Παρασκευή, 12 Αυγούστου 2011

Άρθρο: Ξανά στα παλιά - Η καλή υγεία συμβαδίζει με τις καθημερινές συνήθειες υγιεινής



Δρ Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος

Μελέτη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Υγιεινής

Στο πλαίσιο της νέας εκστρατείας «Dettol, αποστολή μας η υγιεινή καθαριότητα», το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υγιεινής πραγματοποίησε την έρευνα «Dettol HABIT Study (Hygiene: Attitudes, Behaviour, Insight and Traits)» η οποία έλαβε χώρα σε 12 χώρες σε όλο τον κόσμο.

Τα αποτελέσματα σε παγκόσμιο επίπεδο έδειξαν ότι για τους ανθρώπους που διατηρούν σωστούς τρόπους συμπεριφοράς σε καθημερινό επίπεδο και έχουν καλύτερη προσωπική υγιεινή είναι σχεδόν δύο με δυόμισι φορές περισσότερη η πιθανότητα να έχουν καλή υγεία και χαμηλά ποσοστά λοιμώξεων και κρυολογημάτων.

Στόχος της έρευνας ήταν να καθοριστούν οι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν διαφορετικές συμπεριφορές σε θέματα υγιεινής για την καταπολέμηση λοιμώξεων, μολύνσεων, αποφυγή μικροβίων και κυρίως για τη βελτίωση της υγείας.

Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε τη δυνατότητα να διαμορφώσει όλες τις απαραίτητες συστάσεις, ως τα βασικά χαρακτηριστικά των σωστών πρακτικών υγιεινής τα οποία μπορούν να βελτιώσουν την υγεία.

Η έρευνα έδειξε ότι η συμπεριφορά των ανθρώπων σε θέματα προσωπικής υγιεινής και υγιεινής του σπιτιού εξαρτάται από τους εξής παράγοντες:
α. Καθημερινή συνήθεια – Συμπεριφορά Ρουτίνας
β. Προσωπικές Ευαισθησίες – Σχολαστικότητα σε θέματα υγιεινής
γ. Φύλλο και ηλικία
δ. Εισόδημα και Εκπαίδευση

Επίσης, οι παράγοντες αυτοί επηρεάζονται από δύο βασικές κατευθύνσεις:
α. Τρόποι συμπεριφοράς σε θέματα καλής υγιεινής (όπως το αποτελεσματικό πλύσιμο των χεριών και ο καθαρισμός του σπιτιού)
β. Τρόποι αντιμετώπισης (όπως κάλυψη στοματικής κοιλότητας κατά τη διάρκεια φτερνίσματος ή βήχα), οι οποίοι μπορούν να συνδεθούν με την προτίμηση και χρήση αντιβακτηριδιακών προϊόντων.

Σε γενικές γραμμές η έρευνα έδειξε, ότι:
-οι πιο τακτικοί άνθρωποι που πράττουν έμφυτα με πιο σωστές συμπεριφορές υγιεινής, έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον πιο υγιεινό σε σχέση με τους ανθρώπους που αδιαφορούν
-οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι τείνουν να συμπεριφέρονται πιο υγιεινά από ό, τι οι άνδρες και οι νεότεροι άνθρωποι
-οι νοικοκυρές εμφανίζουν τα υψηλότερα επίπεδα προσωπικής και οικιακής υγιεινής ενώ φοιτητές και οι υπάλληλοι γραφείου τα χειρότερα.

Συστάσεις που προέκυψαν από τα αποτελέσματα της έρευνας:
-Η καλή υγεία συμβαδίζει με τους καλούς τρόπους υγιεινής και συμπεριφοράς. Οι συνήθειες αυτές πρέπει να υιοθετούνται από μικρή ηλικία (προσχολική) διότι ο χαρακτήρας δεν έχει ακόμα διαμορφωθεί.
-Το να μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις εστίες μικροβίων στο σπίτι είναι μια βασική λεπτομέρεια που μπορεί να προφυλάξει το υγιεινό περιβάλλον του σπιτιού και να παρακινήσει για σωστή χρήση αντιβακτηριδιακών προϊόντων (Μικρόβια υπάρχουν παντού στο σπίτι και όχι μόνο μέσα στο μπάνιο. Υπάρχουν στην κουζίνα, στα υπνοδωμάτια σε όλες τις επιφάνειες που χρησιμοποιούνται, στα στρώματα, στις συσκευές).
-Οι προσπάθειες για τη διατήρηση ενός υγιεινού ιδιωτικού περιβάλλοντος δεν πρέπει να επικεντρώνονται στις κλασσικές πρακτικές υγιεινής αλλά σε μία συνολική σωστή συμπεριφορά υγείας και αντιμετώπισης καθημερινών καταστάσεων (Το να πλένουμε τα χέρια μας δεν έχει αποτέλεσμα αν δεν το κάνουμε με συχνότητα και με το σωστό τρόπο). 
-Τα χαρακτηριστικά μια προσωπικότητας που χρησιμοποιεί κακές πρακτικές υγιεινής μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βασικά στοιχεία για την αποτελεσματική αλλαγή συμπεριφοράς αυτών των ατόμων και τη διαμόρφωση των σωστών τρόπων υγιεινής.
-Πρέπει να δώσουμε έμφαση στους καλούς τρόπους υγιεινής ως διαδικασία που υφίσταται κοινωνικά για να ενθαρρύνουμε τις ευρύτερες πρακτικές σωστής υγιεινής (Μεταδίδουμε τους σωστούς τρόπους συμπεριφοράς σαν κοινωνική υποχρέωση).

Ο καθηγητής Τζον Όξφορντ, πρόεδρος του Συμβουλίου Υγιεινής και καθηγητής Ιολογίας στην  Οδοντιατρική Σχολή του Λονδίνου Barts σχολίασε: «Το να κατανοήσουμε πως μπορούμε να υιοθετήσουμε σωστή συμπεριφορά σε θέματα υγιεινής είναι πολύ σημαντικό. Η έρευνα έδειξε χαρακτηριστικά και βασικά στοιχεία τα οποία συνδέονται με την καλή υγιεινή και τις επιπτώσεις στην υγεία, όπως η ευσυνειδησία και η εξάσκηση συμπεριφοράς σε στιγμιαία αντίδραση ή καθημερινή συνήθεια. Θέλουμε οι άνθρωποι να αναγνωρίσουν που έχουν πράξει εσφαλμένα και να δράσουν με τη σωστή συμπεριφορά σε θέματα υγιεινής σαν να είναι μια καθημερινή συνήθεια. Διδάξτε στα παιδιά σας τους καλούς τρόπους σωστής υγιεινής μεταδίδοντας την πράξη αυτή ως καθημερινή προτεραιότητα».

Ανάλυση της μελέτης Dettol HABIT Study

Η έρευνα, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη έρευνα που έχει διεξαχθεί για θέματα υγιεινής, ήθελε να συγκεντρώσει τα χαρακτηριστικά των βασικών παραγόντων συμπεριφοράς σε θέματα προσωπικής υγιεινής και υγιεινής του σπιτιού που επηρεάζουν την κουλτούρα που υπάρχει για την υγεία. Κατάφερε να εντοπίσει τους βασικούς παράγοντες ανάμεσα σε διαφορετικές προσωπικότητες και τοποθετήσεις που καθορίζουν τη συμπεριφορά υγιεινής, επισημαίνοντας τα βασικά σημεία που μπορούν να τροποποιηθούν για τη βελτίωση της υγείας.

Η έρευνα διεξήχθη από τον Ιανουάριο μέχρι το Μάρτιο του 2011, από τη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου (LSHTM) σε συνεργασία με το Συμβούλιο Υγιεινής.

Η έρευνα βασίστηκε σε ένα αυστηρό ερωτηματολόγιο. Υπήρξαν 1.000 συμμετοχές από 12 χώρες , οι οποίες απάντησαν σε 130 ερωτήσεις σχετικά με το πλύσιμό των χεριών, το καθάρισμα επιφανειών, την προετοιμασία φαγητού, το χειρισμό και τις τεχνικές αποθήκευσης, καθώς και τη δική τους εμπειρία σχετικά με προβλήματα υγείας και τα δημογραφικά τους στοιχεία.

Τα αποτελέσματα προήλθαν από τις απαντήσεις των ερωτηματολογίων και συγκεντρώθηκαν σε μια βάση δεδομένων. Για να διασφαλιστεί ότι η έρευνα είναι αντιπροσωπευτική του πληθυσμού που συμμετείχε, πραγματοποιήθηκαν τηλεφωνικές κλήσεις, face-to-face συνεντεύξεις και σε ορισμένες αγορές με τα χαμηλότερα κοινωνικό – οικονομικά δημογραφικά στοιχεία ώστε να ληφθούν και αυτά υπόψη. Μεταβλητές στατιστικές αναλύσεις παρουσιάστηκαν στα αποτελέσματα για να καθορίσουν τις διαφορετικές προσωπικότητες, πρακτικές υγιεινής, κοινωνικό –οικονομικούς παράγοντες καθώς και τις διαφορετικές ασθένειες – μολύνσεις που μπορούν να προκληθούν.

Αναλυτικά:

Ως προς την προσωπική υγιεινή:
-Συνολικά το 54% των ερωτηθέντων ανέφεραν πως έχουν καλή συμπεριφορά σε θέματα προσωπικής υγιεινής (πλύσιμο των χεριών με σαπούνι πέντε ή περισσότερες φορές την ημέρα).
-59,5% των γυναικών έχουν σωστή συμπεριφορά σε θέματα προσωπικής υγιεινής σε σχέση με 44,5% των άντρων. Αυτό το ποσοστό αυξάνεται με βάση την ηλικία, το εισόδημα και το μορφωτικό επίπεδο.
-Τα ποσοστά για τις συνήθειες υγιεινής ποικίλλουν ανάλογα με το επάγγελμα. Οι νοικοκυρές παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό σε θέματα ατομικής υγιεινής (64,5% καλή προσωπική υγιεινή) και οι φοιτητές παρουσιάζουν το χαμηλότερο ποσοστό (44,5%).
-Η πιο διαδεδομένη συνήθεια της προσωπικής υγιεινής είναι η διαδικασία πλυσίματος χεριών, ακολουθεί η ευαισθησία στις μολύνσεις/σχολαστικότητα σε θέματα υγιεινής και η καθημερινή ρουτίνα της προσωπικής υγιεινής.
- Οι άνθρωποι για τους οποίους οι πρακτικές υγιεινής είναι έμφυτη ή συστηματική διαδικασία έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον περισσότερο από δέκα φορές πιο υγιεινό από εκείνους που δεν ασχολούνται.
-Η υποδομή και ο εξοπλισμός για τη διαδικασία πλυσίματος των χεριών δεν κάνει τη διαφορά αν δεν αναφερθεί ποια είναι η συχνότητα της διαδικασίας.
-Οι άνθρωποι που θεωρούνται ακατάστατοι βρίσκονται σε ένα περιβάλλον λιγότερο υγιεινό από αυτούς που είναι ποιο τακτικοί και μεθοδικοί. 

Υγιεινή του σπιτιού:
-Συνολικά, το μισό ποσοστό των ερωτηθέντων έχουν υψηλή βαθμολογία σε θέματα συμπεριφοράς υγιεινής του σπιτιού (βαθμολογία 24/30).
-Την υψηλότερη βαθμολογία για την υγιεινή του σπιτιού την έχουν οι γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες (58,7% έναντι 43,0%).
-Όπως και στην κατηγορία προσωπική υγιεινή, οι σωστές πρακτικές υγιεινής στο σπίτι έχουν να κάνουν ανάλογα με την ηλικία και το εισόδημα.
-Και στην κατηγορία αυτή, οι συνήθειες υγιεινής ποικίλλουν ανάλογα με το επάγγελμα. Οι νοικοκυρές έχουν το υψηλότερο επίπεδο σε θέματα συμπεριφοράς της υγιεινής του σπιτιού (63,7%) και οι φοιτητές το χαμηλότερο (38,5%).
-Και πάλι, όπως και στην κατηγορία προσωπική υγιεινή, η συστηματική συμπεριφορά σε θέματα υγιεινής και η ευαισθησία στη μόλυνση (στους ορατούς ρύπους) καθορίζει την συχνότητα καθαρισμού των επιφανειών του σπιτιού. Ωστόσο, μερικοί άνθρωποι δεν καθαρίζουν συστηματικά στο πλαίσιο της καθημερινής ρουτίνας αλλά όταν βλέπουν ότι υπάρχει ανάγκη καθαριότητας από τους ορατούς ρύπους.
- Οι άνθρωποι για τους οποίους οι πρακτικές υγιεινής είναι έμφυτη ή συστηματική διαδικασία έχουν δημιουργήσει ένα πιο υγιεινό περιβάλλον από εκείνους για τους οποίους δεν ασχολούνται.
-Η συχνή χρήση των αντιμικροβιακών προϊόντων καθαρισμού συνδέεται με την εμμονή για καθαριότητα, την απόκτηση παιδιών, την καθημερινή ρουτίνα υγιεινής των νοικοκυριών, το υψηλότερο εισόδημα, την εκπαίδευση και το αυτόματο καθάρισμα.
-Οι άνθρωποι που θεωρούνται ακατάστατοι βρίσκονται σε ένα περιβάλλον λιγότερο υγιεινό από αυτούς που είναι ποιο τακτικοί και μεθοδικοί.

Λοιμώξεις και μολύνσεις:
-Τα άτομα που πλένουν τα χέρια τους με σαπούνι πάνω από 6 φορές την ημέρα, έχουν την πιθανότητα 1,4 φορές περισσότερο να είναι υγιή από τα άτομα που δεν πλένουν καθόλου τα χέρια τους.
-Οι σωστές πρακτικές προσωπικής υγιεινής έχουν ως αποτέλεσμα λιγότερες ενδείξεις για κρυολόγημα και διάρροια. Πιο συγκεκριμένα, τα άτομα που έχουν υιοθετήσει το συστηματικό πλύσιμο των χεριών και τη σωστή αντίληψη για αυτή τη διαδικασία/ συμπεριφορά έχουν μικρότερη πιθανότητα να προσβληθούν από τις παραπάνω λοιμώξεις.
-Το να έχεις καλούς τρόπους συμπεριφοράς σε θέματα υγιεινής είναι επίσης προστατευτικό από τις λοιμώξεις. Η πιθανότητα λοιμώξεων ήταν 2 με 2,5 φορές υψηλότερη μεταξύ των ατόμων που δεν προφυλάσσονται δηλώνοντας αμηχανία στο φτέρνισμα των άλλων.
-Τα άτομα που ζουν σε ένα ακατάλληλο/βρώμικο περιβάλλον παρουσίασαν διπλάσιο ποσοστό λοιμώξεων. 
-Το να βελτιώσεις τους κανόνες συμπεριφοράς της προσωπικής υγιεινής και της καθημερινής ρουτίνας καθώς και να επηρεάσεις θετικά τους άλλους με τη σωστή συμπεριφορά έχει ένα σημαντικό αντίκτυπο για την αποφυγή λοιμώξεων.

Χρήση αντιβακτηριδιακών σαπουνιών:
-30% των ερωτηθέντων ανέφεραν ότι πάντα χρησιμοποιούν αντιβακτηριδιακο σαπούνι. Το κοινό με την υψηλότερη βαθμολογία σε αυτή την αναφορά ήταν νέοι άνθρωποι.
-Το ποσοστό της καλής προσωπικής υγιεινής είναι χαμηλότερο στην κατηγορία ατόμων που δεν γνωρίζουν τη χρήση του αντιβακτηριδιακού σαπούνιου (30,8%) από εκείνους που μερικές φορές το χρησιμοποιούν (53,9%) και σε σχέση με αυτούς που το χρησιμοποιούν πάντα (60,7%). 
-Η χρήση του αντιβακτηριδιακού σαπούνιου συνδέθηκε σημαντικά με την κατηγορία ατόμων που έχουν παιδιά και είναι τακτικοί/ μεθοδικοί. 

Χρήση των αντιβακτηριδιακών προϊόντων για τον καθαρισμό επιφανειών:
-Συνολικά το 94% των ερωτηθέντων είχαν ακούσει για τα αντιβακτηριδιακά απορρυπαντικά. Το εισόδημα και το επίπεδο εκπαίδευσης ήταν τα κριτήρια για την κατηγορία των ατόμων που δήλωσαν ότι πάντα χρησιμοποιούν αντιβακτηριδιακά προϊόντα.
-Η συστηματική χρήση των αντιμικροβιακών προϊόντων καθαρισμού συνδέεται με εκείνους που είναι τακτικοί στον αυτόματο καθαρισμό και που είναι καθημερινή τους ρουτίνα να φροντίζουν για τον καθαρισμό του σπιτιού και επηρεάζεται ανάλογα με την ηλικία, με το αν υπάρχουν παιδιά, με το αν ασχολούνται με την καθαριότητα ή ζουν σε ένα ακατάστατο/βρώμικο περιβάλλον.