αποτελεί παράγοντα μακροζωίας για τους λαούς αυτούς, αλλά και καλής υγείας, αφού δρα προστατευτικά ενάντια σε πολλές ασθένειες.

Τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευτεί αρκετές κλινικές μελέτες που ερεύνησαν την επίδραση της σόγιας στα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης, της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (LDL) και των τριγλυκεριδίων στο πλάσμα.

Για παράδειγμα, οι Wofford και συνεργάτες χορήγησαν σόγια ή υδατάνθρακες σε 352 υγιείς ενήλικες για 8 εβδομάδες. Στην ομάδα που κατανάλωσε σόγια η μείωση της ολικής χοληστερόλης ήταν στατιστικά σημαντική (4 mg/dl). Μια μετανάλυση 43 εργασιών έδειξε ότι η κατανάλωση 30 g πρωτεΐνης σόγιας ημερησίως, μειώνει την LDL χοληστερόλη κατά 9 mg/dl (5.5%) και αυξάνει τα επίπεδα της υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (HDL) κατά 3.2% και μειώνει τα τριγλυκερίδια κατά 11%.

Ο προστατευτικός μηχανισμός δράσης της σόγιας στα λιπίδια του πλάσματος είναι πολύπλευρος. Η μείωση της χοληστερόλης στο πλάσμα έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της εκροής της χοληστερόλης από το κύτταρο, την αύξηση της εκροής των χολικών αλάτων, καθώς και την αύξηση του μεγέθους των συμπλεγμάτων της LDL. Επίσης, η σόγια αυξάνει τη λειτουργικότητα των LDL υποδοχέων (και αυτό οδηγεί στη μείωση της χοληστερόλης στο πλάσμα). Οι Lovati και συνεργάτες παρατήρησαν σε υπερχοληστερολαιμικά πειραματόζωα που διατρέφονταν με σόγια, αύξηση της δέσμευσης των συμπλεγμάτων πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (very low density lipoprotein, VLDL) στο ήπαρ.

Επιπρόσθετα, η σόγια φαίνεται να μειώνει την ηπατική συγκέντρωση της χοληστερόλης.

Επίσης, οι Velasquez και BhathenaInt σε μια ανασκόπηση μελετών για την επίδραση της σόγιας στο σωματικό βάρος διαπίστωσαν ότι στις περισσότερες μελέτες η κατανάλωση σόγιας οδηγούσε σε μείωσή του.

Ακόμα, η κατανάλωση σόγιας είναι πιθανόν να προστατεύει τα σωματίδια των LDL από την οξείδωση. Η παθολογική κατάσταση που οδηγεί στην έναρξη της αθηρογένεσης είναι κυρίως η μετατροπή των LDL συμπλεγμάτων (οξείδωση).

Οι Tikkanen και συνεργάτες χορήγησαν 60 mg ισοφλαβόνες σόγιας σε υγιή άτομα και παρατήρησαν παράταση της οξείδωσης των σωματιδίων των LDL κατά 20 min. Οι Helisten και συνεργάτες παρατήρησαν ότι τα εστεροποιημένα λιπαρά οξέα με ισοφλαβόνες σόγιας προάγουν την ενσωμάτωσή τους στα σωματίδια LDL αυξάνοντας την αντίσταση τους στην οξείδωση.

Πηγές: iatronet.gr ( Γ. Κολοβού)

Οι μύες δυναμώνουν μόνο όταν ... περπατάμε σωστά ...!


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Περπατήστε σωστά... - Τελικά το περπάτημα έχει μικρή επίδραση στην μυϊκή ενδυνάμωση 

Οι γυναίκες που κάνουν τουλάχιστον 10.000 βήματα την ημέρα δεν έχουν μεγαλύτερη μυική δύναμη ούτε και καλύτερες επιδόσεις στα τεστ ισορροπίας και ευκινησίας, συγκριτικά με τις γυναίκες που περπατούν λιγότερο (7.500 βήματα), σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύεται στο επιστημονικό έντυπο Menopause: The Journal of The North American Menopause Society.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κεμπέκ στον Καναδά με επικεφαλής την Δρ Μιλεν Ομπερντάν-ΛεΟντρέ μελέτησαν τις συνήθειες βαδίσματος 57 γυναικών, 50-70 ετών.

Οι συμμετέχουσες στο δείγμα φόρεσαν βηματόμετρα για μια εβδομάδα ώστε να καταμετρηθούν τα βήματα που έκαναν καθημερινά, για χρονικά διαστήματα μεγαλύτερα από τρία λεπτά.

Οι γυναίκες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: εκείνες με χαμηλή σωματική δραστηριοποίηση (λιγότερα από 7.500 βήματα την ημέρα), η ομάδα ενδιάμεση δραστηριοποίησης (μεταξύ 7.500 και 10.000 βήματα) και η ομάδα υψηλής δραστηριοποίησης, που έκανε περισσότερα από 10.000 βήματα καθημερινά.

Οι ερευνητές μέτρησαν επίσης το σωματικό βάρος, το λίπος και την μυϊκή μάζα των συμμετεχόντων. Η μυϊκή δύναμη υπολογίστηκε μέσω ασκήσεων λαβής  χειρός και έκτασης του γόνατος, η ισορροπία και οι λειτουργικές ικανότητες μέσω ασκήσεων όπως η στάση στο ένα πόδι ή το άλμα.

Οι γυναίκες που βάδιζαν περισσότερο είχαν χαμηλότερο βάρος και είχαν μικρότερο ποσοστό σωματικού λίπους.

Η ομάδα αυξημένης δραστηριοποίησης είχε κατά μέσο όρο Δείκτη Μάζας Σώματος 25, δηλαδή ήταν εντός του φυσιολογικού πλαισίου. Οι άλλες δύο ομάδες είχαν ΔΜΣ που τις ενέτασσαν στην κατηγορία των υπέρβαρων ατόμων.

Η μυϊκή δύναμη και το ποσοστό της μυϊκής μάζας ήταν όμοια και στις τρεις ομάδες. Οι γυναίκες επίσης είχαν παρόμοιες επιδόσεις ως προς την ισορροπία και την σωματική ικανότητα, ανεξαρτήτως του πόσο περπατούσαν.

Όπως εξηγεί η Δρ Ομπερντάν-ΛεΟντρέ «περίμενα να διαπιστώσω ότι οι γυναίκες που περπατούσαν πολύ να έχουν καλύτερες επιδόσεις στα τεστ, επειδή η αδράνεια είναι γνωστό ότι αποδυναμώνει τους μύες. Ίσως όμως τελικά δεν περπατάμε σωστά, ώστε να αποκομίζουμε μυϊκά οφέλη. Γενικά παρατηρώ ότι οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, τουλάχιστον στη μελέτη, περισσότερο ‘γλιστρούσαν’ παρά περπατούσαν».

Η ερευνήτρια εξηγεί ότι ο σωστός βηματισμός ή η περισσότερη ένταση στο περπάτημα, ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη επίπτωση στην μυϊκή δύναμη και τις σωματικές ικανότητες των γυναικών.

Πηγές: health.in.gr

Ο εγκέφαλος παραμένει ... νέος με ολιγοθερμιδική δίαιτα ...!


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Αφαιρέστε θερμίδες, προσθέστε χρόνια ζωής - Η υποθερμιδική δίαιτα διατηρεί τον εγκέφαλο νέο και υγιή

Η υπερκατανάλωση φαγητού όχι μόνο μπορεί αυξάνει την πιθανότητα παχυσαρκίας και περιττού βάρους, αλλά επιπλέον προκαλεί ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου, σύμφωνα με ιταλική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Αντίθετα η αυτοσυγκράτηση και η δίαιτα ενεργοποιούν ένα μόριο που βοηθάει τον εγκέφαλο να παραμείνει νέος, υπογραμμίζουν ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Καθολικού Πανεπιστημίου της Ρώμης, με επικεφαλής τον Τζιοβαμπατίστα Πάνι του Ινστιτούτου Γενικής Παθολογίας.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το μόριο CREB1, «πυροδοτείται» στον εγκέφαλο των ποντικιών που κάνουν διατροφή με λίγες θερμίδες. Η ενεργοποίηση του μορίου, στη συνέχεια, κινητοποιεί μία σειρά από πρωτεΐνες, τις σιρτουίνες, και γονίδια που συνδέονται με την μακροζωία και την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου.

Όπως εξηγεί ο Δρ Πάνι, ο στόχος πλέον είναι να βρεθεί ένας τρόπος, π.χ. με ένα νέο φάρμακο, ώστε να ενεργοποιείται το συγκεκριμένο μόριο, και ο εγκέφαλος να διατηρείται «φρέσκος» και υγιής, χωρίς να χρειάζεται κανείς να υποβληθεί σε αυστηρή δίαιτα.

Η διατροφή με περιορισμένες θερμίδες σημαίνει, όπως έδειξαν οι μελέτες στα πειραματόζωα, ότι όταν ο οργανισμός καταναλώνει περίπου το 70% της συνήθους καθημερινής ποσότητας τροφής, αυτό βοηθά στην μακροζωία.

Τα πειραματόζωα που ακολούθησαν τη συστηματική διατροφή με λιγότερες θερμίδες, είχαν καλύτερη μνήμη και άλλες νοητικές λειτουργίες, ήταν λιγότερο επιθετικά, ενώ άργησαν να εμφανίσουν νόσο Αλτσχάιμερ και, όταν αυτό συνέβη, τα συμπτώματα της νόσου ήσαν λιγότερο σοβαρά σε σχέση με τα ζώα που έτρωγαν πολύ. Επιπλέον, τα τρωκτικά που έτρωγαν λιγότερο, έζησαν 25% έως 40% περισσότερο.

Άλλες μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι το πολύ φαγητό και η παχυσαρκία κάνουν κακό στον εγκέφαλο, επιβραδύνοντας τις λειτουργίες του, προκαλώντας πρόωρη γήρανσή του και καθιστώντας τον πιο ευάλωτο σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και η νόσος Πάρκινσον.

Μέχρι τώρα παρέμενε όμως ουσιαστικά άγνωστος ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός μέσω του οποίου η μείωση των θερμίδων βοηθούσε τον εγκέφαλο να παραμένει νέος. Η ιταλική έρευνα έρχεται να ρίξει φως σε αυτόν τον μοριακό μηχανισμό με την ανακάλυψη του σημαντικού ρόλου του μορίου CREB1, το οποίο ήταν ήδη γνωστό ότι εμπλέκεται στη σωστή λειτουργία της μνήμης και της μάθησης, καθώς και στον έλεγχο του άγχους.

Οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν ότι η επωφελής δράση του εν λόγω μορίου αυξάνεται δραστικά, όταν η διατροφή είναι ελλιπής σε θερμίδες. Όσο γερνάει κανείς, το συγκεκριμένο μόριο εξασθενεί, γι' αυτό η μείωση των θερμίδων της τροφής μπορεί να ενισχύσει και πάλι τη λειτουργία του.

Πηγές: health.in.gr, ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αυξημένος ο κίνδυνος άσθματος για τα ... παιδιά με περιττά κιλά!



Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Ευάλωτα τα νήπια - Κίνδυνος άσθματος για τα παιδιά με περιττά κιλά

Τα υπέρβαρα νήπια που συνεχίζουν να έχουν περιττά κιλά καθώς μεγαλώνουν διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης άσθματος σε ηλικία επτά ετών, αλλά το βρεφικό λίπος δεν παίζει ρόλο για τα παιδιά που μετέπειτα αδυνατίζουν, σύμφωνα με σουηδική μελέτη που δημοσιεύεται στο επιστημονικό έντυπο Pediatrics.

Οι ερευνητές του Ινστιτούτου Καρολίνσκα με επικεφαλής την Δρ Τζέσσικα Μαγκνουσον διαπίστωσαν, μελετώντας περισσότερα από 2.000 παιδιά μέχρι και τη συμπλήρωση του ογδόου έτους, ότι όσα ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα σε ηλικία επτά ετών, ήταν πιθανότερο να έχουν άσθμα, συγκριτικά με πιο αδύνατα συνομήλικα παιδιά.

Αντίθετα, τα παιδιά που ήταν υπέρβαρα ως νήπια ή σε ηλικία τεσσάρων ετών, αλλά όχι και όταν συμπλήρωσαν το έβδομο έτος ζωής, δεν ήταν πιο επιρρεπή στο άσθμα, συγκριτικά με τα παιδιά που είχαν πάντα φυσιολογικό βάρος.

«Ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) κατά τη διάρκεια των τεσσάρων πρώτων ετών ζωής δεν αυξάνει τον κίνδυνο άσθματος στα παιδιά σχολικής ηλικίας, που έχουν φυσιολογικό βάρος στα επτά. Ωστόσο ο αυξημένος ΔΜΣ στο χρονικό αυτό ορόσημο σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο άσθματος και ευαισθησίας στα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα», εξηγεί η Δρ Μαγκνουσον.

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι τα υπέρβαρα παιδιά έχουν υψηλότερο κίνδυνο άσθματος, ή πιο σοβαρά συμπτώματα της νόσου, αλλά μέχρι και σήμερα παρέμενε αδιευκρίνιστο αν τα επιπλέον κιλά είναι η βασική αιτία.

«Δεν μπορούμε με βεβαιότητα να ισχυριστούμε ότι το περιττό βάρος προκαλεί άσθμα, αλλά διαπιστώσαμε ότι το 6% των 8χρονων που μελετήσαμε, είχε άσθμα, όπως και το 10% των 7χρονων παιδιών με περιττά κιλά», εξηγεί η ερευνήτρια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη συνεκτίμησε και άλλους παράγοντες, όπως το οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών και αν η μητέρα ήταν καπνίστρια στην εγκυμοσύνη. Τελικά τα περιττά κιλά σε ηλικία επτά ετών σχετίστηκε με τον διπλασιασμό του κινδύνου εκδήλωσης άσθματος.

Πηγές: health.in.gr

Τρίτη, 20 Δεκεμβρίου 2011

Νέο σύστημα σταδιοποίησης της ... παχυσαρκίας!


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Νέο σύστημα σταδιοποίησης της παχυσαρκίας μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς! 

Ένα νέο σύστημα, που προτάθηκε από Αμερικανούς και Καναδούς ερευνητές της παχυσαρκίας, μπορεί να προσφέρει ακόμα άλλο ένα όπλο στη μάχη κατά της παχυσαρκίας. Ο ειδικός κατά της παχυσαρκίας από το πανεπιστήμιο της Αlberta του Καναδά Dr.Arya Sharma, μαζί με ένα ερευνητή από την Αμερική, έχουν προτείνει ένα σύστημα κατάταξης, το οποίο μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς στο να τα αξιολογούν και να θεραπεύουν τους υπέρβαρους ασθενείς.

Μέχρι τώρα, η παχυσαρκία καθοριζόταν κυρίως από μετρήσεις του σώματος. Μετρήσεις όπως ο δείκτης μάζας του σώματος (ΒΜΙ) και το μέγεθος της μέσης, χρησιμοποιούνται σαν  κατευθυντήριες γραμμές που βοηθούν τους γιατρούς να πουν κατά πόσον οι ασθενείς τους ευρίσκονται σε ένα υγιές εύρος βάρους σώματος. Όμως οι μετρήσεις αυτές, βασίζονται σε πληθυσμιακές μελέτες, παρά σε μεμονωμένους ασθενείς. Συνεπώς δεν παρέχουν στους γιατρούς μια πλήρη εικόνα για θέματα υγείας των ασθενών.

«Γνωρίζουμε ότι η παχυσαρκία μπορεί να οδηγήσει σε μια ολόκληρη σειρά προβλημάτων υγείας, περιλαμβανομένων των καρδιοπαθειών, του καρκίνου, των νόσων του νεφρού, την οστεοαρθρίτιδα, την λιπώδη διήθηση του ήπατος,την άπνοια κατά τον ύπνο, και την κατάθλιψη. Όμως το αυξημένο λίπος στο σώμα μόνον, δεν υποδηλώνει αναγκαστικά ούτε αξιόπιστα προβλέπει αυτά τα προβλήματα υγείας. Δύο ασθενείς για το ίδιο ΒΜΙ ή μέγεθος μέσης, μπορεί να έχουν τελείως διαφορετικά θέματα υγείας που να απαιτούν διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις. Αυτές οι ανθρωπομετρικές μετρήσεις, θα πρέπει να συμπληρώνονται από ένα κλινικό σύστημα σταδιοποίησης, το οποίο θα παρέχει ένα κατανοητό πλαίσιο διάγνωσης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας».

Το σύστημα σταδιοποίησης παχυσαρκίας του Edmonton περιλαμβάνει πέντε στάδια της παχυσαρκίας ,αντί των σταδίων 0 έως 4. Το πρώτο στάδιο, η στάδιο 0, που θα ταίριαζε σε ασθενείς χωρίς καθόλου συμπτώματα από προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Το τελευταίο στάδιο, στάδιο 4, θα περιέχει ασθενείς που εμφανίζουν τα πιο σοβαρά προβλήματα υγείας που έχουν σχέση με την παχυσαρκία. Το σύστημα είναι απλό στη χρήση για τους γιατρούς, αφού μπορούν αυτοί εύκολα να ταξινομούν τους ασθενείς τους, εκτελώντας απλά καθήκοντα, όπως λαμβάνοντας το ιατρικό ιστορικό των ασθενών, πραγματοποιώντας μια σωματική εξέταση και εκτελώντας συνηθισμένα τεστ ,όπως τα επίπεδα σακχάρου και χοληστερόλης στο αίμα. Το σύστημα θα μπορεί επίσης να παρέχει στους γιατρούς συγκεκριμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις για κάθε στάδιο.

«Το σύστημα μας δημιουργήθηκε για να παρέχει τους τους επαγγελματίες της υγείας μια απλοποιημένη προσέγγιση για τον εντοπισμό της έκτασης των ασθενειών που έχουν σχέση με την παχυσαρκία και να παρέχει βοήθεια για την αντιμετώπιση αυτών των ασθενών, κινείται πέραν της απλής κατηγοριοποίησης των ασθενών που βασίζεται στις μετρήσεις του σώματος και εστιάζεται στη σοβαρότητα των παραγόντων κινδύνου και των συναφών ασθενειών, για να οδηγήσει με μεγαλύτερη ακρίβεια σε πιο εξατομικευμένη θεραπεία και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Αυτό είναι κάτι που δεν υπάρχει στις σημερινές προσεγγίσεις κατηγοριοποίησης».

Πηγές: ygeiaonline.gr

Παιδική λευχαιμία προκαλεί το .... πατρικό κάπνισμα ...!


Μαρία Βλαχοπούλου

Σβήστε το τσιγάρο!

Παιδική λευχαιμία προκαλεί το πατρικό κάπνισμα! 

Τα παιδιά των οποίων οι πατέρες κάπνιζαν την περίοδο που επετεύχθη η κύηση, έχουν τουλάχιστον 15% περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν την συχνότερη μορφή παιδιατρικού καρκίνου, την οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία, σύμφωνα με αυστραλιανή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο American Journal of Epidemiology.

«Η έρευνα δείχνει ότι το βαρύ πατρικό κάπνισμα την περίοδο που επιτυγχάνεται η σύλληψη του εμβρύου είναι παράγοντας κινδύνου για παιδική οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία», εξηγεί η Δρ Ελίζαμπεθ Μιλν από το Ερευνητικό Ινστιτούτο Παιδικύης Υγείας «Telethon», όπου πραγματοποιήθηκε η μελέτη.

Αν και η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία είναι η συχνότερη μορφή παιδιατρικού καρκίνου, η συχνότητά της είναι μικρή, επηρεάζοντας μόλις τρία στα πέντε ανά 100.000 παιδιά.

Οι ερευνητές μελέτησαν οικογένειες που είχαν σχεδόν 300 παιδιά με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία και εστίασαν στη συνήθεια του καπνίσματος και ως προς τους δύο γονείς. Επίσης συγκρίθηκαν οι οικογένειες αυτές με άλλες 800 παιδιών, όμοιας ηλικίας, που δεν είχαν λευχαιμία.

Η μητρική συμπεριφορά ως προς το τσιγάρο δεν είχε επίπτωση στον κίνδυνο του παιδιού να εκδηλώσει καρκίνου, αλλά τα παιδιά των οποίων οι μπαμπάδες κάπνιζαν την εποχή που συντελέστηκε η εγκυμοσύνη είχαν 15% περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν λευχαιμία.

Μάλιστα τα παιδιά με μπαμπάδες που κάπνιζαν τουλάχιστον 20 τσιγάρα την ημέρα την δεδομένη χρονική περίοδο, είχαν 44% περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με την ασθένεια.

Μάλιστα οι ερευνητές πήγαν και ένα βήμα παρακάτω και συνέκριναν τα αποτελέσματα της μελέτης τους με εννέα παλαιότερες έρευνες και τελικά διαπίστωσαν ότι στις έξι τα συμπεράσματα ήταν όμοια.
«Η σημασία της έκθεσης στο καπνό και οι παιδιατρικοί καρκίνοι δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα. Εφόσον όμως γνωρίζουμε ότι ο καπνός βρίθει τοξινών και καρκινογόνων παραγόντων, δεν αποκλείεται να προκαλεί βλάβες στα κύτταρα που παράγουν το σπέρμα», σημειώνει η Δρ Μιλν.

Το σπέρμα με βλάβες στο DNA έχει την δυνατότητα της γονιμοποίησης του ωαρίου, αλλά μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση ασθενειών στους απογόνους.

Η αυστραλιανή μελέτη πάντως δεν αποδεικνύει ότι η βλάβη του DNA του σπέρματος προκαλεί οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία στα παιδιά. Η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου εξάλλου έχει διαπιστωθεί ότι οφείλεται σε έναν μεγάλο αριθμό παραγόντων. Επίσης περιβαλλοντικές παράμετροι επηρεάζουν τις πιθανότητες παιδικής λευχαιμίας, όπως η ιονίζουσα ακτινοβολία και η έκθεση της μητέρας σε φυτοφάρμακα και χρωστικές ουσίες κατά τη διάρκεια της κύησης.

Πηγές: health.in.gr

Άρθρο: Οι ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Στο προηγούμενο άρθρο ασχοληθήκαμε με το έξοδο ενέργειας, και αναφέραμε αρκετά για την ενέργεια που ξοδεύεται γι’ αυτό που ονομάζουμε βασικό μεταβολισμό, δηλαδή για το ρυθμό της κατανάλωσης ενέργειας από το σώμα απλά και μόνο για τη διατήρηση της ζωής.

Αυτή είναι η κατάσταση της πλήρους ψυχικής και σωματικής ηρεμίας, με το σώμα σε οριζόντια αναπαυτική θέση, με πλήρη ακινησία και χαλάρωση των μυών, τουλάχιστο από μισή ώρα, χωρίς την πρόσληψη τροφής τουλάχιστον από 12 ώρες, και σε θερμοκρασία περιβάλλοντος τέτοια ώστε να μη χρειάζεται η κινητοποίηση των θερμορυθμιστικών μηχανισμών για τη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος σε σταθερό φυσιολογικό επίπεδο.

Οι θερμίδες του βασικού μεταβολισμού αποτελούν ένα πάγιο έξοδο ενέργειας, το οποίο δεν μπορούμε με ενσυνείδητες δικές μας προσπάθειες να μεταβάλουμε. Θα ήταν όμως εξαιρετικά χρήσιμο να γνωρίζουμε σε τι ποσό θερμίδων αντιστοιχεί αυτή η ενέργεια, γιατί αυτό το μέγεθος θα μας χρειαστεί για τους κατοπινούς μας υπολογισμούς.

Ο βασικός μεταβολισμός υπολογίζεται από την κατανάλωση οξυγόνου από το άτομο, που μετράται για χρονικό διάστημα 10 min, με κατάλληλη εργαστηριακή μέθοδο, εφόσον το άτομο βρίσκεται υπό τις παραπάνω συνθήκες του βασικού μεταβολισμού. Έτσι, ένας άνδρας, με ανάστημα 178 cm, και με σωματικό βάρος 70 kg, σε ηλικία 30 ετών, θα πρέπει να έχει βασικό μεταβολισμό γύρω στις 1700 θερμίδες (kcal) / 24 ωρο, ενώ το ίδιο άτομο, με το ίδιο σωματικό βάρος, αλλά σε ηλικία 50 ετών θα πρέπει να έχει βασικό μεταβολισμό γύρω στις 1600 θερμίδες (kcal) / 24ωρο. Οι αντίστοιχες τιμές για άνδρα με το ίδιο ανάστημα, αλλά με σωματικό βάρος 90 kg θα είναι γύρω στις 1900 και 1800 kcal/ 24ωρο. Σε γυναίκα, με ανάστημα 165 cm, και με σωματικό βάρος 52 kg, σε ηλικία 30 ετών, οι θερμίδες του βασικού μεταβολισμού θα πρέπει να είναι γύρω στις 1350 kcal/ 24ωρο, ενώ στο ίδιο άτομο, με το ίδιο σωματικό βάρος, αλλά σε ηλικία 50 ετών, θα πρέπει είναι 1300 kcal / 24ωρο. Οι αντίστοιχες τιμές για το ίδιο ανάστημα, αλλά με σωματικό βάρος 80 kg πρέπει να είναι γύρω στις 1600 και 1500 kcal /24ωρο. Αυτά είναι λοιπόν τα πλαίσια μέσα στα οποία κυμαίνονται τα φυσιολογικά μεγέθη του βασικού μεταβολισμού.

Πριν όμως προχωρήσουμε παρακάτω, καλό είναι να διευκρινίσουμε κάτι το πολύ σημαντικό. Δεν μπορεί κανένας να διατηρείται σε κατάσταση ισοζυγίου ενέργειας, και κατά συνέπεια και σε σταθερό σωματικό βάρος με το να προσλαμβάνει με την τροφή του μόνο τις θερμίδες του βασικού του μεταβολισμού. Για παράδειγμα, έστω ότι ένα άτομο έχει βασικό μεταβολισμό 1700 kcl /24ωρο. Εάν αυτό το άτομο προσλαμβάνει με την τροφή του 1700 kcl / 24ωρο, έστω και χωρίς να έχει οποιαδήποτε μυϊκή δραστηριότητα, το άτομο αυτό θα βρίσκεται σε ένα συνεχή αρνητικό ισολογισμό ενέργειας, δηλαδή θα ξοδεύει περισσότερη ενέργεια από αυτή που προσλαμβάνει, με αποτέλεσμα το σωματικό του βάρος να ελαττώνεται συνεχώς.

Αυτό συμβαίνει γιατί η ίδια η πρόσληψη τροφής προκαλεί αύξηση των καύσεων στο σώμα, δηλαδή, στις θερμίδες του βασικού μεταβολισμού προστίθενται και οι επιπλέον θερμίδες που απαιτούνται για την πέψη, την απορρόφηση, τη μετατροπή και γενικότερα την περαιτέρω επεξεργασία των θρεπτικών ουσιών που προσλαμβάνονται (αυτό λέγεται ειδική δυναμική ενέργεια των θρεπτικών ουσιών, και το μέγεθός της εξαρτάται από το είδος της θρεπτικής ουσίας - τη μεγαλύτερη ειδική δυναμική ενέργεια εμφανίζουν τα λευκώματα, ενώ τα λίπη έχουν τις μικρότερες τιμές, οι δε υδατάνθρακες καταλαμβάνουν ενδιάμεση θέση).

Μπορεί λοιπόν ο παχύσαρκος να αρχίσει να χάνει βάρος με το να προσλαμβάνει με την τροφή μόνο τις θερμίδες του βασικού του μεταβολισμού, έστω και αν παραμένει ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, σε πλήρη ακινησία και αδράνεια! Αυτή όμως η μέθοδος αδυνατίσματος ΔΕΝ συνιστάται με κανένα τρόπο!

Ένα άλλο υπολογίσιμο έξοδο ενέργειας, που μπορεί να αυξάνει τον μεταβολισμό κατά σημαντικό βαθμό, είναι αυτό που δαπανάται για την παραγωγή του επιπρόσθετου ποσού θερμότητας που απαιτείται για τη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος σταθερής, σε φυσιολογικό επίπεδο, όταν βρισκόμαστε σε ψυχρό περιβάλλον. Για να γίνει όμως αυτό, εκτός από την περίπτωση της ανωτέρας βίας, θα πρέπει ενσυνείδητα να παραμένουμε στο κρύο και να τουρτουρίζουμε, τακτική βέβαια που δεν συνιστάται ούτε γι’ αστείο, για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας (αν και, εδώ που τα λέμε, το …ψυγείο σ’ αυτή την περίπτωση θα μπορούσε να προσφέρει καλύτερες και πλέον αποτελεσματικές υπηρεσίες στον παχύσαρκο από αυτές που συνήθως του προσφέρει) ...!

Το σημαντικότερο όμως έξοδο ενέργειας είναι η ενέργεια που απαιτείται για την επιτέλεση των διαφόρων κινήσεων του σώματος και η παραγωγή εξωτερικού μηχανικού έργου. Οι κινήσεις αυτές, ως γνωστό πραγματοποιούνται με τη λειτουργία των γραμμωτών (σκελετικών) μυών. Για τη λειτουργία τους αυτοί οι μύες χρειάζονται σημαντικά ποσά ενέργειας, την οποία προμηθεύονται με την οξείδωση θρεπτικών ουσιών όπως είναι η γλυκόζη και τα λιπαρά οξέα που κυκλοφορούνται στο αίμα.

Αυτό είναι ένα έξοδο ενέργειας που μπορούμε να το ελέγχουμε σε μέγιστο βαθμό με τη θέλησή μας, και γι’ αυτό προσφέρεται και σαν εργαλείο, που διαθέτουμε για να ρυθμίζουμε κατά βούληση τη χρησιμοποίηση ενέργειας από το σώμα μας. Πράγματι, αυτό το ποσό ενέργειας μπορεί να κυμαίνεται από πολύ χαμηλά επίπεδα (δεκάδες ή και λίγες μόνο εκατοντάδες θερμίδες (kcal)), μέχρι και 5.000 ή ακόμα και περισσότερες θερμίδες / 24ωρο). Η ευρεία αυτή διακύμανση εξαρτάται αποκλειστικά από τη μυϊκή μας δραστηριότητα, την οποία βέβαια μπορούμε να ελέγχουμε και διαμορφώνουμε με τη βούλησή μας.

Με ένα παράδειγμα νομίζω ότι θα μπορούσα να σας δώσω, με παραστατικό και εύκολα κατανοητό τρόπο, μια ιδέα για τα ποσά της ενέργειας που καταναλίσκουμε για τις διάφορες κινητικές μας δραστηριότητες! Έστω ότι ένα άτομο, με σωματικό βάρος 70 kg, ανεβαίνει το κλιμακοστάσιο, από το ισόγειο ως τον 6ο όροφο, δηλαδή σε ύψος 21 μέτρα. Κατά συνέπεια έχει ανεβάσει ένα βάρος 70 kg σε ύψος 21 μέτρων, δηλαδή έχει παράγει, με τη λειτουργία των μυών του, εξωτερικό μηχανικό έργο 21 x 70 = 1470 kgm (χιλιογραμμόμετρα). Επειδή μια kcal αντιστοιχεί με 427 kgm (χιλιογραμμόμετρα), τα 1470 kgm αντιπροσωπεύουν 1470 : 427 = 3,44 kcal, και επειδή στο σώμα, κατά τη λειτουργία των μυών, μόνο τα 25% της ενέργειας που ξοδεύεται μετατρέπονται τελικά σε μηχανικό έργο (απόδοση 25%), τα δε υπόλοιπα 75% αποδίδονται κατ’ ευθείαν με τη μορφή της θερμότητας, το σύνολο της ενέργειας που αυτό το άτομο ξοδεύει για να ανέβει τις σκάλες μέχρι τον 6ο όροφο, θα είναι 3,44 x 4 = 13,76 kcal. Αν λάβουμε υπόψη μας ότι ξοδεύτηκε και ένα ποσό ενέργειας για την υπερνίκηση των αντιστάσεων τριβής στις αρθρώσεις, συνδέσμους και λοιπά, μπορούμε να πούμε ότι η συνολική ενέργεια που καταναλώθηκε για αυτή την ανάβαση είναι περίπου 15 kcal. Η ανάβαση λοιπόν του κλιμακοστασίου μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια ενέργειας, και κατά συνέπεια και σωματικού βάρους, αν και χρειάζεται, όπως βλέπουμε, να ανέβη κανένας 6 φορές από το ισόγειο μέχρι τον 6ο όροφο για να ξοδέψει 90 kcal, οι οποίες αντιστοιχούν σε κατανάλωση δέκα (10) μόνο γραμμαρίων λίπους!

Αυτός όμως ο τρόπος, καθώς και η κατανάλωση ενέργειας με οποιαδήποτε άλλη μορφή μυϊκής δραστηριότητας, όπως το περπάτημα, η ποδηλασία, η κωπηλασία, το τέννις, το γκόλφ, το κολύμπι, κλπ., συνιστάται ένθερμα γιατί, εκτός από τη συμβολή του στην αύξηση των «εξόδων ενέργειας.» αποτελεί και άριστη άσκηση για το κυκλοφορικό (και κατά κύριο λόγο για την καρδία), και το αναπνευστικό σύστημα.


Πριν να εξετάσουμε το καθεαυτό θέμα μας, απαιτείται μια σημαντική διευκρίνιση: το σώμα μας δεν αποτελεί απλά μια μηχανή, η οποία παραλαμβάνει ενέργεια απέξω, με τη μορφή του καυσίμου, χωρίς αυτό να έχει καμιά οργανική θέση στη συνολική δομή του σώματος και στη συνέχεια χρησιμοποιεί αυτή την ενέργεια για τη λειτουργία της και την επιτέλεση έργου, κλπ. Δηλαδή το σώμα μας δεν μοιάζει με τη μηχανή του αυτοκινήτου μας, η οποία για να λειτουργήσει καίει βενζίνη , ουσία που είναι εντελώς ξένη προς τη δομή της.

Στο σώμα μας, τα ίδια τα συστατικά που αποτελούν τον οργανισμό, τα δομικά στοιχεία των κυττάρων μας, είναι εκείνα που, κατά κύριο λόγο οξειδώνονται και παρέχουν ενέργεια για τη λειτουργία του σώματος. Ο οργανισμός μας καίει συνεχώς δομικά του στοιχεία για να αντλεί την ενέργεια που χρειάζεται όλη την ώρα. Παράλληλα, βέβαια, ο οργανισμός ξαναφτιάχνει τα δομικά του στοιχεία με ουσίες που προέρχονται από την τροφή. Εξάλλου αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο άνθρωπος δεν μπορεί να επιβιώσει με την πρόσληψη μιας μόνο θρεπτικής ουσίας , όσες θερμίδες και αν αυτή η ουσία περιέχει.

Για παράδειγμα, δεν μπορεί ο άνθρωπος να εισάγει καθημερινά στον οργανισμό του έστω τις 2.000 kcal που χρειάζεται, αποκλειστικά με τη μορφή του οινοπνεύματος (σ’ αυτή την περίπτωση 285 γραμμάρια), ή με την μορφή της καθαρής ζάχαρης (σ’ αυτή την περίπτωση, 500 γραμμάρια). Την τροφή τη λαμβάνουμε, λοιπόν, για να εμπλουτίσουμε τον οργανισμό μας με όλα εκείνα τα στοιχεία που απαιτούνται για τη συνεχή αναδιαμόρφωση της δομής του. Η συνεχής δε αυτή αναδιαμόρφωση είναι αναγκαία, εξαιτίας της αέναης φθοράς των συστατικών των κυττάρων, η οποία «φθορά» οφείλεται, κατά πρώτιστο λόγο, στη σκόπιμη οξείδωσή τους για την παροχή ενέργειας.

Όλες οι ουσίες που απαιτούνται από τον οργανισμό για τη αναπλήρωση των δομικών του στοιχείων μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: πρωτεϊνες, υδατάνθρακες και λιπίδια. Οι τρεις αυτές κατηγορίες ουσιών είναι εντελώς απαραίτητες για την προσφορά υλικών στοιχείων για τη συνεχή αντικατάσταση των φθειρομένων, και βέβαια, για την προσφορά ενέργειας στον οργανισμό για όλες του τις λειτουργίες.

Εκτός όμως από τις ουσίες αυτών των κατηγοριών, απαραίτητη είναι και η πρόσληψη όλων των βιταμινών, οι οποίες βέβαια δεν μπορούν να θεωρούνται σαν πηγές ενέργειας, με την έννοια ότι το ποσό που χρειάζεται και προσλαμβάνεται από τις ουσίες αυτές είναι πολύ μικρό, και κατά συνέπεια από τη διάσπασή τους το ποσό της ενέργειας που απελευθερώνεται είναι ασήμαντο.

Επιπρόσθετα, απαιτείται και η πρόσληψη διαφόρων μεταλλικών στοιχείων, όπως είναι το νάτριο, το κάλιο, το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ο σίδηρος και πολλά άλλα ιχνοστοιχεία, τα οποία από τη φύση τους δεν μπορούν να παρέχουν ενέργεια στον οργανισμό, η παρουσία τους όμως, υπό σταθερή αναλογία το καθένα, είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ζωής.

Από ενεργειακή μόνο άποψη, οι πρωτεϊνες και οι υδατάνθρακες είναι ουσίες ισοδύναμες μεταξύ τους, γιατί και οι δυο τους αποδίδουν στον οργανισμό 4 (περίπου) kcal / g., τα λιπίδια όμως αποδίδουν πολύ μεγαλύτερα ποσά ενέργειας, 9 (περίπου) kcal / g, και το οινόπνευμα 7 kcal /g. Από ουσιαστική όμως άποψη, οι ουσίες της καθεμιάς από τις τρεις αυτές κατηγορίες έχουν τις ιδιαιτερότητές τους και είναι, με τον τρόπο τους, απαραίτητες για τη δομή, τη διατήρηση και τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.

Οι πρωτεϊνες είναι πολυπλοκότατα μεγαλομόρια, που σχηματίζονται μέσα σε ζωντανά κύτταρα των ζώων και των φυτών (και βέβαια και του ανθρώπου), καθώς επίσης και στους ιούς και τα μικρόβια, με βάση προκαθορισμένο σχέδιο που περιέχεται, κωδικοποιημένο μέσα στη γενώμη (DNA) των κυττάρων. Η πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται για τη σύνθεσή τους είναι τα πολύ μικρότερα οργανικά μόρια, τα αμινοξέα. Στη Φύση υπάρχουν 20 μόνο είδη αμινοξέων. Από αυτά, και τα 20 συντίθενται από τα φυτά, ενώ από τον ζωικό οργανισμό – και βέβαια και τον άνθρωπο – παράγονται μόνο τα 12. Τα υπόλοιπα 8, τα οποία επίσης χρειάζονται στον οργανισμό χαρακτηρίζονται ως «απαραίτητα αμινοξέα» γιατί απαιτείται η πρόσληψή τους με την τροφή.

Το καθένα από τα πολλά εκατομμύρια είδη πρωτεϊνης (λευκώματα) που υπάρχουν στη φύση, αποτελείται από ένα συνδυασμό δεκάδων, εκατοντάδων είτε ακόμα και χιλιάδων αμινοξέων που συνδέονται μεταξύ τους με πεπτιδικούς δεσμούς.

Εκείνο που ενδιαφέρει εμάς σχετικά με τη διατροφή μας, δεν είναι αυτή η ίδια η πρωτεϊνη που θα φάμε, αλλά τα αμινοξέα που περιέχονται στο μόριό της. Η πρωτεϊνη της τροφής, πριν να περάσει από τον αυλό του εντέρου προς το εσωτερικό περιβάλλον του σώματος, θα πρέπει να διασπασθεί, με τη διαδικασία τα πέψης, σε αμινοξέα. Αυτά είναι που θα φτάσουν στα κύτταρά μας και θα χρησιμοποιηθούν για τη δομή των δικών μας πρωτεϊνών, για την αντικατάσταση αυτών που έχουν φθαρεί, είτε για την αύξηση του σώματός μας.

Στον ενήλικα, κάπου 25 γραμμάρια πρωτεϊνης φθείρονται ανά 24ωρο και επιβάλλεται, κατά κάποιο τρόπο, η καθημερινή τους αντικατάσταση, με τη σύνθεση καινούργιας πρωτεϊνης, με πρώτη ύλη τα αμινοξέα της τροφής. Επειδή οι πρωτεϊνες της τροφής δεν περιέχουν τα διάφορα αμινοξέα με τη ίδια αναλογία που πρέπει να περιέχονται στις πρωτεϊνες του σώματος, για την αντικατάσταση αυτών των 25 γραμμαρίων πρωτεϊνης πρέπει ο οργανισμός να προσλαμβάνει κάπου 45 γραμμάρια πρωτεϊνης μικτής προέλευσης, δηλαδή ζωικής και φυτικής. Αυτό το ποσό πρωτεϊνης θεωρείται ως απόλυτα απαραίτητο να προσλαμβάνεται , σε καθημερινή βάση, για τη διατήρηση της υγείας.

Για την άριστη όμως διατροφή, για την εξασφάλιση κάπως ευρύτερου πλαισίου προφύλαξης από τυχαία σφάλματα, αυτό το ποσό πρέπει να κυμαίνεται μέσα στα πλαίσια των 70 – 80 γραμμαρίων /24ωρο, δηλαδή το φυσιολογικό άτομο, χωρίς ειδικές ανάγκες ΠΡΕΠΕΙ να προσλαμβάνει κάπου 280 – 320 kcal / 24 ωρο με τη μορφή των πρωτεϊνών. Πέρα από αυτό το ποσό, η πρόσληψη πρωτεϊνών δεν έχει νόημα, εκτός από ότι επιβαρύνει το ήπαρ, τους νεφρούς, και ολόκληρο το σύστημα της ρύθμισης της οξεοβασικής ισορροπίας του οργανισμού με επιπρόσθετη λειτουργία! Οι πρωτεϊνες, ως γνωστό περιέχονται στο κρέας, στα πουλερικά, στο ψάρι, στο γάλα και στα προϊόντα του, στο ασπράδι του αυγού, αλλά και στα όσπρια, στους ξηρούς καρπούς, στο στάρι και γενικότερα στα δημητριακά και στα προϊόντα τους.

Οι υδατάνθρακες είναι οργανικές ενώσεις που προέρχονται, κατά κύριο λόγο, από το φυτικό βασίλειο, και οι οποίες μπορούν να διακρίνονται σε μονοσακχαρίτες, δισακχαρίτες και πολυσακχαρίτες. Στην τροφή μας μπορούν να περιλαμβάνονται και οι τρεις κατηγορίες υδατανθράκων, το μεγαλύτερο όμως ποσό υδατανθράκων το λαμβάνουμε με τη μορφή του πολυσακχαρίτου, ως άμυλο. Με οποιαδήποτε μορφή και αν λαμβάνονται οι υδατάνθρακες, για να περάσουν από το έντερο στο αίμα και να χρησιμοποιηθούν από τον οργανισμό, πρέπει με τη διαδικασία της πέψης και της απορρόφησης, να μετατρέπονται στο μονοσακχαρίτη γλυκόζη.

Η γλυκόζη αποτελεί φυσιολογικό συστατικό του οργανισμού, και βρίσκεται μέσα στο αίμα, και γενικά στο μεσοκυττάριο υγρό του σώματος, σε συγκέντρωση που κυμαίνεται περί το ένα γραμμάριο στα 1000 κυβικά εκατοστόμετρα (δηλ. 1 g / L). Δηλαδή στο σώμα ενός φυσιολογικού ατόμου υπάρχουν κάπου 12 ως 20 g γλυκόζης. Μεγαλύτερα αποθέματα υδατανθράκων υπάρχουν στο σώμα με τη μορφή του πολυσακχαρίτη γλυκογόνο, που βρίσκεται κατά κύριο λόγο στους μυς και στο ήπαρ, αλλά η ποσότητά του δεν μπορεί να ξεπαράσει τα 700 περίπου γραμμάρια.

Έτσι, όταν η οποιαδήποτε περισσευούμενη ποσότητα υδατάνθρακα περάσει από το έντερο προς το αίμα υποχρωτικά μετατρέπεται σε λίπος, και εναποτίθεται στο λιπώδη ιστό του σώματος  Το ίδιο γίνεται και με τις πρωτεϊνες που λαμβάνονται πέρα από αυτές που χρειάζονται για την αντικατάστασση αυτών που φθείρονται: μετατρέπονται σε γλυκόζη (νεογλυκογένεση), και στη συνέχεια, εφόσον αυτή περισσεύει, αυτή μετρέπεται σε λίπος.

Οι υδατάνθρακες, ως γνωστό, περιέχονται, με τη μορφή του αμύλου, στις πατάτες, και στο αλεύρι και βέβαια σε όλα τα προϊόντα τους, στα όσπρια, στα σαρκώδη λαχανικά και στους ξηρούς καρπούς. Με τη μορφή των μονοσακχαριτών περιέχονται στα φρούτα, στο μέλι, στο γάλα και, σε εντελώς καθαρή μορφή δισακχαρίτη, στη ζάχαρη. Από την άποψη των διαιτητικών αναγκών, η καθημερινή πρόσληψη υδατανθράκων, και κατά προτίμηση πολυσακχαριτών είναι απαραίτητη, σε ποσό ΟΧΙ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ από 100 γραμμάρια ανά 24ωρο. Αυτό σημαίνει ότι το φυσιολογικό άτομο πρέπει να λαμβάνει τουλάχιστο 400 kcal ανά 24ωρο με τη μορφή των υδατανθράκων.

Καλό είναι όμως να θυμόμαστε ότι οι υδατάνθρακες μπορούν να λαμβάνονται και σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες – μέχρι και 600 γραμμάρια / 24ωρο – εφόσον οι θερμιδικές ανάγκες του σώματος το απαιτούν. Εάν όμως οι απαιτήσεις αυτές ΔΕΝ υπάρχουν, τότε ο ασφαλέστερος τρόπος για να καταστεί ένα άτομο παχύσαρκο είναι να λαμβάνει έστω και 10 μόνο γραμμάρια υδατάνθρακα ανά 24ωρο πέρα από τις θερμιδικές του ανάγκες!

Τα λιπίδια αποτελούν την τρίτη κατηγορία των θρεπτικών ουσιών. Προέρχονται, τόσο από το φυτικό όσο και από το ζωικό βασίλειο και αποτελούν την περισσότερο συμπυκνωμένη μορφή θερμίδων που είναι δυνατόν να εισαχθούν στο σώμα. Εδώ δεν υφίσταται όριο όσον αφορά την αποθήκευση του λίπους στο σώμα!

Όπως έχουμε δει, οι πρωτεϊνες ΔΕΝ αποθηκεύονται στο σώμα, όταν λαμβάνονται σε περίσσεια, αλλά μετατρέπονται σε υδατάνθρακα. Οι υδατάνθρακες ΔΕΝ μπορούν να εναποθηκεύονται στο σώμα πέρα από 700 περίπου γραμμάρια, και η περίσσειά τους μετατρέπεται σε λίπος. Το λίπος όμως, είτε εισάγεται στο σώμα με την τροφή, είτε εισάγεται στο σώμα ως περίσσεια των δυο άλλων ειδών των θρεπτικών ουσιών, αποθηκεύεται σχεδόν χωρίς κανένα όριο είτε περιορισμό!

Η εναποθήκευση του λίπους αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός δημιουργεί τα αποθέματα ενέργειας που ενδεχόμενα θα του χρησιμεύσουν για να επιβιώσει σε περίοδο πείνας. Έτσι, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο μια εντελώς παράλογη συμπεριφορά του οργανισμού, για τις σημερινές συνθήκες διαβίωσης στον πολιτισμένο κόσμο.

Το φυσιολογικό άτομο έχει ανάγκη να λαμβάνει καθημερινά με την τροφή του μια ελάχιστη ποσότητα λίπους που υπολογίζεται σε 20 περίπου γραμμάρια. Πέρα από αυτή την ποσότητα, καλό είναι, για την άριστη διατροφή, το ποσό αυτό να διπλασιάζεται, δηλαδή θα πρέπει να προσλαμβάνονται γύρω στις 360 kcal / 24ωρο με τη μορφή του λίπους (δηλαδή 40 γραμμάρια λίπους / 24 ωρο). Αυτό χρειάζεται γιατί υπάρχουν ορισμένα λιπαρά οξέα τα οποία συμπεριφέρονται ως βιταμίνες στον οργανισμό και τα οποία πρέπει να εισάγονται απέξω με την τροφή. Μάλιστα καλό είναι, αυτά τα 40 γραμμάρια να ποικίλλουν ως προς το είδος του λίπους που προσλαμβάνεται από μέρα σε μέρα, ώστε να εισάγεται στον οργανισμό όσο το δυνατό μεγαλύτερη ποικιλία από λιπαρά οξέα. Τα λιπίδια, ως γνωστό, περιέχονται σε κάθε είδος λίπους, όπως είναι το πάχος από αρνί, κατσίκι, χοιρινό, το βούτυρο του γάλακτος, όλα τα φυτικά και ζωικά έλαια, καθώς και τα προϊόντα τους, στους ξηρούς καρπούς και στους σπόρους.

Διαιτολογικά συμπεράσματα

1. Ένας μέσος βασικός μεταβολισμός μπορεί να είναι, ας πούμε, 1.600 kcal / 24ωρο.
2. Η μέση κατανάλωση θερμίδων για όλες τις άλλες δραστηριότητες της ζωής, εφόσον δεν υπάρχει ανάγκη για αξιόλογη χειρωνακτική εργασία, ούτε για σημαντική άλλη μυϊκή δραστηριότητα, έστω ότι είναι άλλες 400 kcal/ 24ωρο
3. Σύμφωνα με τα παραπάνω, το σύνολο του μεταβολισμού μας, δηλαδή το συνολικό έξοδο ενέργειας θα είναι 2.000 kcal / 24ωρο.
4. Για να διατηρηθούμε σε ισοζύγιο ενέργειας υπό αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να λαμβάνουμε με την τροφή μας αυτές τις 2000 kcal / 24ωρο. (για διευκόλυνση των υπολογισμών παραλείπεται το θέμα της ειδικής δυναμικής ενέργειας των θρεπτικών ουσιών). Εάν όμως υπάρχει ανάγκη για απώλεια σωματικού βάρους θα πρέπει το έσοδο ενέργειας να περιοριστεί, αλλά πόσο?
5. Είμαστε υποχρεωμένοι να λαμβάνουμε, με τη μορφή των πρωτεϊνών κάπου 300 kcal / 24ωρο, δηλ. κάπου 75 γραμμάρια λεύκωμα. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνουμε υποχρεωτικά, με τη μορφή του λίπους, τις 360 kcal / 24 ωρο, δηλ 40 γραμμάρια λίπους. Αυτά τα δυο μαζί μας κάνουν 660 kcal / 24ωρο.
6. Υποχρεωτική είναι επίσης και η λήψη των 100 γραμμαρίων υδατάνθρακα, δηλ. άλλων 400 kcal /24ωρο. Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι το μικρότερο ποσό των kcal που μπορούμε να λαμβάνουμε σε καθημερινή βάση είναι 1.060 kcal.
7. Υπό αυτές τις συνθήκες θα έχουμε ένα αρνητικό ισολογισμό ενέργειας της τάξης των 940 kcal / 24 ωρο, πράγμα που σημαίνει ότι, αν κρατήσουμε αυτό το διαιτολόγιο, χωρίς παρεκτροπές, θα χάνουμε γύρω στο ΕΝΑ ΚΙΛΟ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΚΑΘΕ 8 ΠΕΡΙΠΟΥ ΜΕΡΕΣ.
8. Μη ξεχνάμε ότι 100 γραμμάρια οινόπνευμα αντιστοιχούν με 700 kcal, ικανές να ξετινάξουν στον αέρα όλους τους…ισολογιστικούς υπολογισμούς μας.
9. Τέλος, στις περιπτώσεις που ο μεταβολισμός μας είναι μεγαλύτερος από τα παραπάνω μεγέθη εξαιτίας εκτέλεσης μυϊκού έργου, θερμορυθμιστικών αναγκών, κλπ,. το διαιτολόγιο πρέπει να περιέχει και πάλι το ελάχιστο λίπος (40 γραμμάρια / 24ωρο, δηλαδή 360 kcal), το λεύκωμα (πρωτεϊνες) μπορεί να αυξάνεται στα 100 περίπου γραμμάρια /24 ωρο (δηλ 400 kcal), ενώ όλες οι άλλες θερμίδες που απαιτούνται για να φτάσουμε στο επιθυμητό μέγεθος, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΌ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ.
10. Στις περιπτώσεις που οι προσλαμβανόμενες θερμίδες είναι στα όρια των 1.000 kcal/ 24ωρο, απαραίτητα είναι και τα συμπληρώματα από βιταμίνες και ιχνοστοιχεία γιατί με τον περιορισμό των προσλαμβανομένων θρεπτικών ουσιών αυτές οι ουσίες δεν προσλαμβάνονται σε ικανά ποσά.
Απαραίτητη είναι επίσης και η πρόσληψη άφθονης κυτταρίνης με τη μορφή των αδιάλυτων φυτικών ινών (χορταρικά, πίτουρο) η οποία δεν πέπτεται, αφού βέβαια υπολογισθούν τα μικρά ποσά των θερμίδων που περιέχονται στη φυτική αυτή τροφή.

Πηγές: users.sch.gr (Ι. Χατζημηνάς)

Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2011

Άρθρο: Τι είναι ... ο μεταβολισμός...!


Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος

Ένα γεροδεμένο νεαρό άλογο που καλπάζει αποτελεί το σύμβολο της έκφρασης της δύναμης που συναρπάζει, αλλά συγχρόνως παρέχει και τη μαγεία της κίνησης και την αισθητική απόλαυση του ωραίου. Αν μάλιστα έχετε την τύχη να βλέπετε σε μια καλή, μεγάλη οθόνη, και σε βραδεία κίνηση (slow motion), και να παρακολουθείτε τις αλληλοδιάδοχες συστολές των μυών του, έτσι όπως καταβάλλει το μέγιστο της προσπάθειας για την επίτευξη της νίκης, έχετε μπροστά σας το καλύτερο δείγμα της τελειότερης μηχανής που φτιάχτηκε ποτέ από τη Φύση για τη μετατροπή της χημικής ενέργειας σε κίνηση!

Καμιά μηχανή οποιουδήποτε αγωνιστικού αυτοκινήτου, με τα εκατοντάδες μηχανικά άλογα να αγωνίζονται κάτω από το καπώ, δεν είναι ποτέ δυνατό να συγκριθεί με αυτό το καταπληκτικό συγκρότημα μετατροπής της χημικής ενέργειας σε κίνηση, είτε αυτή η ενέργεια προέρχεται από τη βενζίνη είτε από τον ταπεινό σανό. Ναι, αυτό το άυλο θαύμα, που δίνει τα φτερά στο άλογο, και τη δύναμη στα σβέλτα αλλά πανίσχυρα πόδια που «πετάνε,» δεν είναι τίποτε άλλο από την ενέργεια που αποδίδεται με το μεταβολισμό των ουσιών που περιέχονται στο σανό μέσα στη ζωντανή βιολογική δομή του οργανισμού του Βουκεφάλα!

Ο όρος «μεταβολισμός» αποτελεί αρκετά πρόσφατο δημιούργημα. Πράγματι ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά μόλις πριν από 180 περίπου χρόνια από τον Γερμανό Φυσιολόγο Schwann, και σημαίνει το σύνολο των χημικών μεταβολών που επιτελούνται μέσα στο σώμα, και τις συνακόλουθες μετατροπές ενέργειας που προκαλούνται από αυτές, και που υποχρεωτικά τις συνοδεύουν.

Βέβαια οι επιστημονικές έρευνες σχετικά με τον μεταβολισμό στο σώμα του ανθρώπου είχαν αρχίσει αρκετά χρόνια πριν. Έτσι ο Sanctorius, Ιταλός γιατρός και μετέπειτα Καθηγητής της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Πάδουας, ήταν ο πρώτος που άρχισε να κάνει συστηματικές ποσοτικές μετρήσεις στο ανθρώπινο σώμα, ήδη από το 1615 μΧ. Έτσι, ο Sanctorius διαπίστωσε, για πρώτη φορά, και με βάση ποσοτικούς προσδιορισμούς, με ζυγαριά που είχε κατασκευάσει ο ίδιος, τη συνεχή απώλεια σωματικού βάρους από τον άνθρωπο, την οποία απέδωσε σε «άδηλη εφίδρωση,» δηλαδή σε ιδρώτα που εξατμίζεται αμέσως με την παραγωγή του, χωρίς να γίνεται αντιληπτός. Βέβαια η ερμηνεία που έδωσε ο Sanctorius, με τα σημερινά δεδομένα δεν είναι απόλυτα σωστή, αλλά η ζυγαριά του σίγουρα αποτελεί το πρώτο επιστημονικό όργανο που τεκμηριωμένα χρησιμοποιήθηκε για τη μελέτη του μεταβολισμού στο ανθρώπινο σώμα.

Από την εποχή όμως του Schwann μέχρι σήμερα, οι μετρήσεις, οι πειραματικές έρευνες και οι μελέτες που έγιναν πάνω σ’ αυτό το θέμα είναι πράγματι εντυπωσιακές και είχαν ως αποτέλεσμα το καταπληκτικό σε όγκο, αλλά και από πολλές απόψεις σημαντικό σε δομή και θεμελιακό σε περιεχόμενο, οικοδόμημα της σύγχρονης Βιοχημείας. Πράγματι, με τα επιτεύγματα του σύγχρονου αυτού επιστημονικού κλάδου, μπορούμε σήμερα να καταγράφουμε, να παρακολουθούμε και να κατανοούμε, έστω και σε αδρές μόνο γραμμές, τις δαιδαλώδεις χημικές διεργασίες και τις μετατροπές της ενέργειας που επιτελούνται, με ακρίβεια που καταπλήσσει, μέσα στον εκπληκτικό κόσμο του ζωντανού κυττάρου.

Ο Leonardo Da Vinci, όπως και στρατιές ολόκληρες κυνηγών της χίμαιρας, πριν, αλλά και μετά από αυτόν, έζησαν την πίκρα της απαγοήτευσης όταν διαπίστωναν το απραγματοποίητο της κατασκευής του «αεικίνητου,» δηλαδή της μηχανής που θα παρήγαγε έργο από το τίποτε! Στην ίδια διαπίστωση, αλλά μάλλον χωρίς τη συνοδό απαγοήτευση, μας οδηγούν και όλα τα ευρήματα και συμπεράσματα που προκύπτουν από τη μελέτη του μεταβολισμού όσον αφορά τη διαχείριση της ενέργειας στο επίπεδο του κυττάρου: Ισχύουν και εδώ οι ίδιοι ακριβώς φυσικοί νόμοι που ισχύουν και στο μακρόκοσμο.

Δεν υπάρχει κυτταρικό ή ενδοκυττάριο αεικίνητο. Ολόκληρο το ποσό της ενέργειας που μετατρέπεται για τη λειτουργία του σώματος, καθώς και εκείνο που τελικά αποδίδεται ως εξωτερικό μηχανικό είτε άλλης μορφής έργο, πρέπει να εισάγεται στο σώμα με τη μορφή της χημικής ενέργειας που περικλείεται μέσα στις θρεπτικές ουσίες της τροφής. Ο οργανισμός μας δεν παράγει ενέργεια, αλλά ούτε και εξαφανίζει ενέργεια. Απλά την παραλαμβάνει από το περιβάλλον ως χημική ενέργεια, και τη μετατρέπει σε χημική, ωσμωτική, ηλεκτρική και κινητική ενέργεια. Τελικά δε, το σύνολο σχεδόν όλων αυτών των μορφών της ενέργειας αποδίδεται προς το περιβάλλον με τη μορφή της θερμικής ενέργειας (θερμότητα).

Αυτός είναι σχεδιαγραμματικά ο κύκλος του μεταβολισμού της ενέργειας στο σώμα. Και επειδή, για να χρησιμοποιηθεί η ενέργεια στο σώμα, πρέπει πρώτα να απελευθερώνεται με τη διάσπαση κάποιου χημικού δεσμού, ενώ κατά τη χρησιμοποίησή της συνήθως ενσωματώνεται σε ένα νεοπαραγόμενο χημικό δεσμό, ο μεταβολισμός της ενέργειας διακρίνεται σε καταβολισμό (διάσπαση ουσιών), και σε αναβολισμό (σύνθεση ουσιών).

Τον μεταβολισμό είναι δυνατό να τον δούμε από πολλές και διάφορες απόψεις, ανάλογα με το τι ακριβώς μας ενδιαφέρει. Έτσι, αν μας ενδιαφέρουν οι χημικές ουσίες που διασπώνται, καθώς και οι χημικές ουσίες που συντίθενται μέσα στο σώμα, τότε μελετούμε το μεταβολισμό των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών ή των λιπιδίων, καθώς και το μεταβολισμό πλήθους άλλων ουσιών ή στοιχείων, όπως του αζώτου, του ασβεστίου, του σιδήρου, των φωσφορικών αλάτων, κλπ. Η έννοια όμως του μεταβολισμού, έτσι όπως επικράτησε να ενδιαφέρει το ευρύ κοινό, αφορά τη διακίνηση της ενέργειας μέσα από το σώμα, γιατί αυτό έχει άμεση σχέση με τη διατροφή, το σωματικό βάρος, και γενικά με την "εικόνα του σώματος" και το σημαντικότερο ίσως είναι ότι γίνεται πολύ ευκολότερα κατανοητή από τον μέσο, μη ειδικό αναγνώστη.

Γι’ αυτό, σ’ αυτό το άρθρο, ασχολούμαστε μόνο με το μεταβολισμό της ενέργειας και τις επιπτώσεις του στην καθημερινή μας ζωή.

1. Η ενέργεια εισάγεται στο σώμα μας με τους υδατάνθρακες, τα λιπίδια και τις πρωτεϊνες της τροφής.
2. Τα τρία αυτά είδη των θρεπτικών ουσιών υποβάλλονται, μέσα στο πεπτικό μας σύστημα, στη διεργασία της πέψης και μετατρέπονται με αυτό τον τρόπο σε απλούστερες ουσίες, που μπορούν στη συνέχεια να περάσουν προς το αίμα και να μεταφερθούν σε όλα τα σημεία του σώματος.
3. Κατά τη διεργασία της πέψης ένα πολύ μικρό μέρος της ενέργειας που περικλείεται στις θρεπτικές ουσίες της τροφής αποδίδεται με τη μορφή της θερμότητας, χωρίς την περαιτέρω δυνατότητα να αποδώσει έργο οποιασδήποτε μορφής.
4. Τα προϊόντα της πέψης, δηλαδή οι απλοί υδατάνθρακες, τα λιπαρά οξέα και τα μονογλυκερίδια, καθώς και τα αμινοξέα, απορροφώνται από το έντερο και φέρονται στο αίμα.
5. Το μεγαλύτερο μέρος των υδατανθράκων, μετά τη μετατροπή τους σε γλυκόζη, εναποθηκεύεται στο συκώτι και στους μυς, με τη μορφή του γλυκογόνου, για μελλοντική χρήση και, εάν υπάρχει ακόμα περίσσευμα, αυτό μετατρέπεται σε λίπος και εναποθηκεύεται στο λιπώδη ιστό του σώματος.
6. Το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων της πέψης του λίπους εναποτίθεται και αυτό στο λιπώδη ιστό του σώματος με τη μορφή του λίπους για μελλοντική χρήση.
7. Τα αμινοξέα που προήλθαν από την πέψη των πρωτεϊνών της τροφής, παραλαμβάνονται από όλα τα κύτταρα του σώματος και χρησιμοποιούνται για τη δομή νέου λευκώματος. Όσα περισσεύουν, μετατρέπονται από το συκώτι σε γλυκόζη και σε λιπαρά οξέα, ουσίες που ακολουθούν αντίστοιχα το μεταβολισμό των υδατανθράκων και των λιπών.
8. Μέσα στα μιτοχόνδρια όλων των κυττάρων του σώματος γίνονται οξειδωτικές διασπάσεις (καύσεις) γλυκόζης, λιπαρών οξέων και των υποπροϊόντων τους, με οξυγόνο που παραλαμβάνεται από την ατμόσφαιρα με την αναπνευστική λειτουργία, με αποτέλεσμα τη μετατροπή τους σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό, και την απόδοση μεγάλου ποσού ενέργειας.
9. Σημαντικό ποσό από αυτή την ενέργεια χρησιμοποιείται επί τόπου για τη σύνθεση της ουσίας ATP, ενώ το υπόλοιπο αποδίδεται ως θερμότητα.
10. Η ουσία ATP μεταφέρεται σε όλα τα σημεία του κυττάρου όπου, σε συνδυασμό με ποικίλα ενζυμικά συστήματα, διασπάται χωρίς τη χρησιμοποίηση οξυγόνου και αποδίδει ενέργεια για την επιτέλεση όλων των λειτουργιών των κυττάρων (σύνθεση ουσιών, μετακίνηση ουσιών και ιόντων, αύξηση είτε ελάττωση της συγκέντρωσης ουσιών σε διάφορους ενδοκυττάριους χώρους, έκκριση, μεταβίβαση νευρικών ώσεων, συστολή μυών, κλπ.). Κατά τις μετατροπές αυτές, ένα μέρος της ενέργειας αποδίδεται και πάλι με τη μορφή της θερμότητας, η οποία δεν μπορεί πια να αποδώσει οποιοδήποτε έργο.
11. Τα προϊόντα διάσπασης της ATP επανέρχονται και πάλι στα μιτοχόνδρια για να ξαναγίνουν ATP, κοκ.
12. Τελικά, όλο το ποσό της ενέργειας που αποδίδεται με την αρχική καύση των θρεπτικών ουσιών μέσα στα μιτοχόνδρια, μετατρέπεται, με τις αλλεπάλληλες μετατροπές, σε θερμότητα, εκτός από την περίπτωση ενέργειας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή εξωτερικού μηχανικού έργου, είτε τη δημιουργία νέων χημικών δεσμών. Για παράδειγμα, όλο το μηχανικό έργο που παράγεται από την συνεχή λειτουργία της καρδίας για την κυκλοφορία του αίματος, τελικά μετατρέπεται σε θερμότητα μέσα στο σώμα, με την τριβή του κυκλοφορούμενου αίματος στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων.
Εάν όμως πιάσω από το πάτωμα ένα αντικείμενο βάρους ενός κιλού και το ανυψώσω και το τοποθετήσω στο τραπέζι, σε ύψος ενός μέτρου, τότε, από το συνολικό ποσό της ενέργειας που χρειάστηκε για να γίνει αυτή η δουλειά, το ποσό της ενέργειας που αντιστοιχεί σε μηχανικό έργο ενός χιλιογραμμόμετρου ΔΕΝ αποδίδεται ως θερμότητα μέσα στο σώμα μου, γιατί χρησιμοποιήθηκε για την εκτέλεση εξωτερικού μηχανικού έργου.
Για να καταλάβουμε τι γίνεται με όλη αυτή τη διακίνηση της ενέργειας μέσα στο σώμα, είναι ανάγκη να καταφύγουμε σε μια απλή μάλλον λογιστική ανάλυση.
1. Θα θεωρήσουμε όλη τη μετατρέψιμη ενέργεια που περιλαμβάνεται στην τροφή μας ως έσοδο ενέργειας, το δε ποσό της ενέργειας που αποδίδεται με τις καύσεις μέσα στα μιτοχόνδρια των κυττάρων μας ως έξοδο ενέργειας.
2. Σε ένα φυσιολογικό άτομο, το έξοδο ενέργειας πρέπει να αντισταθμίζεται με ακρίβεια από ανάλογο έσοδο ενέργειας. Αυτό γίνεται με το αίσθημα της πείνας, δηλαδή εάν το έξοδο ενέργειας σήμερα τυχαίνει να είναι μεγάλο, πεινάμε περισσότερο, τρώμε παραπάνω, και το αναπληρώνουμε. Αντίθετα, εάν το έξοδο ενέργειας σήμερα τυχαίνει να είναι μικρό, πεινάμε λιγότερο, τρώμε λιγότερο, και έχουμε και πάλι ισοζύγιο ενέργειας
3. Eάν για οποιοδήποτε λόγο αυτό το ισοζύγιο ενέργειας διαταράσσεται, αυτό έχει άμεση επίπτωση στο σωματικό μας βάρος. Δηλαδή, εάν το έξοδο ενέργειας είναι λιγότερο από το έσοδο, ο ισολογισμός της ενέργειας θα είναι θετικός, και το σωματικό βάρος μας αυξάνεται (με την εναπόθεση λίπους στις λιπαποθήκες του σώματος). Αντίθετα, εάν το έξοδο ενέργειας είναι μεγαλύτερο από το έσοδο, ο ισολογισμός της ενέργειας θα είναι αρνητικός, και το σωματικό βάρος ελαττώνεται (με κατανάλωση λίπους από τις λιπαποθήκες του σώματος.
4. Η ενέργεια που εισάγεται στο σώμα μας με την τροφή, καθώς και αυτή που μετατρέπεται με τις καύσεις στα κύτταρά μας, μετράται σε μεγάλες θερμίδες. (kcal). Οι υδατάνθρακες και οι πρωτεϊνες (λευκώματα) αποδίδουν 4 (περίπου) μεγάλες θερμίδες (kcal) ανά γραμμάριο, ενώ τα λίπη (και γενικά τα λιπίδια) αποδίδουν 9 περίπου kcal ανά γραμμάριο, το δε οινόπνευμα αποδίδει 7 kcal/γραμμάριο.
5. Το ποσό της ενέργειας που εισάγεται στο σώμα εύκολα μπορεί να υπολογίζεται με τη ζυγαριά και τους Πίνακες περιεκτικότητας της κάθε τροφής στα τρία είδη των θρεπτικών ουσιών.
6. Το ποσό τα ενέργειας που χρησιμοποιείται από τα κύτταρά μας υπολογίζεται, με αρκετά μεγάλη ακρίβεια, από το ποσό του οξυγόνου που καταναλίσκουμε, γιατί, όπως αναφέρεται και παραπάνω, αυτή η ενέργεια αποδίδεται αρχικά με την καύση των θρεπτικών στοιχείων μέσα σε ειδικά οργανύλλια των κυττάρων μας, τα μιτοχόνδρια.

Ο ρυθμός με τον οποίο χρησιμοποιείται η ενέργεια στο σώμα μας δεν είναι πάντα ο ίδιος, γιατί αυτός εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, που δεν είναι σταθεροί. Εάν, για παράδειγμα, κάνουμε καθιστική ζωή, η χρησιμοποίηση ενέργειας για κίνηση είναι περιορισμένη και, κατά συνέπεια, το έξοδο της ενέργειας είναι μικρό. Εάν όμως έχουμε αυξημένη κινητικότητα – περπατάμε, τρέχουμε , γυμναζόμαστε, ανεβαίνουμε σκάλες – το έξοδο της ενέργειας είναι μεγάλο, δηλαδή έχουμε αυξημένο μεταβολισμό. Επίσης, αν βρισκόμαστε σε ψυχρό περιβάλλον, οι καύσεις στο σώμα αυξάνονται, για να μπορέσει το σώμα να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σταθερή. Εάν όμως βρισκόμαστε σε περιβάλλον με αδιάφορη θερμοκρασία (γύρω στους 20 ως 24 βαθμούς C), οι καύσεις περιορίζονται στο ελάχιστο. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η πρόσληψη τροφής. Εάν έχουμε φάει, για ένα χρονικό διάστημα 12 περίπου ωρών, οι καύσεις στο σώμα είναι αυξημένες, γιατί χρειάζεται επιπρόσθετη ενέργεια για τη μετατροπή ενός πλήθους από τις ουσίες που έχουν απορροφηθεί από το έντερο, σε άλλες ουσίες, και γι’ αυτό απαιτείται η επιπρόσθετη χρησιμοποίηση ενέργειας. Μάλιστα σ’ αυτή την περίπτωση, το έξοδο ενέργειας δεν εξαρτάται μόνο από την ποσότητα της τροφής αλλά και από το είδος της. Για παράδειγμα, εάν στην τροφή μας υπήρχε πολύ λεύκωμα, ο μεταβολισμός αυξάνεται πολύ περισσότερο σε σύγκριση με την περίπτωση που η τροφή μας αποτελείτο κυρίως από υδατάνθρακες είτε από λίπος.

Τι γίνεται όμως με τον μεταβολισμό μας εάν αποκλειστούν όλοι αυτοί οι μεταβλητοί παράγοντες; Για παράδειγμα, τι γίνεται με το μεταβολισμό ενός ατόμου που είναι νηστικό για 12 ώρες, είναι ξαπλωμένο ήρεμα στο κρεβάτι του σε θερμοκρασία περιβάλλοντος αδιάφορη, και σε κατάσταση απόλυτης ψυχικής ηρεμίας; Σ’ αυτή την περίπτωση, η ενέργεια που χρησιμοποιείται στο σώμα είναι η ελάχιστη απαραίτητη για την επιτέλεση των βασικών λειτουργιών συντήρησης της ζωής, όπως είναι η λειτουργία της καρδίας για την κυκλοφορία του αίματος, οι συστολές των αναπνευστικών μυών για την επιτέλεση της εισπνοής και της εκπνοής, η λειτουργία των νεφρών για την παραγωγή των ούρων, η λειτουργία του ήπατος, των ενδοκρινών αδένων, του νευρικού συστήματος, και γενικά όλων των άλλων κυττάρων του σώματος για να διατηρούνται στη ζωή. Ο ρυθμός της μετατροπής της ενέργειας στο σώμα, κάτω από αυτές τις συνθήκες χαρακτηρίζεται ως ΒΑΣΙΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ.

Ο βασικός μεταβολισμός συνήθως μετράται και εκφράζεται σε θερμίδες (kcal) ανά τετραγωνικό μέτρο επιφάνειας του σώματος, ανά 24ωρο. (η επιφάνεια του σώματος υπολογίζεται με ειδικό μαθηματικό τύπο, με δεδομένα το βάρος και το ύψος του σώματος), και αρχίζει από 1.400 (μεγάλες) θερμίδες (kcal), σε ηλικία 1 έτους, ελαττώνεται στις 980 kcal στον άντρα σε ηλικία 20 ετών (ενώ στη γυναίκα είναι μόνο 860), σε 860 kcal στον άντρα σε ηλικία 50 ετών (ενώ στη γυναίκα είναι μόνο 800), ενώ σε ηλικία 70 ετών οι αντίστοιχες τιμές είναι 800 και 770. Και πρακτικότερα, για παράδειγμα, σε άντρα 20 ετών, με σωματικό βάρος 68 κιλά και ύψος 1,75 m, η επιφάνεια του σώματος είναι 1,82 τετραγωνικό μέτρο, και ο βασικός μεταβολισμός είναι 1.808 θερμίδες (kcal) ανά 24ωρο, ενώ σε γυναίκα της ίδιας ηλικίας, με σωματικό βάρος 56 κιλά και ύψος σώματος 1,65 m, η επιφάνεια του σώματος είναι 1,6 τετραγωνικό μέτρο, και ο βασικός μεταβολισμός είναι 1.386 θερμίδες (kcal) ανά 24ωρο.

Οι παραπάνω τιμές του βασικού μεταβολισμού είναι οι ιδανικές για τα άτομα που αναφέραμε ως παράδειγμα. Kατά τη μέτρηση του βασικού μεταβολισμού, η τιμή που υπολογίζεται συγκρίνεται με την ιδανική τιμή και εκφράζεται ως ποσοστό αυτής της τιμής με την ένδειξη «συν» (ή +), εάν είναι μεγαλύτερη, και με την ένδειξη «πλην « (ή -) εάν είναι μικρότερη.

Ως φυσιολογικό πλαίσιο θεωρούνται οι τιμές από +15% ως –10%. Σε παθολογικές περιπτώσεις, ο βασικός μεταβολισμός μπορεί να φτάσει μέχρι και + 100%, δηλαδή διπλάσιος του φυσιολογικού, ή και να είναι μόνο – 50%, δηλαδή ο μισός του φυσιολογικού. Ενδιαφέρουσα είναι η κατανομή της χρησιμοποίησης της ενέργειας του βασικού μεταβολισμού από τα διάφορα όργανα και συστήματα του σώματος. Έτσι, η καρδία, που επιτελεί ένα πολύ μεγάλο μηχανικό έργο για την κυκλοφορία του αίματος, χρησιμοποιεί μόνο τα 10% αυτής της ενέργειας, ενώ ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί τα 19%, δηλαδή σχεδόν διπλάσια ενέργεια από την καρδία. Το συκώτι, επίσης, μαζί με τα κοιλιακά σπλάχνα, χρησιμοποιούν τα 27% και οι νεφροί άλλα 7%.

Ο ολικός μεταβολισμός είναι βέβαια ο βασικός μεταβολισμός, συν όλες τις επιπρόσθετες θερμίδες που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή μας ζωή για τη θερμορύθμιση, την κίνηση και τις λοιπές μας δραστηριότητες. Οι συνήθεις τιμές του ολικού μεταβολισμού για τον μέσο εργαζόμενο είναι γύρω στις 2.500 μεγάλες θερμίδες (kcal) ανά 24ωρο. Μπορεί όμως, σε εξαιρετικές περιπτώσεις αυτές να φτάνουν ακόμα και στις 6.000 kcal/24ωρο.

Πηγές: users.sch.gr (Ι. Χατζημηνάς)