Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2011

Θέμα: Παχυσαρκία ...!


Άννα Στεφούλη

Η παχυσαρκία δημιουργείται από τη σταδιακή συγκέντρωση υπερβολικού λιπώδους ιστού στο σώμα, επειδή διαταράσσεται η ισορροπία μεταξύ λήψης τροφής και κατανάλωσης ενέργειας.
Είναι τελικά η παχυσαρκία  ασθένεια;
Τα τελευταία 25 χρόνια ο αριθμός των παχύσαρκων ατόμων αυξήθηκε δραματικά παίρνοντας διαστάσεις επιδημίας σε παγκόσμια κλίμακα. Η αύξηση του μέσου όρου βάρους παρατηρείται σε όλες τις ηλικίες και σε όλα τα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα.
Το ερώτημα αποτελεί αντικείμενο έντονων συζητήσεων στην ιατρική κοινότητα που επισημαίνει ότι η παχυσαρκία «θα πρέπει να θεωρεί ασθένεια» καθόσον αποτελεί αντικείμενο μελετών η αύξηση των παχύσαρκων ατόμων, οι σοβαροί κίνδυνοι που απειλούν την υγεία και το υψηλό κόστος που προκύπτει για την ιατρική φροντίδα ή την πρόληψή της.

Διάγνωση της παχυσαρκίας

Ο απλός τρόπος: το βάρος θα πρέπει να είναι μικρότερο κατά 10 μονάδες από τα εκατοστά του ύψους. Δηλαδή αν κάποιος έχει ύψος 1.70, το βάρος του πρέπει να κυμαίνεται στα 60 κιλά.
Ένας άλλος τρόπος είναι η μέτρηση της μέσης. Πρόκειται για παχυσαρκία στις γυναίκες όταν υπερβαίνει τα 80 εκατοστά και στους άνδρες τα 94 εκατοστά.
Επίσης ο Δείκτης Μάζας Σώματος που υπολογίζεται με τη διαίρεση του βάρους διά του ύψους Χ 2. Όταν το αποτέλεσμα βρίσκεται ανάμεσα στο 25- 29.90 το άτομο είναι  υπέρβαρο, όταν ισούται ή ξεπερνάει το 30 παχύσαρκο, όταν ισούται η ξεπερνάει το 40 πρόκειται για παχυσαρκία νοσογόνου μορφής.  
Οι παράγοντες κινδύνου για την υγεία αξιολογούνται επιπλέον με αιματολογική εξέταση που αποτυπώνει το λιπιδικό προφίλ του ενδιαφερόμενου.

Αιτίες

Στην προσπάθεια να γίνει κατανοητό γιατί η παχυσαρκία είναι πλέον τόσο διαδεδομένη, παρατηρούμε ότι οι αιτίες είναι πολλαπλές και δεν ευθύνονται μόνο η έλλειψη θέλησης και προσπάθειας εκ μέρους του ατόμου.

Παίζουν καταλυτικό ρόλο οι παρακάτω παράγοντες:
-Κληρονομικότητα
-Καθιστική ζωή στην εργασία και διασκέδαση με τηλεόραση, video games, Internet. Πόσες φορές βλέπουμε τηλεόραση τρώγοντας ή, χειρότερα, τρώμε μπροστά στην τηλεόραση;
-Stress. Η αύξηση του βάρους εμφανίζεται συχνά σε περιόδους κατά τις οποίες το άτομο υπέστη σοβαρές δοκιμασίες: απώλεια εργασίας, χωρισμός, πένθος. Η τάση για υπερβολική κατανάλωση τροφίμων αυξάνεται επειδή το άτομο αντλεί, περιστασιακά, χαρά και ευχαρίστηση.
-Διατροφική συμπεριφορά. Καθημερινή συνήθεια σε μεγάλες ποσότητες γευμάτων συνήθως λιπαρών, πολύ αλμυρών, κατανάλωση μεγάλης ψωμιού, ποτού,  γλυκών.
-Διάφορες ασθένειες (υποθυρεοειδισμός, ασθένεια του Cushing, όγκος του υποθαλάμου)
-Οι συνήθειες κατά την παιδική και νεανική ηλικία. Άτομα που υπήρξαν υπέρβαρα ή παχύσαρκα έχουν μεγάλη πιθανότητα να είναι το ίδιο και ως ενήλικες.
-Εγκυμοσύνη. Συχνά οι έγκυες, ειδικά εκείνες που προσπαθούσαν να χάσουν κιλά με διάφορες δίαιτες, θεωρούν ότι έχουν μια καλή δικαιολογία να υπερβούν το βάρος που δικαιολογεί η κατάστασή τους.
-Οικογενειακές συνήθειες.  Παρατηρείται ότι στις πολυπρόσωπες οικογένειες που συνηθίζουν να συγκεντρώνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα για φαγητό, τα γεύματα είναι πλούσια σε ποικιλία και αφθονία και, επιπλέον, συνοδεύονται από κατανάλωση ποτών και γλυκισμάτων.
-Έλλειψη ύπνου για διάφορους λόγους. Ο οργανισμός, για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της επόμενης ημέρας, χρειάζεται ενέργεια δηλαδή υδατάνθρακες. Οπότε αυξάνεται το βάρος μαζί με μόνιμη κόπωση και ενοχές που, στις δύο το πρωΐ, «τσακίσαμε» το κουτί με τα σοκολατάκια, το παγωτό, οικογενειακή συσκευασία  ή το τεράστιο σάντουϊτς με απ’ όλα. 
-Λήψη φαρμάκων: αντικαταθλιπτικά, κορτικοειδή, beta-blockers.
-Αλκοόλ σε κατάχρηση. Μπύρες, σφηνάκια, αγαπημένα κοκτέιλς.
-Βιομηχανία τροφίμων. Προσφέρει μεγάλη ποικιλία  προϊόντων πλούσιων σε θερμίδες, αλάτι, ζάχαρη. Τα προϊόντα αυτά τα προμηθεύεται κανείς εύκολα και σε χαμηλές τιμές. Ιδιαίτερα τα προϊόντα που προορίζονται για παιδιά είναι συχνά αμφίβολης ποιότητας ή, απλά, ανθυγειινά.
-Εργασία και των 2 γονέων που καταφεύγουν στο έτοιμο φαγητό, ή λόγω της απουσίας τους από το σπίτι, δεν γνωρίζουν τι και πόσο τρώνε τα παιδιά τους
-Συχνές έξοδοι αποκλειστικά για φαγητό. Είναι συνηθισμένο το φαινόμενο στην πατρίδα μας, κυρίως, να παραγγέλνουμε πολύ περισσότερα πιάτα απ’ όσο λογικά θα κατανάλωναν οι συνδαιτημόνες. Εφαρμόζουμε, δυστυχώς, τη ρήση των πατεράδων μας «αν δεν περισσέψει, δε φτάνει». Το κακό είναι ότι δεν περισσεύει λες κι έχουμε να φάμε δυο-τρεις εβδομάδες. Πίνουμε, στη συνέχεια, και σόδες για να χωνέψουμε!
-Οι πόλεις που δεν βοηθούν στη φυσική δραστηριότητα, το βάδισμα ή τη χρήση ποδηλάτου. Εκτός της παραλίας, δεν γνωρίζω πολλούς χώρους που μπορεί κάποιος να περπατήσει, να κάνει ποδήλατο ή jogging. Απουσιάζουν επίσης τα γυμναστήρια και οι πισίνες όπου κάποιος μπορεί να αθληθεί δωρεάν, χωρίς να παραβλέπω κάποιες σχετικές εγκαταστάσεις των δήμων που όμως δεν επαρκούν για τον πληθυσμό.
-Η ίδια η κουλτούρα και η εκπαίδευσή μας που δεν εντάσσουν ως προτεραιότητα την άσκηση στην καθημερινότητά μας. Συγκρίνω με μελαγχολία, σε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα, πόσοι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας, σε ξένες χώρες, μετακινούνται με ποδήλατο ή ανήκουν σε λέσχες που στο πρόγραμμά τους υπάρχει γυμναστική, γιόγκα ή κολύμβηση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο ασκούνται αλλά και λύνουν το πρόβλημα της μοναξιάς.  

Επιπτώσεις

Η παχυσαρκία ευθύνεται για πολλές χρόνιες παθήσεις:
Καρδιαγγειακές επιπλοκές
•    υπέρταση  
•    έμφραγμα μυοκαρδίου
•    εγκεφαλικό επεισόδιο
•    καρδιακή ανεπάρκεια
•    θρομβοεμβολικά επεισόδια
Μεταβολικές διαταραχές
•    σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
Αναπνευστικά προβλήματα
•    άπνοια (παύσεις αναπνοής στον ύπνο)
Νεοπλασίες
•    καρκίνος μαστού, τραχήλου μήτρας, ενδομητρίου
•    καρκίνος παχέος εντέρου, προστάτη, οισοφάγου
Ορμονικά προβλήματα
•    στειρότητα και ανικανότητα
•    διαταραχές περιόδου
•    σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
•    υπερτρίχωση
Ορθοπεδικά προβλήματα
•    οσφυαλγία-ισχιαλγία, δισκοκήλη
•    αρθρίτιδα γονάτων, ισχίων, ποδοκνημικών
Προβλήματα του πεπτικού
•    λιπώδης διήθηση, στεάτωση, στεατοηπατίτις και κίρρωση του ήπατος
•    διαφραγματοκήλη και οισοφαγίτιδα
Δερματολογικά προβλήματα
•    δερματικές λοιμώξεις (δοθηίνωση δέρματος)
•    ακμή
Ψυχιατρικά προβλήματα
•    Επιπλέον η παχυσαρκία είναι εύκολο να καταστήσει το άτομο ψυχολογικά βεβαρημένο. Πολλοί παχύσαρκοι αισθάνονται κοινωνικά αποκλεισμένοι λογω των προτύπων ομορφιάς που προωθεί η βιομηχανία της μόδας και τα μίντια. Η αγωνία να χάσουν το ανεπιθύμητο βάρος μπορεί να τους ωθήσει μέχρι την κατάθλιψη. 

Το να αδυνατίσει κάποιος δεν είναι εύκολη υπόθεση. Χρειάζεται πειθαρχία και κίνητρο. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη ότι, κατά, τη διάρκεια της δίαιτας, ο οργανισμός αντιδρά από τη στέρηση και αυξάνεται η όρεξη ενώ μειώνεται η κατανάλωση ενέργειας. Χρειάζεται επομένως υπομονή και επιμονή.
Σε επόμενη επικοινωνία μας, θα παρουσιάσω διάσημες δίαιτες που όμως δεν αποδέχονται γιατροί και διατροφολόγοι, τουλάχιστον για μεγάλα χρονικά διαστήματα, τη μεσογειακή διατροφή, τα ευεργετικά αποτελέσματα της φυσικής δραστηριότητας και της άσκησης.
Μέχρι τότε, κάνετε τα εξής απλά βήματα: μειώστε στο ελάχιστο ή καταργείστε το λευκό ψωμί από το διαιτολόγιό σας, 2-3 λεπτές φέτες ψωμί σίκαλης ή ολικής άλεσης ημερησίως αρκούν, καταργείστε τα γλυκά ή αντικαταστήστε τα με μικρά κέικ από φρούτα, λίγο πλήρες αλεύρι, βανίλια, ελαιόλαδο και μερικά γραμμάρια γλυκαντικής ουσίας. 
Και δώστε στον εαυτό σας τη χαρά του περιπάτου. Ο καιρός πλέον είναι καλός, η γειτονιά μοσκοβολά από τα φούλια, τα γιασεμιά και τα τριαντάφυλλα, η μέρα είναι μεγάλη. Για να μη βαριέστε ή αν δε θέλετε να είστε μόνοι, βάλτε στο κόλπο για φίλη, έναν φίλο, τον ή τη σύντροφο, τα παιδιά σας, φορέστε άνετα παπούτσια και ρούχα και ξεκινήστε γυρίζοντας την πλάτη στην τηλεόραση, το Internet, τους καφέδες στη βεράντα. Βαδίστε καθημερινά, αρκετά γρήγορα για 30 λεπτά, χωρίς να πιέζεστε αλλά ούτε να σταματάτε κάθε τόσο, διαλέγοντας την πιο όμορφη διαδρομή της γειτονιάς σας. Σε μια βδομάδα θα αποκτήσετε αυτή την καλή συνήθεια, θα αισθάνεστε ελαφρύτεροι και πανέτοιμοι για λίγο πιο δύσκολα πράγματα. Μην ξεχνάτε ότι η καρδιά και τα πνευμόνια σας θα σας ευγνωμονούν και, κυρίως, θα αποκτήσετε την πεποίθηση ότι μπορείτε να τα καταφέρετε. Το ξέρω ότι μπορείτε. Καλή επιτυχία.