Πέμπτη, 26 Μαΐου 2011

Διαβήτης: Θα τα καταφέρεις, ...σπάσε τον κύκλο του ...!


Μαρία Βλαχοπούλου

Θα τα καταφέρεις, μαθαίνοντας πώς εμφανίζεταιο  διαβήτης, πόσο κινδυνεύεις και πώς θα τον προλάβεις.

Ο διαβήτης εξελίσσεται σε επιδημία, καθώς πλήττει περισσότερους από 280 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Κι αν μέχρι σήμερα θεωρούσες ότι αυτή η νόσος δεν σε απειλεί κι επομένως δεν σε αφορά, ήρθε η στιγμή να το ξανασκεφτείς. Ο ένας στους τρεις ενήλικες που πάσχει δεν το γνωρίζει. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Ο διαβήτης είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από υψηλές τιμές γλυκόζης στο αίμα (το απλό σάκχαρο που δίνει ενέργεια στα κύτταρα). Αναπτύσσεται όταν ο οργανισμός δεν παράγει ή δεν χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη, μια ορμόνη που βοηθά στην απομάκρυνση του πλεονάσματος γλυκόζης. Όσο για τους κινδύνους που κρύβει; Εκτός από τον αυξημένο κίνδυνο καρδιακών ή κυκλοφορικών προβλημάτων, ενδέχεται να προκαλέσει επιπλοκές και στα νεφρά, τα νεύρα, τα πόδια, τα μάτια, τα δόντια και τα ούλα. Θέλεις να μειώσεις τον κίνδυνο; Μπορείς, αρκεί να ενημερωθείς και να βρίσκεσαι σε επαγρύπνηση.

Η «ταυτότητα» της νόσου
Η πάθηση διακρίνεται σε 3 βασικούς τύπους:
-Διαβήτης τύπου 1: Χαρακτηρίζεται από ολική ανεπάρκεια παραγωγής ινσουλίνης. Αυτός ο τύπος διαβήτη, που ονομάζεται επίσης και ινσουλινοεξαρτώμενος, παρουσιάζεται συνήθως σε παιδιά και εφήβους. Απαιτεί εφ' όρου ζωής θεραπεία με ινσουλίνη, λόγω της αυτοάνοσης καταστροφής των κυττάρων που εκκρίνουν την ινσουλίνη.  
-Διαβήτης τύπου 2: Προκαλείται από την αδυναμία του οργανισμού να παράγει αρκετή ινσουλίνη ή να τη χρησιμοποιήσει κατάλληλα. Αυτή η μορφή διαβήτη (που ονομάζεται και μη ινσουλινοεξαρτώμενος), αφορά συνήθως ενήλικες (αν και πλέον χτυπά και παιδιά και εφήβους, λόγω της πανδημίας της παχυσαρκίας σ' αυτές τις ηλικίες). Αντιμετωπίζεται κυρίως με φάρμακα που χορηγούνται από το στόμα και βοηθούν στη μείωση του σακχάρου στο αίμα. Σε κάποιες περιπτώσεις απαιτούνται ενέσεις ινσουλίνης. Επιπλέον, η ισορροπημένη διατροφή και η τακτική σωματική άσκηση είναι δύο κινήσεις που συστήνονται για αυτή την κατηγορία ασθενών.
-Διαβήτης Κύησης: Πρόκειται για μια -συνήθως- προσωρινή κατάσταση, κατά την οποία ο οργανισμός δεν παράγει αρκετή -ή και καθόλου- ποσότητα ινσουλίνης. Αποτελεί τη συνηθέστερη επιπλοκή της κύησης. Στις περισσότερες περιπτώσεις εξαφανίζεται μετά τη γέννα.

Είσαι σε κίνδυνο;
Παρόλο που όλοι οφείλουν να είναι προσεκτικοί με το διαβήτη, ορισμένες ομάδες ατόμων έχουν αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάσουν τη νόσο. Βέβαια, το να ανήκεις σε ομάδα υψηλού κινδύνου δεν σημαίνει ότι θα εκδηλώσεις οπωσδήποτε τη νόσο. Καλό είναι όμως να είσαι ιδιαίτερα προσεκτικός, εάν:
-Έχεις οικογενειακό ιστορικό διαβήτη.
-Είσαι πάνω από το 20% του φυσιολογικού σου βάρους.
-Είχες παρουσιάσει διαβήτη κατά την περίοδο της κύησης.
-Είσαι πάνω από 45 ετών.
-Έχεις υψηλά τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL «καλή» χοληστερόλη ή υψηλά επίπεδα ολικής χοληστερόλης.
-Πάσχεις από υπέρταση.

Τα «ύποπτα» συμπτώματα
Σε αντίθεση με πολλές άλλες -εξίσου σοβαρές- ασθένειες, ο διαβήτης δεν είναι εύκολα αναγνωρίσιμος. Κι αυτό γιατί οι επιπλοκές του μπορεί να καλυφθούν ως άλλα προβλήματα υγείας - π.χ. νεφροπάθεια, καρδιοαγγειακές παθήσεις, βλάβη στα νεύρα και παθήσεις στα μάτια. Μάλιστα, όπως εξηγούν οι ειδικοί, τις περισσότερες φορές  η διάγνωσή του καθυστερεί για πολλά χρόνια. Φρόντισε λοιπόν να επικοινωνήσεις άμεσα με το γιατρό σου, αν εμφανίζεις:
-Συχνοουρία
-Υπερβολική δίψα
-Ανεξήγητη απώλεια βάρους
-Υπερβολική κόπωση
-Εκνευρισμό
-Συχνές μολύνσεις
-Θολή όραση
-Τραύματα που δεν επουλώνονται εύκολα
-Συχνές κολπίτιδες ή άλλες γυναικολογικές μολύνσεις
-Μούδιασμα στα χέρια ή τα πόδια
-Μολύνσεις στο δέρμα, τα ούλα ή την κοιλιά

Στο γιατρό ολοταχώς! 
Για να διαπιστώσεις αν το σάκχαρό σου είναι στα φυσιολογικά όρια, πρέπει να υποβληθείς στις παρακάτω εξετάσεις:
-Μέτρηση του πρωινού σακχάρου νηστείας: Πρόκειται για την πιο συνηθισμένη εξέταση. Οι φυσιολογικές τιμές της είναι από 0,60 μέχρι 1,10 gr (60- 110 mg/dl) Αυξημένη τιμή θεωρείται πάνω από 1,25 gr (125mg/dl) σύμφωνα με την Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία, ή πάνω από 1,40 gr (140 mg/dl) σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.
-Δοκιμασία ανοχής γλυκόζης: Πρόκειται για ένα αξιόπιστο εργαλείο για την πρώιμη ανίχνευση διαταραχών του μεταβολισμού της γλυκόζης. Σε αυτή την εξέταση η τιμή του σακχάρου δεν θα πρέπει να ξεπερνάει το 1,40 gr (140 mg/dl).
-Εξέταση γλυκοζυλιωμένης  αιμοσφαιρίνης: Πρόκειται για μία απλή αιματολογική εξέταση, της οποίας η τιμή αντιπροσωπεύει το μέσο όρο διακύμανσης του σακχάρου του αίματος τις τελευταίες 8 με 10 εβδομάδες.

Ο έρωτας στα χρόνια του διαβήτη
Μία επιπλοκή του διαβήτη είναι και τα προβλήματα που προκαλεί στην ερωτική επαφή. Συγκεκριμένα στους άντρες: μπορεί να προκαλέσει στυτική δυσλειτουργία. Πού οφείλεται; Στο γεγονός ότι ο διαβήτης μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στα νεύρα και τα αγγεία που σχετίζονται με την εκσπερμάτιση, τη στύση και τη διατήρησή της. Χαρακτηριστικά μπορούμε να πούμε ότι 1 στους 10 διαβητικούς άνδρες ανακαλύπτει ότι πάσχει από διαβήτη επειδή έχει προβλήματα στύσης. Όταν η νόσος ρυθμίζεται μπορεί να υποχωρήσει το πρόβλημα ή και να αποφευχθεί η εμφάνισή του.
Στις γυναίκες: Οι λοιμώξεις των γεννητικών οργάνων, οι βλάβες στα νεύρα της περιοχής, η ξηρότητα του κόλπου (λόγω της ανεπαρκούς συσσώρευσης αίματος) είναι όλα προβλήματα που οφείλονται στο διαβήτη και δημιουργούν δυσκολία στη σεξουαλική επαφή, όπως είναι ο πόνος, η μειωμένη ερωτική επιθυμία κ.λπ.

3 αλήθειες για το διαβήτη κύησης
Η περίοδος της εγκυμοσύνης είναι από τις πιο γλυκές στη ζωή μιας γυναίκας. Δυστυχώς, όμως, για 4 στις 100 αποδεικνύεται... υπερβολικά γλυκιά, καθώς εμφανίζουν αυξημένο σάκχαρο στο αίμα, κατάσταση γνωστή και ως διαβήτη της κύησης. Συνήθως το πρόβλημα είναι παροδικό.  
Η απαραίτητη εξέταση
Πρόκειται για τη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης, στην οποία κάθε γυναίκα, ανεξάρτητα από το αν αντιμετωπίζει παράγοντες κινδύνου, έχουν σχετικό ιστορικό κ.λπ., θα πρέπει να υποβληθεί ανάμεσα στην 23η και την 26η εβδομάδα της κύησης.
Οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι
Αν διαγνωστεί έγκαιρα, ρυθμιστεί και παρακολουθείται συστηματικά, η εγκυμοσύνη μπορεί να συνεχιστεί φυσιολογικά. Διαφορετικά, μπορεί να προκληθούν προβλήματα τόσο στην έγκυο (π.χ. αυξημένο αμνια­κό υγρό, υπέρταση, προεκλαμψία ή εκλαμψία), όσο και στο έμβρυο (π.χ. να εμφανίσει υπογλυκαιμία αμέσως μετά τη γέννηση, πνευμονική ανωριμότητα). 
Τα μέτρα αντιμετώπισης
Στην περίπτωση που πάσχεις από διαβήτη κύησης, θα χρειαστείς τη βοήθεια διαβητολόγου, διαιτολόγου και φυσικά του γυναικολόγου σου. Σ' αυτή την περίπτωση το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με σωστή διατροφή, ελαφριά άσκηση και τακτικές μετρήσεις του σακχάρου του αίματος. Σε κάποιες περιπτώσεις ίσως χρειαστεί να λάβεις ινσουλίνη, αφού τα αντιδιαβητικά φάρμακα αντενδείκνυνται στην εγκυμοσύνη. Επίσης, πρέπει να κάνεις συχνά υπερηχογραφήματα για να παρακολουθείς την ανάπτυξη του μωρού και την ποσότητα του αμνιακού υγρού, που τείνει να αυξάνεται όταν το σάκχαρο δεν είναι καλά ρυθμισμένο. Προσοχή: 2 μήνες μετά τον τοκετό, θα πρέπει να επαναλάβεις τις εξετάσεις σακχάρου.

2 ερωτήσεις για τον παιδικό διαβήτη
Η νόσος πλήττει περίπου το 5%-15% παιδιών ηλικίας μεταξύ 11 και 13 ετών. Τι να κάνεις αν το παιδί σου πάσχει από διαβήτη; Πρώτα απ' όλα να ενημερωθείς!
1. Πώς θα το καταλάβεις; Πολλές φορές τα συμπτώματά του φαίνονται εκ πρώτης όψεως ασήμαντα ή ασαφή. Τα πιο συχνά είναι συχνουρία, υπερβολική δίψα, ξηροστομία, ιδιαίτερη πείνα, ανησυχητική απώλεια βάρους, αυξημένη κόπωση κ.ά. 
2. Μπορεί να ζήσει μια φυσιολογική ζωή; Ναι, αρκεί να λαμβάνει κάποια ειδικά «μέτρα». Ποιές είναι οι 5 βασικές μέριμνες έχουν σημασία στη ζωή του διαβητικού παιδιού; Να επισκέπτεται τακτικά το γιατρό (κάθε 3 μήνες), να μετρά καθημερινά το σακχάρο, να τρέφεται υγιεινά, να ασκείται τακτικά και  να λαμβάνει καθημερινά ινσουλίνη. 

Κατάρριψε τους μύθους
Έχεις ακούσει πολλά για το διαβήτη, τι ισχύει όμως; Γνώρισε τους συχνότερους μύθους του.
Μύθος 1ος: Οι άνθρωποι που τρώνε πολλά γλυκά θα πάθουν διαβήτη.
Δεν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση ζάχαρης και την πρόκληση διαβήτη. Το γεγονός ότι η παχυσαρκία είναι ένας παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2 και επειδή οι παχύσαρκοι συνήθως θεωρούνται... επιρρεπείς στις γλυκιές ατασθαλίες, είναι πιθανότατα ο λόγος για τον οποίο έχει προκύψει αυτή η λανθασμένη πεποίθηση.
Μύθος 2ος: Όσοι πάσχουν από διαβήτη τύπου 2 δεν χρειάζονται ινσουλίνη. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμα κι αν ο διαβητικός ακολουθεί έναν υγιεινό τρόπο ζωής (άσκηση, σωστή διατροφή ή φαρμακευτική αγωγή), δεν μπορεί να ελέγξει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Οι ενέσεις ινσουλίνης βοηθούν ώστε να μπορέσει να ζήσει μια φυσιολογική ζωή.
Μύθος 3ος: Οι διαβητικοί δεν επιτρέπεται να τρώνε ζάχαρη.
Αν πάσχεις από διαβήτη δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς να καταναλώσεις κανένα γλυκό. Σημαίνει ότι πρέπει να είσαι ιδιαίτερα προσεκτικός στις επιλογές σου. Κι αυτό γιατί δεν αυξάνει μόνο η ζάχαρη τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα, αλλά κάθε τροφή που περιέχει υδατάνθρακες. Για να είσαι λοιπόν σίγουρος, θα πρέπει να συμβουλευτείς το γιατρό σου ώστε να καταρτίσετε μαζί το διατροφικό σου πλάνο.

Πηγές: preventionmag.gr (Μ. Μυλωνά)